III SA/Po 779/10

Dnia 10 maja 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Beata Sokołowska ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska – Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia ....r. nr .... w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2008r. I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) adw. A. – Kancelaria Adwokacka ... kwotę .... złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w wysokości ... złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Decyzją z dnia 29 kwietnia 2010 r. Wójt Gminy, na podstawie art. 2 ust. 1, art. 4, art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121 poz. 844 ze zm.) oraz uchwały Rady Gminy w Lipce nr XI/84 2007 z dnia 30 listopada 2007 r. w sprawie podatku od nieruchomości dokonał wymiaru podatku od nieruchomości za 2008 rok w ogólnej kwocie 242,00 zł., przyjmując jako podstawę opodatkowania grunty pozostałe o powierzchni 1583 m2 i budynki mieszkalne o powierzchni 97,00 m2. W uzasadnieniu decyzji Wójt wyjaśnił, że wystąpił do Starostwa Powiatowego o podanie aktualnej powierzchni działki nr ... . W wyniku postępowania organ dokonał naliczenia podatku: za budynek mieszkalny zgodnie z informacją podatkową - 97,00 m2 x 0,54 = 52,38 zł, a naliczenia podatku za grunt dokonano według danych znajdujących się w posiadaniu Urzędu Gminy tj. 1583,00 m2 x 0,12zł = 189,96zł. Przyjęcie do opodatkowania powierzchni gruntów w wymiarze 1583,00 m2 znajduje uzasadnienie w danych wynikających z ewidencji gruntów, które zgodnie z art. 21 ustawy z dn. 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240 poz. 2027 ze zm.) są jedyną podstawą do określenia powierzchni gruntów do wymiaru podatku od nieruchomości. Wójt wskazał także, że podatnik od lat odwołuje się od decyzji podatkowych. W sprawie ustalenia powierzchni gruntów dwukrotnie zostało przeprowadzone postępowanie rozgraniczeniowe, w których pełnomocnik odmówił podpisania protokołu rozgraniczeniowego, nie wnosząc zastrzeżeń co do punktów granicznych. Organ podniósł też, że jeżeli podatnik kwestionuje powierzchnię działki może dochodzić sprostowania danych w ewidencji gruntów na zasadach określonych w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne. Dopóki podatnik nie wykaże, po przeprowadzeniu odrębnego postępowania, że powierzchnia gruntów jest inna od przyjętych do opodatkowania, organ podatkowy nie może zmienić podstawy opodatkowania. J. wpólnie z J. złożyła odwołanie od powyższej decyzji. W odwołaniu zakwestionowana została powierzchnia gruntów przyjęta do opodatkowania. Podatnik powołał się na nieprawidłowe zapisy w ewidencji gruntów i w księdze wieczystej. Odwołujący zażądali, aby ujawniono w oparciu o jaki dokument dokonano naliczenia podatku oraz by Starosta Powiatowy potwierdził dane podatników nie w formie informacji pisemnej, lecz w formie decyzji administracyjnej z podaniem podstawy wydania tej decyzji i informacją, że dane te są zgodne z danymi z ksiąg wieczystych i stanem rzeczywistym na gruncie. Odwołujący zarzucili też, że nie wzięto pod uwagę ich deklaracji podatkowych. Znaczna część odwołania dotyczyła ponadto działki nr ... o powierzchni 200 m2, powstałej z podziału działki nr ..., która zdaniem odwołujących w 1971 roku została nadana J. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 6 sierpnia 2010 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż podstawę wymiaru podatku od nieruchomości stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków (art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). W informacji podatkowej podano natomiast powierzchnię do opodatkowania: budynki mieszkalne - 97 m2 i grunty pozostałe – 1288 m2. Organ odwoławczy zauważył, że informacja ta w części dotyczącej powierzchni gruntów jest niezgodna z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów, gdyż w informacji podatnik podał powierzchnię 1288 m2, a w ewidencji gruntów widnieje powierzchnia 1583m2 Zdaniem organów podatkowych z przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne jednoznacznie wynika, że podstawą wymiaru podatków są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków i dane te dla organów podatkowych są wiążące. W złożonym odwołaniu, zdaniem SKO, brak jest zarzutów skierowanych konkretnie do przedmiotowej, zaskarżonej decyzji. Kolegium stanęło na stanowisku, że organ podatkowy I instancji w sposób wystarczający zebrał materiał dowodowy konieczny dla dokonania wymiaru podatku, a treść odwołania nie podważa dokonanych ustaleń. Organ II instancji powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK 1243/08 (LEX nr 558871), w którym Sąd stwierdził, że organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń co do wielkości gruntu i że od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. zarzuciła organom podatkowym nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a w szczególności rozbieżności między jej deklaracją podatkową, a wielkością działek wpisaną w księgach wieczystych nieruchomości oraz wpisami w ewidencji gruntów i budynków. Zdaniem skarżącej ustalenie powierzchni nieruchomości powinno nastąpić w oparciu o niezbędne pomiary fizycznie na gruncie oraz zapis ksiąg wieczystych. W ocenie strony skarżącej przy ustalaniu granic należy przede wszystkim brać pod uwagę tytuły własności, a jako dowody - mapy i dokumenty z ksiąg wieczystych posiadające moc dowodową, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym zakresie, w celu uniknięcia zarzutu, że użyte do pomiarów dowody były sprzeczne z prawem. Zatem, według skarżącej, art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie zwalnia organu podatkowego z dalszego prowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wyjaśnienia okoliczności faktycznych w sytuacji, gdy treść zapisów w ewidencji gruntów i budynków budzi wątpliwości i jest niezgodna z danymi z wypisu z księgi wieczystej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację zawartą w skarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 23 marca 2011 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej wniósł o zobowiązanie Starosty Powiatowego do przesłania dokumentów z operatu ewidencyjnego gruntów, tj. wypisu z rejestrów, kartotek i wykazów tego operatu i kopii dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych operatu ewidencyjnego na okoliczność ustalenia rzeczywistej wielkości gruntu. Na rozprawie w dniu 10 maja 2011 r. pełnomocnik podtrzymał skargę oraz powyższy wniosek . Sąd postanowił o oddaleniu złożonego wniosku. T. oświadczył m.in., iż postępowanie modernizacyjne ewidencji nie zakończyło się ostatecznie. Wskazał przy tym na treść § 43 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2001 r. Nr 38 poz. 454). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. pod względem zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Już na wstępie trzeba zaznaczyć, że sprawa będąca przedmiotem badania Sądu ma charakter wyłącznie podatkowy, a w związku z tym brak jest możliwości, a także podstaw prawnych do zajmowania się innymi kwestiami, np. dotyczącymi zmiany zapisów w ewidencji gruntów i budynków. Z tego powodu Sąd oceniał jedynie legalność decyzji podatkowych I i II instancji. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności powołać należy przepis art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 05 Nr 30 poz. 2027 ze zm.) stanowiący, iż podstawą wymiaru podatków są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W myśl art. 20 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy odnośnie gruntów informacje te obejmują ich położenie, granice, powierzchnię, rodzaje użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenie ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Danymi tymi organ podatkowy jest związany i nie może w trakcie postępowania podatkowego przyjąć innych ustaleń niż wynikające ze wskazanej wyżej ewidencji. Podstawą zawartych w niej zapisów są dokumenty urzędowe w postaci odpisów z księgi wieczystej, aktów notarialnych, prawomocnych orzeczeń sądowych oraz ostatecznych decyzji administracyjnych. Organ podatkowy nie może również samodzielnie ustalać i rozstrzygać o prawidłowości i mocy prawnej dokumentów stanowiących podstawę dokonania wpisów w ewidencji. Przepis art. 22 Prawa geodezyjnego i kartograficznego nakłada natomiast na właścicieli i osoby władające nieruchomościami obowiązek zgłaszania wszelkich zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian wynikających z decyzji właściwych organów, gdyż te są z urzędu przesyłane do organu prowadzącego ewidencję. Zakaz dokonywania w postępowaniu podatkowym ustaleń innych niż wynikające z ewidencji gruntów i budynków wynika także z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych (zob. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 3501/05, w którym wskazano, iż "w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji"; wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2003 r. sygn. III SA 346/2002 z tezą: "organy podatkowe ustalające wysokość zobowiązań w podatku (...) nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i wypowiadania się w przedmiocie prawa własności (...) podatnika"; wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r. sygn. III SA 2466/01 z tezą: "podstawę wymiaru podatku od nieruchomości stanowią m.in. dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków"; czy też wyrok NSA z dnia 29 grudnia 1993 r. sygn. III SA 747/1993 z tezą: "organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku (...) nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i wypowiadania się w przedmiocie prawa własności gospodarstw rolnych poszczególnych podatników"). Powołać należy w tym miejscu, również wskazany w uzasadnieniu organu odwoławczego, wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2010 r. sygn. akt. II FSK 1243/08 oddalający skargę kasacyjną z tezą: "Organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń co do wielkości gruntu. Od tej reguły, potwierdzonej treścią art. 21 ust. 1 ustawy (...) nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a zatem organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów." Powyższe tezy w pełni podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Tak więc uzasadnione i słuszne jest stanowisko przedstawione zarówno przez organ podatkowy I instancji jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przyjmujące za podstawę opodatkowania dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, skoro z urzędowego rejestru gruntów wynikało, że działka stanowiąca własność J. o nr ... ma określoną powierzchnię, to organy podatkowe zobowiązane były do uwzględnienia jej przy wymiarze podatku, a nawet gdyby faktyczna powierzchnia gruntu różniła się od tej wskazanej w ewidencji. Ewidencja gruntów i budynków jest bowiem urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniu administracyjnym, w tym i w postępowaniu podatkowym. Jeżeli więc skarżąca kwestionuje zawarte tam dane, najpierw powinna wystąpić o ich zmianę, w trybie przewidzianym w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Następnie, w przypadku uwzględnienia zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych z ewidencji może wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych (zob. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., III SA 911/94, OSS 1994, nr 4-5, s. 164). To skarżąca powinna więc w odrębnym postępowaniu doprowadzić do zgodności zapisów w ewidencji gruntów i budynków z rzeczywistym stanem władanej przez nią nieruchomości, o ile takie różnice faktycznie zachodzą. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe. Brak też możliwości przeprowadzenia kontroli prawidłowości dokonanych wpisów. Sąd stwierdził, że niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego przeciwko treści dokumentu urzędowego, jakim jest ewidencja gruntów. Skoro art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowi, że podstawą wymiaru podatku od nieruchomości powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów, to organ podatkowy jest danymi zawartymi w tej ewidencji związany. W tej sytuacji podstawą do przeprowadzenia postępowania wskazanego w art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, nie mogą być inne dokumenty, na które powołuje się w sprawie skarżąca. Reasumując należy podkreślić, że wszystkie zastrzeżenia skarżącej podniesione w skardze i w toku postępowania podatkowego, powinny być podniesione w postępowaniu zmierzającym do zmiany zapisów w ewidencji gruntów. Moc wiążącą zarówno dla obywateli, jak i dla organów państwowych mają dane zawarte w ewidencji, dotyczące opisu gruntów (ich położenia, konkretnych granic, rodzajów użytków i ich jakości – klasy bonitacyjnej). Ewidencja gruntów służy nie ochronie praw poszczególnych podmiotów do gruntów, ale polityce fiskalnej państwa, prawu budowlanemu, ochronie gruntów rolnych, scaleniu, gospodarce przestrzennej itp. Z kolei do ochrony i rejestracji praw podmiotowych na nieruchomościach służą księgi wieczyste (na które powołuje się w skardze strona skarżąca), zaś spory na tle własności, mogą być dochodzone tylko przed sądami powszechnymi. Wobec powyższego za nieuzasadnione w obecnym stanie faktycznym i prawnym Sąd uznał też pozostałe zarzuty podniesione w skardze i piśmie procesowym, w szczególności dotyczące, zdaniem skarżącej, nieprawidłowych działań Wójta Gminy w 1992 r. związanych z podziałem działki ... i dalszych tego konsekwencji. Nie ma też, w ocenie Sądu, wpływu na legalność decyzji obu instancji okoliczność, że postępowanie modernizacyjne na skutek wniesionych zarzutów nie zostało ostatecznie zakończone, albowiem organy opierały się na danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków. Dopiero bowiem uwzględnienie zarzutów strony mogłoby doprowadzić do zmiany wpisów w operacie ewidencji gruntów i mieć znaczenie dla ustalenia wysokości podatku od nieruchomości. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest też powołany przez T. § 43 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. 2001, nr 38, poz. 454), który stanowi, że ostateczna decyzja w sprawie zatwierdzenia operatu opisowo-kartograficznego (obok operatu geodezyjno-prawnego jest częścią składową operatu ewidencyjnego) jest dla starosty podstawą do m.in. przyjęcia operatu ewidencyjnego oraz baz danych ewidencyjnych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Z § 42 cytowanego rozporządzenia wynika zaś, że jest to decyzja kończąca postępowanie administracyjne w sprawie założenia ewidencji gruntów i budynków. Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił wniosek zgłoszony w piśmie procesowym i podtrzymany na rozprawie, albowiem przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów ma miejsce tylko wtedy, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie miała miejsca. W tym stanie rzeczy Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, uznając że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa, orzekł o jej oddaleniu, na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy-jak w punkcie I wyroku. O kosztach wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu Sąd postanowił natomiast w oparciu o art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 litera a w związku z § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., nr 163 poz.1348 ze zm.) – jak w punkcie II orzeczenia.