III SA/Po 774/09

Dnia 25 marca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek ( spr.) Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Barbara Koś Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2010 roku przy udziale sprawy ze skargi W.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w części finansowane przez płatnika I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B. Koś /-/ T.M. Geremek /-/ M. Lorych-Olszanowska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku W dniu 30 stycznia 2009r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek W.K. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Wniosek był motywowany niezwykle trudną sytuacją materialną w jakiej znajduje się zobowiązany i jego rodzina. Po przeprowadzonej analizie na podstawie zebranych dokumentów, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...]. odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. W dniu [..] r. wpłynął do ZUS wniosek zainteresowanego o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Ponadto zobowiązany podniósł, że spełnia wszystkie wymogi całkowitej nieściągalności, zaś "podstawą każdej decyzji administracyjnej jest działanie na korzyść petenta tam gdzie tylko jest to możliwe i każda jednostka administracyjna ma to zawsze mieć na uwadze". Prezes ZUS decyzją z dnia [..] r. utrzymał w mocy decyzję ZUS. W uzasadnieniu organ wskazał, że w okresie od sierpnia 2001 do czerwca 2003 roku zainteresowany pełnił funkcję prezesa "K. W związku z rosnącym zadłużeniem na koncie spółki Zakład wydał decyzję przenoszącą odpowiedzialność za zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na zobowiązanego. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie [...] została ona zmieniona w ten sposób, że zainteresowany odpowiada tylko za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym oraz zeznaniem z dnia 19 marca 2009r. zobowiązany osiąga obecnie dochód z tytułu pełnienia funkcji prezesa w spółce. w kwocie 800 zł. netto miesięcznie. Na utrzymaniu pozostaje niepracująca żona i dwoje dzieci z dolegliwościami alergicznymi. Zobowiązany nie figuruje w ewidencji Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS, obecnie zajmuje mieszkanie wynajmowane i opłacane przez spółkę. Strona ponosi koszty z tytułu utrzymania w kwocie 720 zł. , leczenia dzieci 20 zł oraz spłaty ratalnej w kwocie 80 zł. Zobowiązany nie korzysta z pomocy udzielanej przez Ośrodek Pomocy Społecznej. Zainteresowany zgodnie z zeznaniem z dnia 19 marca 2009r. był właścicielem nieruchomości, która wskutek przeprowadzonej w 2008 roku licytacji została sprzedana za sumę 405.000 zł. Brak informacji co do planu podziału sumy uzyskanej z licytacji w związku z czym jak twierdzi zobowiązany w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, brak możliwości podania aktualnego stanu zobowiązań wobec innych wierzycieli. Decyzją Wójta Gminy zobowiązany został wymeldowany z miejsca stałego pobytu we wspomnianej nieruchomości. Zdaniem Prezesa zainteresowany posiada stałe źródło dochodu z tytułu pełnienia funkcji prezesa oraz nie wykazał by opłacenie zaległych należności pozbawiło jego oraz jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz by musiał on sprawować opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Choć zobowiązany w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym opisał sytuację finansową przedłożył zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w latach poprzednich i oświadczył, iż spółka wynajmuje i utrzymuje mieszkanie zajmowane przez zobowiązanego, Zakład nie dał wiary jego twierdzeniom o niezwykle trudnej sytuacji finansowej. Skargę do WSA w Poznaniu złożył zobowiązany zarzucając organom rentowym naruszenie prawa. W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne powołane są do sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji w powyżej określonych granicach, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli w niej wskazane. Sąd stwierdził bowiem naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na to, że została ona wydana przez niewłaściwy organ. Przepis art. 83 ust. 4. ustawy o s.u.s. stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że organem wydającym decyzję w trybie przewidzianym w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s. jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes Zakładu ( por. wyrok NSA z 28.01.2009 r., II GSK 691/08, niepubl. i powołany tam wyrok NSA z 29.05.2007 r., II GSK 340/06 ). Zwrot "stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" zawiera jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować wniosek, a nie organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku. Ustawodawca uznając, że stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przyjął zatem, że sprawa będzie ponownie rozpatrywana przez ten sam organ – Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Prezes Zakładu podpisuje wydane przez ten organ administracji publicznej decyzje bowiem zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy o s.u.s. Prezes reprezentuje Zakład na zewnątrz. Prezes Zakładu może przekazać swoje uprawnienie do reprezentowania Zakładu pracownikom i innym osobom na podstawie § 2 ust. 2 Statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( Załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych – Dz. U. Nr 28, poz. 164 ). W zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. jako organ wydający decyzję wskazano Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( odmiennie niż w decyzji z dnia [...] r., gdzie organem tym był Zakład Ubezpieczeń Społecznych ), wynika to zarówno z nagłówka decyzji jak i z jej uzasadnienia. Oznacza to, że decyzję wydał niewłaściwy organ, co stanowi wadę wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1 kpa, uzasadniającą stwierdzenie przez sąd nieważności decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wobec czego należało orzec jak w punkcie I sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w punkcie II sentencji wyroku w oparciu o art. 152 p.p.s.a. B. Koś /-/ T.M. Geremek /-/ M. Lorych-Olszanowska za nieobecnego sędziego /-/ M. Lorych-Olszanowska