III SA/Po 775/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek . WSA Barbara Koś (spr.) Protokolant : sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...], Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/B. Koś /-/W. Długaszewska /-/T. M. Geremek Decyzją z dnia [...], nr [...] Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu M. B. wraz z synem A. F. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż postępowanie zostało wszczęte z urzędu na skutek pisma Prokuratury Rejonowej [...], w którym wskazano, iż M. B. nie zamieszkuje pod adresem stałego zameldowania od około 4 miesięcy i do którego dołączono pismo Komisariatu Policji [...] z dnia [...], w którym stwierdzono na podstawie wywiadu środowiskowego, że M. B. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. bywa sporadycznie. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ administracyjny ustalił, że M. B. jest najemcą lokalu wskazanego w sentencji decyzji na podstawie umowy najmu z dnia [...] zawartej z Zarządem Komunalnych Zasobów Lokalowych w P. W trakcie postępowania M. B. nie odbierała korespondencji kierowanej do niej na adres stałego pobytu. Podjęto próbę nawiązania kontaktu z M. B. poprzez jej rodziców: K. B. i T. B. oraz ojca jej dziecka – P. F. K. B. w rozmowie telefonicznej w dniu [...] poinformowała, że M. B. przebywa i mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. G F. – matka P. F. w rozmowie telefonicznej w dniu [...] poinformowała, że M. B. przebywa wraz z synem A. pod adresem stałego zameldowania i P. F. widział się ostatnio z synem A. około miesiąc temu w przedmiotowym lokalu. Pismem z dnia [...] Zarząd Komunalnych Zasobów Lokalowych w P. poinformował, że M. B. z synem A. F. zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w P., a czynsz z tytułu najmu nie jest opłacany. Komisariat Policji [...] pismem z dnia [...] poinformował, że w wyniku przeprowadzonego wywiadu wśród sąsiadów ustalono, że M. B. jest widywana w lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. sporadycznie; pomimo kilkukrotnych wizyt nie zdołano jej zastać w miejscu zamieszkania, ani ustalić aktualnego miejsca jej pobytu. M. B. pomimo odbioru korespondencji, w tym zawiadomienia o wszczęciu postępowania i wezwania do złożenia wyjaśnień, nie stawiła się celem złożenia zeznań. Pismem z dnia [...] oraz pismem z dnia [...] Komisariat Policji [...] poinformował, że w wyniku przeprowadzonych czynności, tj. parokrotnych kontroli, a przede wszystkim rozmów z sąsiadami ustalono, że M. B. nie mieszka wraz z synem A. F. w miejscu zameldowania na pobyt stały; sąsiedzi ostatni raz ją widzieli około pół roku temu. Pismem z dnia [...] Zarząd Komunalnych Zasobów Lokalowych poinformował, że M. B. posiada zadłużenie z tytułu nieopłacania czynszu za lokal nr [...] przy ul. [...] w P., a z wyjaśnień uzyskanych od mieszkańców budynku wynika, że M. B. sporadycznie przebywa w przedmiotowym lokalu, głównie jest widziana w godzinach wieczornych. Komisariat Policji pismem z dnia [...] poinformował, że w wyniku przeprowadzonej kontroli i wywiadu ustalono, że M. B. jej syn A. nie zamieszkują pod adresem zameldowania od około 3 lat i są tam widywani sporadycznie; nie zdołano ustalić aktualnego miejsca pobytu. W rozmowie telefonicznej w dniu [...] K. B. poinformowała, że M. B. jest u niej z wizytą; M. B. została ponownie poinformowana o toczącym się postępowaniu i oświadczyła, że stawi się w Urzędzie celem złożenia wyjaśnień, wskazując adres do korespondencji: ul. [...] w P. Do dnia wydania decyzji M. B. nie złożyła jednak żadnych wyjaśnień. Oceniając całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ administracyjny stwierdził, że zostały wyczerpane przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), a mianowicie: opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się, uzasadniające decyzję o wymeldowaniu. Ustalono bowiem w sposób nie budzący wątpliwości – jak dalej podaje organ administracji, że M. B. z synem A. F. opuściła bez wymeldowania lokal nr [...] przy ul. [...] w P., co potwierdza treść wniosku Prokuratury Rejonowej [...] wraz z pismem Komisariatu Policji [...] z dnia [...], pisma Komisariatu Policji [...] z dnia [...], [...], [...], [...], a także pisma Zarządu Komunalnych Zasobów Lokalowych w P. z dnia [...]. Nie wzięto natomiast pod uwagę pisma Zarządu Komunalnych Zasobów Lokalowych w P. z dnia [...] ze względu na treść powyższego – późniejszego pisma z dnia [...]. Nie dano wiary informacjom K. i T. B. oraz G. F., którzy podali, że M. B. wraz z synem A. F. mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w P., gdyż informacjom tym przeczy zebrany w sprawie materiał dowodowy uznany za wiarygodny, a przede wszystkim ustalenia Komisariatu [...]. Ponadto M. B. nie odbierała korespondencji pod adresem zameldowania oraz nie stawiła się w Urzędzie celem złożenia wyjaśnień, co zdaniem organu również świadczy o braku zainteresowania przebiegiem i rozstrzygnięciem sprawy oraz potwierdza faktyczne zerwanie więzi z miejscem, w którym wraz z synem posiada stałe zameldowanie. Organ administracji zaznaczył także, iż zameldowanie musi odzwierciedlać stan faktyczny i służy wyłącznie celom ewidencyjnym. Także brak innego miejsca pobytu stałego lub niemożność zameldowania w obecnym miejscu zamieszkania nie stoi na przeszkodzie wydaniu decyzji o wymeldowaniu, gdy zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od powyższej decyzji odwołała się M. B., domagając się uchylenia decyzji o wymeldowaniu, które – zdaniem skarżącej, pozbawi ją stałego zamieszkania i tym samym możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy. Wskazała, że wraz z synem A. F. cały czas zamieszkuje w lokalu w P. przy ul. [...], gdzie nocują, spożywają posiłki, mają zgromadzone rzeczy osobiste i dobytek. W ciągu ostatnich lat zdarzało się, że w pewnych okresach nie przekraczających 3 miesięcy nie przebywała w miejscu zamieszkania, lecz było to spowodowane pracą czasową. W [...] r. wyjaśniła w Prokuraturze, że nie odbierała korespondencji, aby przedłużyć toczące się przeciwko niej postępowanie karne. Decyzją z dnia [...], nr [...] Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając dokonane przez organ I instancji ustalenia faktyczne oraz rozstrzygnięcie i ocenę prawną. Organ odwoławczy podkreślił, iż w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wyłączną przesłankę wydania decyzji o wymeldowaniu stanowi fakt opuszczenia przez daną osobę bez wymeldowania się dotychczasowego miejsca pobytu stałego i przesłanka ta w niniejszej sprawie została spełniona. W skardze na powyższą decyzję M. B. wniosła o uchylenie decyzji o wymeldowaniu, powtarzajac zarzuty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargę należało uwzględnić. Postawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonego w niniejszej sprawie stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), stosownie do którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobyt stały oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, a więc z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. W doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się przy tym zgodnie, iż opuszczenie lokalu jako przesłanka wymeldowania oznacza nie tylko fizyczne nieprzebywanie, lecz musi być powiązane z zamiarem opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Przez ów zamiar należy zaś rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24.11.2006 r., IV SA/Wa 1677/2006, Lex nr 306533). Ustalenie, czy nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego jako przesłanka wymeldowania z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wymaga więc ustalenia, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie miejsca pobytu i czy było połączone z zamiarem opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z tymże lokalem jako centrum spraw życiowych, a więc czy miało charakter trwały. Postępowanie wyjaśniające dla dokonania powyższych ustaleń winno być przeprowadzone przez organ administracyjny zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa, która wymaga, by organ administracji publicznej dokonał ustaleń zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Organ administracji jako gospodarz postępowania administracyjnego określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy. Nie posiada jednak w tym względzie całkowitej dowolności, lecz powinien zmierzać do urzeczywistnienia zasady prawdy obiektywnej oraz stosować się do reguł postępowania dowodowego określonych w art. 75 i nast. kpa. Stąd organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co wynika z art. 77 kpa, stanowiącego rozwinięcie zasady prawdy obiektywnej. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego wymaga zaś przeprowadzenia oceny wartości dowodowej każdego dowodu, jak również wskazania, na podstawie jakich dowodów organ poczynił ustalenia faktyczne oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Poczynione ustalenia oraz przeprowadzona ocena materiału dowodowego winna przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie treści decyzji administracyjnej (art. 107 § 3 kpa). W niniejszej sprawie organy obu instancji stwierdziły, że M. B. wraz z synem A. F. opuściła miejsce dotychczasowego pobytu w powołaniu przede wszystkim na notatki Komisariatu Policji [...]. Tymczasem z treści tych notatek nie wynika, kiedy zostały dokonane czynności kontrolne Policji oraz kto (imię, nazwisko, stosunek do stron postępowania) udzielał informacji odnośnie zamieszkiwania skarżącej w miejscu stałego pobytu, co podważa wartość tych notatek jako dowodu w sprawie, a zarazem uniemożliwia przesłuchanie osób udzielających informacji w charakterze świadków w postępowaniu administracyjnym. Niezależnie od powyższego należy również podnieść, iż z treści notatek policyjnych nie można – wbrew twierdzeniom organów administracyjnych, wyprowadzić wniosku, że faktycznie nastąpiło opuszczenie przez skarżącą i jej syna miejsca stałego zameldowania. W notatkach tych zaistniały bowiem istotne rozbieżności, a mianowicie w notatce z dnia [...] i z dnia [...] wskazano, że ostatnio skarżąca była widziana przez sąsiadów ok. pół roku wcześniej, a w notatce z dnia [...], że nie zamieszkuje pod adresem zameldowania od ok. 3 lat. Jednocześnie w notatkach policyjnych z dnia [...] i z dnia [...] wskazano okoliczności temu przeczące, a mianowicie, że skarżąca jest sporadycznie widywana przez sąsiadów w miejscu zameldowania. Także w piśmie Zarządu Komunalnych Zasobów Lokalowych w P. z dnia [...], na które powołuje się organ administracyjny, wskazano – na podstawie informacji uzyskanych od mieszkańców, że skarżąca sporadycznie przebywa w lokalu, głównie widziana w godzinach wieczornych. Sama zaś okoliczność, że skarżąca bywa sporadycznie w miejscu zameldowania nie jest przecież tożsame z jego opuszczeniem oraz zamiarem jego opuszczenia jako centrum spraw życiowych, tym bardziej, że z informacji podanych przez G. F. i K. B. wynika, iż skarżąca faktycznie zamieszkuje w miejscu zameldowania. Należy przy tym zwrócić uwagę, iż powyższe informacje uzyskane przez pracownika organu administracji w rozmowach telefonicznych również nie mogą być traktowane jako dowód w sprawie, a organ administracji winien przeprowadzić dowód z przesłuchania tychże osób w charakterze świadków zgodnie regułami postępowania dowodowego (art. 75 i nast. kpa). Dla ustalenia istotnych w sprawie okoliczności organ powinien także przeprowadzić oględziny mieszkania (tzw. wizję lokalową) oraz przesłuchać samą skarżącą, czego również zaniechał. O ile w postępowaniu pierwszoinstancyjnym działania organu mające na celu przesłuchanie skarżącej okazały się bezskuteczne z uwagi na zachowanie samej skarżącej, to organ odwoławczy nie podjął żadnych kroków zmierzających do uzyskania wyjaśnień od skarżącej, pomimo, iż w odwołaniu wskazała ona nowe, istotne w sprawie okoliczności, a mianowicie wyjaśniła, że w miejscu zameldowania nie przebywała jedynie okresowo w związku z pracą, a korespondencji nie odbierała, mając na celu przedłużenie toczącego się przeciwko niej postępowania karnego. Skarżąca wyraźnie też wskazała, iż dotychczasowe miejsce zameldowania stanowi centrum życiowe dla niej i jej syna A. F. oraz że jej zamiarem jest zamieszkiwanie w tym miejscu na stałe. Organ odwoławczy nie "naprawił" nadto pozostałych uchybień w zakresie postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji, naruszając w ten sposób art. 136 kpa. W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania, iż postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób wadliwy i wymaga jego ponownego przeprowadzenia w zasadzie w całości zgodnie z regułami dowodowymi określonymi w art. 75 i nast. kpa, a tym samym jest niewystarczający dla prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie nie zostały wszechstronnie rozważone wszystkie istotne okoliczności sprawy z punktu widzenia przesłanek wymeldowania wynikających z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organy ograniczyły się bowiem do badania, czy nastąpiło fizyczne opuszczenie przez skarżącą i jej syna miejsca stałego pobytu, pomijając całkowicie zamiar skarżącej odnośnie przebywania w tym miejscu jako ośrodku jej życiowych interesów. Powyższe oznacza, iż w sprawie doszło do naruszenia przez organy obu instancji art. 7 i 77 kpa oraz art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy i musiało skutkować wyeliminowaniem wadliwych decyzji z obrotu prawnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji przeprowadzi postępowanie stosownie do powyższych wskazań wynikających z art. 7 i 77 kpa oraz art. 107 § 3 kpa w powiązaniu z normą prawa materialnego zawartą w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zgodnie z dokonaną jej wykładnią. Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w pkt 1 w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku w oparciu o art. 152 powyższej ustawy. /-/ B. Koś /-/ W. Długaszewska /-/ T. M. Geremek K.P.d