III SA/Po 747/15

Dnia 4 listopada 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosków M. B. i P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B., P.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 rok postanawia: 1. odmówić M. B. przyznania prawa pomocy, 2. odmówić P. B. przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do solidarnego uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 1228,00 zł skarżący P. B. i M.B. złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ze zgromadzonych informacji wynika, że P.B. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną M. B. W małżeństwie obowiązuje rozdzielność majątkowa ustanowiona w grudniu 2010 roku. P. B. uzyskuje dochód miesięczny z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł brutto oraz deklaruje stratę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości [...] zł (do stycznia do lipca 2015 roku). Wnioskodawca posiada grunty rolne o pow. [...] ha i spłaca swoje zobowiązania, które powstały przed wprowadzeniem zakazu prowadzenia przez niego stacji diagnostycznej. Wnioskodawca zaznaczył, że posiada pojazdy mechaniczne związane z działalnością gospodarczą wymienione w ewidencji środków trwałych. Żona wnioskodawcy nie osiąga żadnych dochodów. W załączeniu do wniosków M. B. i P. B. przedłożyli oświadczenie określające wysokość następujących kredytów oraz obciążeń: kredyt obrotowy Bank A. – wysokość do spłaty wynosi [...] zł (kredyt wymagalny natychmiast); pożyczka Bank B – wysokość kapitału do spłaty na dzień [...] wynosi [...] zł (obciążenie miesięczne wynosi [...] zł); kredyt obrotowy nieodnawialny w Bank C – wysokość kapitału do spłaty na [...] wynosi [...] zł – spłata kredytu – wymagalny na 30 czerwca 2012 roku. Ponadto P. B. przedłożył wyciąg z podatkowej księgi przychodów i rozchodów z działalności prowadzonej przez skarżącego na stacji paliw płynnych w K. za okres od stycznia do lipca 2015 r., z którego wynika przychód w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] zł i strata w wysokości [...] zł. Wnioskodawca przesłał również ewidencję środków trwałych z działalności prowadzonej na stacji paliw płynnych w Koszanowie za rok 2015, w której znajduje się samochód Volkswagen Transporter 1,9 diesel rok produkcji 1997, naczepa cysterna ENERCO [...] rok produkcji 1999; ciągnik Białoruś, motocykl Honda, samochód Mercedes Benz S 600 rok produkcji 1994; samochód ciężarowy Volvo F 613, samochód Volkswagen Tiguan 2,0 TDI rok produkcji 2009. Postanowieniem z dnia 9 września 2015 roku referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy wnioskodawcom wskazując, że nie wyjaśnili oni należycie ich sytuacji finansowej. Nieujawnienie wszystkich informacji dotyczących pełnej sytuacji majątkowej skarżących uniemożliwiło tym samym jednoznaczne stwierdzenie że zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie pomocy ze strony Skarbu Państwa. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego wnioskodawcy wskazali, że wszelkie ustalenia w sprawie nie odzwierciedlają stanu faktycznego, a oni nie mogą dochodzić swoich praw. Nie stać ich na opłacenie kosztów sądowych, gdyż ich dochody drastycznie spadły, a sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu po wypadku wnioskodawcy, co spowodowało, że przebywa on obecnie na rencie. W ramach uzupełnienia sprzeciwu wnioskodawcy wyjaśnili, że P. B. uległ wypadkowi drogowemu 23 lipca 2013 roku, co spowodowało pogorszenie stanu jego zdrowia i ograniczenie dochodów jakie uzyskiwał przed wypadkiem. Wnioskodawca przebywa na rencie od dnia 9 czerwca 2014 roku. M.B. również przebywa na rencie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, jeżeli nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j z 2012 roku, poz. 270), dalej jako P.p.s.a. Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek. Natomiast zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem, z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony – jej możliwości finansowe. W odniesieniu do drugiego ze wskazanych aspektów rozpatrywania takiego wniosku istotne jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe strony, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy (por. postanowienie NSA z dnia 14 września 2012 r., sygn. akt II GZ 312/12). W rozpoznawanej sprawie wnioski M. i P. B. o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługują na uwzględnienie. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy wnioskodawcy nie wykazali braku dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Z przedłożonych oświadczeń oraz dokumentów księgowych wynika, że P. B. prowadzi działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze. Ponadto otrzymuje on wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę, a także wydzierżawia posiadane nieruchomości, co wiąże się z obrotem środkami finansowymi w znacznej wysokości. Średnie miesięczne przychody wnioskodawcy wielokrotnie przewyższają obciążenia z tytułu kosztów sądowych oraz deklarowanych kosztów utrzymania koniecznego rodziny. W przypadku gdy wnioskodawca posiada kilka źródeł dochodu oraz osiąga znaczne przychody nie można uznać, że obiektywnie nie ma możliwości poniesienia kosztów sądowych. Rozmiar prowadzonej działalności gospodarczej, a także posiadane źródła przychodu oraz nieruchomości nie pozwalają na stwierdzenie, że nie dysponują oni środkami na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Dodatkowo należy również zwrócić uwagę, że wnioskodawcy nie ujawnili wszystkich posiadanych źródeł dochodów. Mianowicie we wnioskach o przyznanie prawa pomocy nie przedstawili informacji, że wnioskodawca uzyskuje dochód z tytułu pozostawania na rencie, co zostało ujawnione dopiero w sprzeciwie (taki stan rzeczy miał miejsce jeszcze przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy). Ponadto w złożonych wnioskach nie wskazali, że M. B. uzyskuje jakiekolwiek dochody, a w ramach uzupełnienia sprzeciwu ujawniono, że M.B. pozostaje na rencie. Nie wyjaśnili jednak w jakiej wysokości pobiera ona świadczenie. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawcy mają świadomość braków składanych oświadczeń majątkowych. Ze względu na wielokrotne wezwania do uzupełnienia wniosków o prawo pomocy w różnych sprawach, wiedzieli o potrzebie dokładnego wyjaśnienia sytuacji majątkowej swojej oraz osób pozostających we spójnym gospodarstwie domowym. Mimo to wnioskodawcy nie przedstawili swojej aktualnej sytuacji w jakiej się znajdują. W tych okolicznościach nie może być wątpliwości co do tego, że wnioskodawcy świadomie uchylają się od złożenia pełnego i rzetelnego oświadczenia majątkowego. Bez ponownego wezwania do uzupełnienia wniosków o przyznanie prawa pomocy, należy zatem stwierdzić, że uniemożliwiają oni ustalenie stanu faktycznego, co do ich zdolności poniesienia kosztów niniejszego postępowania, tamując tym samym możliwość przyznania im prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.