III SA/Po 746/14

WyrokWSA w Poznaniu2015-01-05

Skład orzekający: Marzenna Kosewska, Beata Sokołowska, Mirella Ławniczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji jest uprawniony do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, jeśli decyzja przyznająca te płatności nie została formalnie wyeliminowana z obrotu prawnego, a jedynie stwierdzono jej wydanie z naruszeniem prawa?
Ratio decidendi
Organ administracji jest uprawniony do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, nawet jeśli decyzja przyznająca te płatności nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, lecz stwierdzono jej wydanie z naruszeniem prawa. Kluczowe jest ustalenie, czy doszło do nienależnego pobrania środków, co może wynikać zarówno z wyeliminowania decyzji, jak i ze stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa. Ponadto, dla zastosowania krótszego, czteroletniego terminu zwrotu płatności (art. 49 ust. 5 rozporządzenia nr 2419/2001), konieczne jest wykazanie przez beneficjenta działania w dobrej wierze, co oznacza usprawiedliwione przekonanie o prawie do otrzymania płatności. Samo niedbalstwo, czyli brak należytej staranności, wyklucza dobrą wiarę.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych przez skarżącego. Organ pierwszej instancji stwierdził wydanie decyzji przyznającej płatności z naruszeniem prawa, co skutkowało ustaleniem nienależnie pobranej kwoty. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy, wskazując na zawyżenie przez skarżącego powierzchni użytkowanych działek rolnych. Skarżący kwestionował zasadność ustalenia nienależnie pobranych płatności, argumentując, że działał w dobrej wierze i że decyzja przyznająca płatności nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając ustalenia organów za prawidłowe.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 5 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi X. na decyzję Dyrektora ...Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w X. z dnia... kwietnia 2014 r. nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę Decyzją z dnia ... października 2013 r., nr ..., na podstawie art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98, poz. 634 ze zm.; dalej: ustawa o ARiMR) w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004 r. nr 6, poz. 40 ze zm.; dalej: ustawa o płatnościach) oraz art. 49 ust. 1 - 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.Urz. WE L 327 z 12.12.2001, s. 11 ze zm.; rozporządzenie nr 2419/2001), Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we X. ustalił X. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, uzyskanych na mocy decyzji z dnia ... 2004 r. o przyznaniu stronie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w łącznej wysokości ... zł, w tym: ... zł z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej oraz ... zł z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej. W uzasadnieniu organ administracyjny wskazał, że w dniu ... lutego 2013 r., na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.), wydał decyzję o stwierdzeniu wydania wspomnianej decyzji z ... grudnia 2004 r. o przyznaniu stronie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych – z naruszeniem prawa. Z powodu upływu terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. nie istniały podstawy do uchylenia decyzji z dnia... grudnia 2004 r. Stwierdzenie naruszenia prawa w tej sprawie wynikało z faktu, że producent otrzymał płatności do działek rolnych, które nie kwalifikowały się do przyznania Jednolitej i Uzupełniającej Płatności Obszarowej. Powyższe oznaczało, że z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której X. uzyskał płatności, utracił on uprawnienie do uzyskania tych płatności, w związku z czym środki pieniężne w wysokości ... zł zostały pobrane nienależnie. Organ pierwszej instancji zaznaczył, że w dniu wydania decyzji nie posiadał informacji, że producent nie prowadził faktycznej działalności rolniczej na powierzchniach zadeklarowanych we wniosku o płatności oraz że producent ten wnioskował o płatność do działek rolnych, które nie spełniały zasad przyznawania płatności do gruntów rolnych. Skarżący składając wniosek o płatności podpisał się w sekcji X wniosku i w tej drodze oświadczył, że były mu znane zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Ponadto zobowiązał się do niezwłocznego poinformowania na piśmie Agencji o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczyła: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Jednocześnie organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że strona działała w dobrej wierze, co mogłoby stanowić podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, wykluczającego obowiązek zwrotu płatności pobranej nienależnie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wyklucza, by skarżący wykazał się należytą starannością. W odwołaniu strona zarzuciła organowi pierwszej instancji: błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że wydana dnia ... 2004 r. decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek wydania decyzji z dnia 11 lutego 2013 r. o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa; naruszenie art. 49 ust. 5 rozporządzenia nr 2419/2001, polegający na przyjęciu, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności działał w złej wierze, a zatem że jest on zobowiązany do zwrotu płatności uznanej za nienależną; naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 7 i art. 8 k.p.a. Decyzją z dnia ... kwietnia 2014 r., nr ..., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w X. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia ...października 2013 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że strona zasadnie wywiodła, iż decyzja z dnia ... 2004 r. nie została wyeliminowana z obiegu prawnego, jednak wbrew ocenie odwołującego nie oznacza to, że zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji nie jest słuszna. Przepis art. 29 ustawy o ARiMR przewiduje wydanie decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności niezależnie od przyczyny nienależytego pobrania tych środków. Stan faktyczny przedmiotowej sprawy wskazuje jednoznacznie na to, że skarżący w swoim wniosku z dnia 25 czerwca 2004 r. zawyżył powierzchnię użytkowanych działek rolnych w znacznym stopniu. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że różnica powierzchni zadeklarowanej do faktycznie użytkowanej na cele rolnicze stanowi 46,88 %. Organ zwrócił uwagę, że użyte w art. 49 ust. 1 rozporządzenia 2419/2001 określenie "nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący postawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych, ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie regulacji unijnych. Skarżący nie wniósł odwołania od decyzji z ... 2013 r., stąd powinien był zdawać sobie sprawę z tego, że będą one podlegały zwrotowi. Postanowieniem z dnia ... kwietnia 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w X. odmówił przeprowadzenia dowodu z dokumentów wskazanych przez stronę w treści odwołania, w tym m.in. z dokumentów przetargowych i umów dzierżawy zawartych przez X. z Agencją Nieruchomości Rolnych. W ocenie organu odwoławczego, przeprowadzenie tego dowodu było bezcelowe i nie wnosiłoby nic nowego do postępowania dotyczącego ustalenia stronie kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004. Organ wyjaśnił, że w aktach sprawy znajduje się już umowa dzierżawy zawarta pomiędzy X. a ANR z dnia ... października 2003 r. oraz z dnia 23 marca 2004 r. Jednak wbrew opinii odwołującego, oba te dokumenty w żaden sposób nie potwierdzają działania strony w dobrej wierze. Tym samym organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem strony, że jego działanie wynika z faktu, że swój wniosek wypełnił na podstawie powyższych dokumentów działając w zaufaniu do danych zawartych w dokumentach urzędowych. W skardze X. zarzucił organowi drugiej instancji naruszenie: art. 49 ust. 5 rozporządzenia nr 2419/2001 – polegające na przyjęciu, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności działał w złej wierze, a zatem jest on zobowiązany do zwrotu płatności uznanej za nienależną; art. 78 § 1 k.p.a. – poprzez niezasadne oddalenie wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z dokumentów przetargowych i umów dzierżawy zawartych przez stronę z Agencją Nieruchomości Rolnych; art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 w zw. z art. 7 k.p.a. – poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie zasady, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, a w konsekwencji przyjęcie, że materiał zgromadzony w sprawie jest wystarczający dla ustalenia złej wiary skarżącego i orzeczenia o zwrocie pobranych przez niego płatności. Ponadto skarżący zarzucił organowi odwoławczemu błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że co prawda wydana dnia ... 2004 r. decyzja, na skutek wydania przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia ... lutego 2013 r. o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa, nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, jednak decyzja ta nie jest słuszna, a w związku z tym skarżący utracił uprawnienie do uzyskania płatności, a tym samym zostały one pobrane nienależnie. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych działał w dobrej wierze, w zaufaniu do dokumentów urzędowych, jakie otrzymał od Agencji Nieruchomości Rolnych. Na potwierdzenie powyższego złożył on wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów przetargowych znajdujących się w posiadaniu wskazanej Agencji. Organ odmówił przeprowadzenia dowodu z tych dokumentów, na podstawie których skarżący najpierw zdecydował się podpisać umowy dzierżawy z Agencją Nieruchomości Rolnych, a następnie w oparciu o które złożył wniosek o przyznanie dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych. Ponadto strona wskazała, że z przedłożonych przez stronę wyroków: Sądu Okręgowego w X. z dnia... lutego 2013 r. oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w X. wynika, że zachowaniu skarżącego polegającemu na wypełnieniu wniosku zgodnie z danymi zawartymi w dokumentach przetargowych oraz w umowach dzierżawy nie sposób zarzucił nieprawidłowości. Skoro tak, to nie może budzić wątpliwości, że strona działała w dobrej wierze. Niezależnie od powyższego skarżący stanął na stanowisku, że decyzja z dnia ... 2004 r. nie została wyeliminowana z obiegu prawnego, gdyż nie została ona wyeliminowana z obrotu prawnego. Tym samym sporne środki, przyznane mu decyzją z dnia ... 2004 r., przysługują skarżącemu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w X. uznał zarzuty i żądanie strony za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi. Podczas rozprawy w dniu ... grudnia 2014 r. strona skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 133 k.p.a. – bez zapoznania się przez organ odwoławczy z aktami sprawy. Strona zakwestionowała wiarygodność i kompletność akt administracyjnych przedstawionych przez organ pierwszej instancji organowi odwoławczemu. Ponadto strona wskazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, dając podstawę do stwierdzenia nieważności, albowiem skarżący zamieszkiwał zawsze w X., a zatem Kierownik Biura Powiatowego we X. nie był organem właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, podobnie jak i o przyznaniu tych płatności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Spór pomiędzy stronami niniejszego postępowania sądowego dotyczy zasadności ustalenia skarżącemu przez organ administracyjny kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, uzyskanych na mocy decyzji z dnia ... 2004 r. o przyznaniu stronie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W ocenie strony skarżącej, organ nie był uprawniony do wydania tego orzeczenia, gdyż decyzja z dnia ... 2004 r. nie została wyeliminowana z obiegu prawnego. Niezależnie od tego skarżący wyraził przekonanie, że składając wniosek o wspomniane płatności działał w dobrej wierze, stąd w niniejszym przypadku zaistniała przesłanka warunkująca krótszy – czteroletni termin przedawnienia prawa do orzeczenia o obowiązku zwrotu płatności (art. 49 ust. 5 rozporządzenia nr 2419/2001). Natomiast organ stwierdził, że samo stwierdzenie przez organ wydania decyzji z naruszeniem prawa, ze względu na upływ terminu z art. 146 § 1 k.p.a., upoważniało organ do ustalenia stronie kwoty nienależnie pobranych płatności. Ponadto, w ocenie organu, w niniejszym przypadku skarżący działał w złej wierze, pobierając płatności pomimo przedeklarowania powierzchni działek rolnych i jednocześnie oświadczające we wniosku, że były mu znane zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Sąd stwierdził, że ustalenia oraz ocena prawna organu odpowiadają obowiązującemu prawu. Należy wyjaśnić, że kwestie związane ze zwrotem nienależnych płatności reguluje przepis art. 49 rozporządzenia nr 2419/2001. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. W ust. 4 powołanego przepisu, określono przesłanki, których wystąpienie powoduje, że obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania. Z kolei w ust. 5 tego przepisu określono wyłączenie zastosowania obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności z uwagi na upływ czasu. W myśl art. 49 ust. 5 akapit 1 rozporządzenia nr 2419/2001 obowiązek zwrotu, określony w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. W akapicie drugim tej normy prawnej stwierdzono, że jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Z przepisu tego wynika, że jako zasadę przyjmuje się dziesięcioletni okres przedawnienia liczony od przyznania płatności do pierwszego powiadomienia o niezasadnym charakterze płatności, z wyjątkami sytuacji gdy beneficjent działał w dobrej wierze. W związku z powyższym uznać należy, że to, czy w określonej sytuacji faktycznej występuje dobra lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem (zob. wyrok NSA z 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w X. zasadnie uznał, że zaistniały podstawy do ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności i jednocześnie prawidłowo przyjął, że nie powstały okoliczności, która warunkowałyby przyjęcie, że należało liczyć skrócony – czteroletni termin na wydanie orzeczenia nakładającego na beneficjenta obowiązek zwrotu pobranych płatności (art. 49 ust. 5 akapit 2 rozporządzenia nr 2419/2001). Zgodnie przepisem art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnych, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest więc ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego, bądź też – jak w niniejszej sprawie – zostanie stwierdzone, że została wydana z naruszeniem prawa. Zaznaczyć przy tym trzeba że w takim przypadku zadaniem organu ARiMR nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, czy też stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa, a jedynie ustalenie, czy decyzja ta jest skuteczna tzn. czy została doręczona właściwemu podmiotowi oraz czy ma ona charakter ostateczny. Sąd stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy powyższe dwie okoliczności miały miejsce. Ostateczną decyzją z dnia ...lutego 2013 r., doręczoną stronie w dniu ... lutego 2013 r. (k. ... akt administracyjnych), Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we X. – w rezultacie wznowionego postępowania administracyjnego – stwierdził, że decyzja tego organu z dnia ... 2004 r. została wydana z naruszeniem prawa. Natomiast odnosząc się do argumentacji skargi w zakresie zaistnienia przesłanki z art. 49 ust. 5 rozporządzenia nr 2419/2001, warunkującej zastosowanie krótszego – czteroletniego terminu przedawnienia prawa do ustalenia stronie kwoty nienależnie pobranej płatności, w postaci dobrej wiary skarżącego – należy stwierdzić, że nie znajduje ona oparcia w okolicznościach faktycznych i prawnych rozpoznawanej sprawy. Skarżący wskazał, że powierzchnie działek zadeklarował we wniosku o płatności w oparciu o powierzchnie zawarte w dokumentach przetargowych otrzymanych od Agencji Nieruchomości Rolnych – przyjmując je za wiarygodne. Organ odwoławczy słusznie jednak zauważył, że już sam wnioskodawca podważył wiarygodność tych danych, wpisując we wniosku – w odniesieniu do kilku działek – adnotację: "nieaktualny rodzaj użytków". Niezależnie od tego należy podkreślić, że ustalona przez organ niezgodność zadeklarowanych przez stronę działek ze stanem rzeczywistym była znacząca, gdyż różnica powierzchni stwierdzonej w czasie kontroli a powierzchni zadeklarowanej wynosiła 46,88 % powierzchni stwierdzonej. Organ trafnie uznał, że taki rozmiar niezgodności powierzchni deklarowanej i powierzchni faktycznie użytkowanej jednoznacznie świadczy o niedbalstwie skarżącego, co wyklucza uznanie działania strony w dobrej wierze. Za taką oceną tym bardziej przemawia to, że za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności, w tym również płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, odpowiada występujący z nim rolnik (por. wyrok NSA z 26 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 609/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższej oceny, sprowadzającej się do stwierdzenia, że skarżący stając się beneficjentem z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nie działał w dobrej wierze, nie wyklucza fakt, że prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w X. z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt III K 75/11, skarżący został uniewinniony od postawionych mu zarzutów związanych z zadeklarowaniem zawyżonej powierzchni działek wykorzystywanych rolniczo w celu osiągnięcia korzyści majątkowej na szkodę Skarbu Państwa. Rację miał organ odwoławczy, który przyjął, że zachowaniu strony nie można co najwyżej zarzucić umyślności działania. Na ogół przyjmuje się bowiem, że dobrą wiarę uchyla już brak staranności, bowiem w złej wierze jest ten, kto zna rzeczywisty stan prawny albo nawet wprawdzie go nie zna, ale mógł się o nim przy dołożeniu należytych starań dowiedzieć. Dobrą wiarę wyłącza ujawnienie takich okoliczności, które u przeciętnego człowieka powinny wzbudzić poważne wątpliwości, że nie przysługuje mu prawo do korzystania z rzeczy w dotychczasowym zakresie. Jako zasadę stosowaną w przypadku braku odmiennej woli ustawodawcy należy jednak przyjąć, że już zwykłe niedbalstwo, czyli brak należytej staranności, wyklucza dobra wiarę. Generalnie w obrocie prawnym nie można bowiem usprawiedliwiać niedbalstwa (zob. wyrok SN z 13 stycznia 2010 r., sygn. akt II CSK 374/09, Lex nr 677771 oraz wyrok WSA w Warszawie z 30 czerwca 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 16/11; wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1912/13 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustosunkowując się do podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 136 k.p.a.), należy uznać, że są one bezpodstawne. W ocenie Sądu organ nie naruszył powołanych przepisów k.p.a. oraz działał w niniejszej sprawie zgodnie z zasadą praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Dopełnił powinności tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz uzasadnieniu skarżonej decyzji i zdaniem Sądu jest ona prawidłowa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że z uwagi na powtarzalność i liczbę wniosków o płatności, z których korzystają wszyscy rolnicy każdego roku, skrupulatna kontrola każdego z nich w sposób odpowiadający przepisom k.p.a., nie jest możliwa (por. wyrok NSA z 26 maja 2010 r., II GSK 609/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Chodzi tu również o niestosowanie art. 80 k.p.a., który nakłada na organ administracji publicznej obowiązek dokonywania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona – jako formalnego etapu postępowania poprzedzającego wydanie decyzji kształtującej prawa lub obowiązki strony postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z 26 maja 2010 r., II GSK 609/09, http://orzecenia.nsa.gov.pl). Te uproszczenia dowodowe w dysponowaniu funduszami wspólnotowymi tworzą sprawny system bazujący z jednej strony na zaufaniu do informacji zamieszczanych przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności, ale z drugiej – na jego odpowiedzialności za ich rzetelność, weryfikowaną sporadycznie przy stosowaniu różnych metod i środków kontroli. W związku z powyższymi ustaleniami należy również stwierdzić, organ odwoławczy zasadnie oddalił wniosek dowodowy strony, uznając, że przeprowadzenie wskazanych przez skarżącego dowodu nie będzie miało znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Z kolei odnosząc się do argumentacji wywiedzionej przez pełnomocnika strony skarżącej podczas rozprawy w dniu... grudnia 2014 r., opierającej się na twierdzeniu, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 133 k.p.a.. gdyż w aktach administracyjnych sprawy nie znajduje się ani jeden dokument w oryginale, a ponadto akta te są niewiarygodne i niekompletne – Sąd stwierdził, że zarzuty te nie znajdują usprawiedliwionych podstaw. Należy wyjaśnić, że odpis i kserokopia dokumentu stanowią odzwierciedlenie oryginału. Umieszczenie na odpisie lub kserokopii oświadczenia zaopatrzonego podpisem, zawierającego stwierdzenie jego zgodności z oryginałem, stanowi uwierzytelnienie dokumentu (por. wyrok NSA z 9 sierpnia 2006 r., I OSK 1112/05, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), którego może dokonać w sposób samodzielny organ administracji publicznej. Wbrew stanowisku strony, uwierzytelnienie dokumentów z akt sprawy nie świadczy w żaden sposób o tym, że organ odwoławczy nie zapoznał się z aktami sprawy, tym bardziej, że organ drugiej instancji odniósł się w sposób wyczerpujący do zarzutów strony, opierając się o dokumentację zgromadzoną w toku postępowania administracyjnego. Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia przez organ swojej właściwości. W myśl art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych. W rozpoznawanym przypadku organem, który przyznał skarżącemu zakwestionowane płatności był Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we X.. Zgodnie więc z powołaną regulacją organ ten był właściwy również do wydania decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Z powyższych względów, uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło