III SA/Po 751/18
WyrokWSA w Poznaniu2019-08-28
Skład orzekający: Ireneusz Fornalik, Małgorzata Górecka, Walentyna Długaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wypłata renty strukturalnej w pełnej wysokości w okresie od września 2013 r. do października 2014 r., pomimo nabycia prawa do emerytury z ZUS od września 2013 r., stanowi nienależnie pobraną płatność podlegającą zwrotowi, a jeśli tak, to czy obowiązek zwrotu uległ przedawnieniu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nabycie prawa do emerytury przez beneficjenta renty strukturalnej, nawet jeśli wypłata emerytury została zawieszona, stanowi podstawę do zmniejszenia wysokości renty strukturalnej. Wypłacona w tym okresie renta strukturalna w pełnej wysokości stanowiła świadczenie nienależne (nadmiernie wypłacone) i podlegała zwrotowi. Sąd stwierdził również, że obowiązek zwrotu nie uległ przedawnieniu, ponieważ pierwszy kontakt organu z beneficjentem informujący o nieuzasadnionym charakterze płatności nastąpił w terminie. Niemniej jednak, sąd uchylił decyzje organów, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy w celu zbadania, czy płatność nie nastąpiła na skutek błędu innego organu (ZUS), co mogłoby zwolnić beneficjenta z obowiązku zwrotu.Stan faktyczny
Skarżący, któremu przyznano rentę strukturalną, nabył prawo do emerytury z ZUS. Mimo to, pobierał rentę strukturalną w pełnej wysokości, a następnie zawnioskował o zawieszenie wypłaty emerytury, aby nie pobierać świadczeń z dwóch źródeł. Organy ARiMR ustaliły, że w okresie od września 2013 r. do października 2014 r. skarżący pobrał nienależnie kwotę odpowiadającą wysokości przyznanej mu emerytury. Skarżący wniósł skargę na decyzje ustalające kwotę nienależnie pobranych płatności, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących przedawnienia i dobrej wiary.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 28 sierpnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. Nr [...]
Sygn. akt III SA/Po [...]
UZASADNIENIE
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P. zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Kierownika BP ARiMR w P. z dnia [...].06.2017r. , którą to decyzją organ I instancji ustalił kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości [...] zł.
Rozstrzygnięcie zostało podjęte w oparciu o dokonane następujące ustalenia faktyczne.
Skarżącemu została przyznana decyzją z dnia [...].06.2006r. renta strukturalna. Kolejnymi decyzjami organ określał jej wysokość w oparciu o kwotę najniższej emerytury z ubezpieczenia społecznego . W dniu [...].10.2014r. skarżący złożył wniosek o zmianę renty strukturalnej informując, że z dniem [...].09.2013r. nabył prawo do emerytury z ZUS, której jednak wypłata została zawieszona od dnia [...].01.2014r. na jego wniosek , co wykazał decyzjami ZUS o przyznaniu emerytury i jej zawieszeniu . Skarżący złożył też wniosek o rozłożenie spłaty w ratach nienależnie pobranej renty strukturalnej
W dniu [...].10.2014r. organ wydał decyzję o zmianie wysokości renty strukturalnej od listopada 2014r,. zmniejszając jej wysokość o wysokość emerytury uzyskanej z ZUS( renta strukturalna w wysokości [...] zł – emerytura z ZUS w wysokości [...] zł) i wobec zaistniałej sytuacji pismem z [...].10.2014r. poinformował stronę, że w związku z pobieraniem renty strukturalnej w pełnej wysokości w okresie od września 2013r. do października 2014r. pomimo przyznania od [...].09.2013r. emerytury z ZUS powstała kwota nienależnie pobranych przez stronę płatności za ww okres w wysokości [...] zł informując jednoczenie o możliwości dokonania zwrotu nadmiernie pobranych płatności.
Dnia [...].11.2014r. wpłynął do organu wniosek strony z dnia [...].11.2014r. o umorzenie w całości ww należności ., który do rozpatrzenia organ przekazał Dyrektorowi [...] Oddziału Regionalnego ARiMR.
Ponieważ strona nie dokonała zwrotu nienależnych [...].11.2014 roku organ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia płatności nienależnie pobranych należności., zawiadomienie doręczono stronie [...].12.2014r.
Dnia [...].12.2014r. strona wniosła o umorzenie tego postępowania administracyjnego, któremu żądaniu postanowieniem z dnia [...].12.2014r. organ odmówił.
Od dnia [...].10.2014r, wznowiono wypłatę emerytury i od tego dnia dokonano jej waloryzacji , emerytura brutto po waloryzacji od [...].10.2014r. wyniosła kwotę brutto [...] zł. Informację o powyższym organowi udzieliła strona [...].03.2015r.
Wcześniej, przed informacją strony organ w dniu [...].03.2015r. przyznał od marca 2015r. rentę strukturalną w wysokości [...] zł .
Po poinformowaniu organu przez stronę o wysokości zwaloryzowanej emerytury od dnia [...].10.2014r., w kwocie [...]zł brutto organ uznał, że od listopada 2014r świadczenie rentowe powinno zostać umniejszone o kwotę [...]zł i winno zostać wypłacone stronie w kwocie [...]zł . Tak więc powstała nadpłata w wysokości [...] zł za okres od listopada 2014r do lutego 2015r (4 miesiące nadpłaty po [...] zł ) .
Decyzją z dnia [...].06.2015r. organ przeliczył ponownie wysokość renty strukturalnej i przyznał ją w kwocie [...]zł od marca 2015r. Tym samym powstała nadpłata za 4 miesiące w kwocie [...]zł (różnica pomiędzy wypłaconą co miesiąc od marca 2015r do czerwca 2015r. kwotą [...]zł przyznane decyzją z [...].03.2015r. a kwotą [...]zł przyznaną decyzją z [...].06.2015r.).
Organ stwierdził, że strona pomimo nabycia prawa do emerytury pobierała za okres od września 2013r. do października 2014r. rentę strukturalną w pełnej wysokości i wobec tego nienależnie pobrała kwoty stanowiące równowartość przyznaj jej emerytury w łącznej wysokości [...] zł.
Kwotę powyższą organ ustalił według poniższego wyliczenia wyliczenia:
emerytura została przyznana stronie w wysokości [...] zł w okresie od [...] do [...], zaś w wysokości [...] zł okresie od [...] Kwota przypadająca do zwrotu to 13 m-cy po [...] zł i 1 miesiąc w kwocie [...]zł, co razem wynosi kwotę [...]zł.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia organ oparł na :
- przepisie art. 29 ust. 1,2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji restrukturyzacji i modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 201`6, poz. 1512) ,
- art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFR na rzecz ROW (Dz. U. z 2013, poz. 173, ze zm.)
- art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006r ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 368, str. 74 z 23.12.2006r., z późn. zm.),
- art. 73 ust. 1 i 3 w zw. z art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004r., str. 18 z późn. zm.; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdział 3, t.44, str. 243 z późn. zm.).
W skardze kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu , skarżący B. D. żądał uchylenia decyzji Dyrektora ARMR w P. z dnia [...].10.2018r. jak i poprzedzającej ją decyzji Kierownika BP ARiMR z P. z dnia [...].06.2017r. decyzjom tym zarzucał naruszenie przepisów postępowania:
- art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. polegającym na wydaniu decyzji bez uprzedniego wyczerpującego zebrania materacu dowodowego, wybiórczej jego oceny,
- art. 7 k.p.a. , poprzez naruszenie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli a tym samym uchybienie zasadzie prawdy obiektywnej,
- art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz ich kultury prawnej,
- art. 112 k.p.a. poprzez błędne pouczenie o terminie i sposobie zaskarżenia decyzji,
a także naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pierwszym powiadomieniem beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności było pismo z 17.10.2014r. o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności zamiast data związana z postępowaniem o zwrot nienależnie pobranych płatności i wydaniem ważnej i doręczonej decyzji w tym przedmiocie ( stanowisko NSA wyrażone w wyroku wydanym w sprawie II GSK 1201/13 z dnia 23 września 2014),
- art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności bezzasadne przyjęcie, że skarżący działał w złej wierze skoro skarżący działał w błędnym przekonaniu, że emerytura jemu nie przysługuje wobec pobierania renty strukturalnej i dlatego zwrócił się do ZUS o jej zawieszenie bowiem nie chciał pobierać środków z dwóch źródeł,
- art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, art. 5 ust. 3 rozporządzenia UE nr 65/2011, poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy zostały spełnione przesłanki- zostały bowiem popełnione błędy przez organy ARiMR bo co do zasady renta strukturalne przysługiwała skarżącemu a jedynie jej kwota winna być umniejszona i decyzja o odzyskaniu wypłaconych nadmiernie kwot winna być w tej sytuacji doręczona w terminie do 12-stu miesięcy od dokonania płatności , co uzasadnia odstąpienie od ustalenia kwoty pobranych płatności,
- art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. poprzez przyjęcie, ze wypłata renty strukturalnej w okresie od września 2013 roku do października 2014r stanowi nienależnie pobraną płatność podczas, gdy stanowi ona płatność pobraną nadmiernie,
- art. 54 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 poprzez nie zaprzestanie przez organ odzyskiwania płatności indywidualnej w sytuacji, gdy odzyskanie od beneficjenta świadczenia naraziłoby go na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i uszczerbek na zdrowiu z uwagi na udokumentowaną niewypłacalność dłużnika.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Przedmiotem kontroli legalności jest decyzja nakładająca na skarżącego obowiązek zwrotu nienależnie/ nadmiernie pobranych należności z tytułu renty strukturalnej.
Renta strukturalna została przyznana skarżącemu decyzją Kierownika BP ARiMR w P. z dnia [...] czerwca 2006 roku. W pouczeniu tej decyzji wskazano m.in., że w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego (...) rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. Także jest tam zapis, że w przypadku zmiany wysokości najniższej emerytury rentę strukturalną wypłaca się w odpowiednio zmienionej wysokości, z uwzględnieniem terminów waloryzacji emerytur i rent przysługujących na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z FUS.
Powyższe oznacza, że wystarczy sam fakt nabycia prawa do emerytury aby miało to wpływ na wysokość renty strukturalnej. Zważyć należy, że przepis art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o ARiMR i § 14 oraz 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2014r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 114, poz.1191, ze zm.) wskazują na sytuację, w której uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabywa prawo do emerytury. Tak więc przepis jest oczywisty i wystarczy poprzestać na wykładni gramatycznej. Również sądy administracyjne niejednokrotnie wypowiadały się w powyższej kwestii stwierdzając, że wystarczy sam fakt nabycia prawa do emerytury aby miało to wpływ na wysokość renty strukturalnej, jej wypłatę. Tak więc zmniejszenie kwoty renty strukturalnej wiąże się z samym nabyciem prawa do emerytury a nie ze stanem faktycznym jej otrzymania czy też pobierania.
Powyższe prowadzi do konkluzji, że w sytuacji gdy skarżący zawiesił wypłatę należnej jemu emerytury od [...].01.2014r. to nie miało to żadnego wpływu bowiem i tak renta strukturalna podlegała umniejszeniu o kwotę przyznanej skarżącemu emerytury.
Jeżeli więc skarżący nabył prawo do emerytury to samo w sobie było okolicznością mająca bezpośredni wpływ na wysokość przysługującej skarżącemu renty strukturalnej bowiem podlegała ona umniejszeniu o kwotę przyznanej i należnej skarżącemu emerytury. W rezultacie powyższego organ był uprawniony do jej ponownego wyliczenia, co też uczynił. W ten sposób za okres, w którym skarżący nabył prawo do emerytury a renta strukturalna była wypłacana w pełnej wysokości , powstało świadczenie nienależne bowiem nadmiernie wypłacone.
Sąd wskazuje, ustosunkowując się do zgłoszonego w skardze zarzutu, że kwestia nienależnie pobranych środków to kwota wypłacona przez organ w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej wypłacenia albo obowiązek istniał ale wygasł. Sytuacja, w której dochodzi do nienależytego pobrania środków publicznych występuje, gdy środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz wystąpi ich wypłata) a następnie decyzja ta zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego albo też i wtedy, gdy wypłacona przez organ kwota staje się następnie świadczeniem, które przestało być należne na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacania z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach (wyrok NSA z 17.11.2017r., II GSK 308/16). Z nadmiernym pobraniem środków niewątpliwie mamy do czynienia w sytuacji, gdy środki dane przysługują ale w mniejszej wysokości. Sąd wskazuje, że druga sytuacja "zawiera się" w pierwszej, tzn. o ile środki zostały wypłacone w nadmiernej wysokości to tym samym można uznać, że w tej części były one nienależne tak więc środki wypłacone w nadmiernej wysokości jako nienależne podlegają zwrotowi.
W omawianej sprawie niewątpliwie należności za okres od września 2013r. do października 2014r. były nienależne bo pobrane w nadmiernej wysokości.
Należy podkreślić, że w krajowym porządku prawnym obowiązek zwrotu pobranych nienależnie płatności wynika wprost z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 173, z późn. zm.), według którego pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie z ust. 2 tej regulacji, pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc:
1) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem;
2) wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem;
3) wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji;
4) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej.
Stosownie zaś do art. 28 ust. 3 wskazanej ustawy, właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, chyba że przepisy wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3 stanowią inaczej. Niewątpliwie zatem podstawę prawną do przeprowadzenia postępowania i wydania decyzji w przedmiocie nienależnie pobranych płatności stanowią przepisy art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438, z późn. zm.). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2) krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
- następuje w drodze decyzji administracyjnej, którą wydaje organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie płatności lub pomocy ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.
W tej sytuacji organy Agencji prawidłowo zakwalifikowały wypłacone wnioskodawcy środki finansowe jako nienależne zatem takie, które podlegają zwrotowi w trybie art. 29 ustawy o ARiMR.
Ponadto obowiązek zwrotu wynika również z przepisów unijnych - z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/ 2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., zgodnie z którym w przypadku dokonania nienależnej płatności rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Natomiast zgodnie z art. 73 ust. 5 tego rozporządzenia obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Z kolei według ust. 4 tego przepisu obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutej pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.
Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności akapit pierwszy stosuje się jedynie jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796 /2004 jest przepisem spełniającym warunki uznania go za bezpośrednio skuteczny, a więc za przepis, który w świetle zasady efektywności, bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa unijnego stanowił (i powinien był stanowić) wyłączną podstawę rekonstrukcji normy prawnej do ustalenia okresu przedawnienia prawa żądania zwrotu nienależnego świadczenia z tytułu renty strukturalnej, nie zaś art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, do odpowiedniego stosowania którego odsyła art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o ARiMR (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2013 r. sygn. akt II GNP 2/13). Tak więc badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd orzekający za NSA uznał, że co do kwestii przedawnienia żądania zwrotu przedmiotowych należności znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. Jakkolwiek Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. doszło do uchylenia Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dniem 1 stycznia 2010 r., to jednak zgodnie z art. 86 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009 rozporządzenie nr 796/2004 ma nadal zastosowanie w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem (...) stycznia 2010 r., przy czym odesłania do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 traktuje się jako odesłania Rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 i odczytuje z tabelą korelacji zawartą w załączniku II.
Powyższe prowadzi do uzasadnionego wniosku, że przepisy rozporządzenia nr 796/2004 znajdowały w sprawie niniejszej zastosowanie, skoro przyznana skarżącemu decyzją z dnia 20 czerwca 2006r. renta strukturalna była pomocą udzieloną od czerwca 2006 r. , a zatem była pomocą dotyczącą okresu premiowego rozpoczynającego się przed dniem 1 stycznia 2010 r.
W powyższym kontekście uznać należy, iż badając kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu przedmiotowych należności w omawianej sprawie termin liczyć należy począwszy od daty płatności i jest to data [...].09.2013r. bowiem jest to data dokonania pierwszej nienależnej / nadmiernej płatności czyli płatności, o której mowa w ust. 1 art. 73 ww rozporządzenia nr 796/2004 . Z kolei datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze tej płatności jest pismo organu z dnia [...].10.2014r."Informacja o możliwości dokonania zwrotu nadmiernie pobranych należności" , którego odbiór potwierdza skarżący w swoim "Wniosku o umorzenie przedmiotowych należności" z dnia [...].11.2014r. Sąd bowiem uznaje, że "pierwszym powiadomieniem beneficjenta" – zwrot użyty w omawianym tu przepisie art. 73 - nie jest decyzja ustalająca kwotę nienależnie /nadmiernie pobranych płatności lecz pismo informujące beneficjenta o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych należności i możliwości dokonania jej zwrotu przez beneficjenta. Wobec czego w omawianej sprawie nie ma mowy o przedawnieniu przedmiotowych należności i w tym kontekście nie ma podstaw aby badać istnienie dobrej bądź złej wiary po stronie skarżącego.
Jedyna sytuacja, która uwolniłaby skarżącego od obowiązku zwrotu przedmiotowych należności to dokonanie płatności na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu przy założeniu, że błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika.
W powyższym kontekście należy mieć na uwadze to, że w judykaturze prezentowany jest pogląd, że to na uprawnionym ciąży obowiązek informowania organu o uzyskaniu prawa do emerytury, czy informowania o wszelkich okolicznościach mających wpływ na prawo do wypłaty oraz na wysokość renty strukturalnej. Dochowanie tego obowiązku chroni uprawnionego przed wypłatą nienależnej kwoty renty strukturalnej, z czym w konsekwencji wiąże się nie tylko obowiązek zwrotu tej kwoty ale i zapłaty naliczanych odsetek od tej kwoty a zatem w interesie uprawnionego leży jak najszybsze informowanie agencji o uzyskaniu prawa do emerytury (wyrok NSA z dnia 27.11.2017r. II GSK 2696/17).
Sąd zauważa, że w sytuacji jak omawiana nie jest takie jednoznaczne, że w sprawie skarżący w istocie zrozumiał jakie obowiązki na nim spoczywają w związku z przyznaną jemu rentą strukturalną. Otóż podkreślenia wymaga to, że z dniem 11 marca 2015r. weszła w życie zmiana rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowanej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich polegająca na dodaniu przepisu § 13 a. w treści którego nałożono w ust. 1 obowiązek na kierownika biura powiatowego Agencji zawiadomienia pobierającego rentę strukturalną o możliwości złożenia wniosku o ustalenie prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego (...) Z obowiązkiem tym wiąże się obowiązek też dla pobierającego rentę strukturalną określony w ust. 3 i 4 . Mianowicie pobierający rentę strukturalną składa do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierownika biura powiatowego Agencji potwierdzenie złożenia wniosku o ustalenie prawa do emerytury oraz decyzję w sprawie przyznania lub odmowy przyznania uprawnionemu do renty strukturalnej prawa do emerytury (...). Brak jest przepisów przejściowych a nadto powyższa zmiana wprowadzona została 11.03.2015 i biorąc pod uwagę treść omawianego powyżej zapisu, nie może mieć zastosowania do omawianej tu sprawy. Sąd jednak zauważa, że wprowadzenie powyższej zmiany w sposób zrozumiały a więc bez potrzeby dokonywania głębszej analizy czy też wypracowywania poglądów poprzez orzecznictwo sądowoadministracyjne pozwala w sposób nie budzący żadnych wątpliwości uznać co należy do obowiązków Agencji a co leży w sferze zobowiązań informacyjnych uprawnionego do renty strukturalnej. Treść pouczenia udzielonego w decyzji o przyznaniu renty strukturalnej nie jest bowiem taka jednoznaczna w powyższej kwestii. Można bowiem zrozumieć, że beneficjent został zobowiązany do informowania o zmianach ale dotyczyć to miało jedynie danych zawartych we wniosku o rentę strukturalną. Zdaniem Sądu owa niejednoznaczność powodowała, że niejednokrotnie tematyką ciążących obowiązków informacyjnych zajmowały się sądy administracyjne, co w konsekwencji zrodziło potrzebę zmiany legislacyjnej poprzez dodanie wspomnianego powyżej § 13 a.
Konkludując, skarżący miał prawo być w przeświadczeniu, że przysługuje jemu prawo do jednego ze świadczeń stąd jego wniosek o zawieszenie wypłaty emerytury na rzecz renty strukturalnej wypłacanej w wyższej kwocie aniżeli przysługującą skarżącemu emerytura. W rezultacie w sprawie jak omawiana, w ocenie Sądu poprzez niezrozumiane dla strony pouczenie doszło do sytuacji, w której skarżący zawiesił wypłatę emerytury i obecnie został zobowiązany zaskarżoną w tym postępowaniu decyzją do zwrotu nadmiernie wypłaconych należności z tytułu renty strukturalnej. Sąd zauważa, że organ nienależycie zbadał kwestię pomyłki właściwego organu lub innego organu, o której mowa w ust. 4 art. 73 cyt. Już rozporządzenia Komisji (WE) . Sąd w toku postępowania sądowoadministracyjnego uzyskał informację od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. , że organ ten nie poinformował Agencji o przyznaniu skarżącemu emerytury. Ponownie rozpatrując sprawę organ winien ustalić czy skarżący informował ZUS o powodach wystąpienia z wnioskiem o zawieszenie wypłaty emerytury. W treści pisma skarżącego kierowanego do ZUS z [...].12.2013 znajdującego się w aktach sądowych jest powołanie się na zapis decyzji o przyznaniu emerytury, która to treść nie jest Sądowi znana a nadto Sąd nie prowadzi ustaleń faktycznych. W sytuacji gdy z ustaleń będzie wynikało, że ZUS miał wiedzę o pobieranej przez skarżącego rencie strukturalnej i mógł względnie powinien poinformować Agencję o przyznaniu bądź zawieszeniu wypłaty tego świadczenia, organ poczyni rozważania w kwestii tego czy w sprawie płatność dokonana została na skutek pomyłki innego organu , co zwolniłoby skarżącego z obowiązku zwrotu . W celu prowadzenia ustaleń organ skorzysta z wszelkich dostępnych środków dowodzenia. Ponieważ potrzebne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego toteż realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, Sąd uchylił obie decyzje.
Mając na uwadze powyższe , na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło