III SA/Po 782/10

Dnia 10 maja 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek ( spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska – Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi x na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2009r. I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Decyzją z dnia [....]. Wójt Gminy na podstawie art. 2 ust. 1, art. 4, art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121 poz. 844 ze zm.) oraz uchwały Rady Gminy z dnia 28 listopada 2008 r. nr XXI/156/2008 w sprawie podatku od nieruchomości ustalił x należny podatek od nieruchomości za 2009 rok w ogólnej kwocie 259,00 zł., przyjmując jako podstawę opodatkowania grunty pozostałe o powierzchni 1583 m2 i budynki mieszkalne o powierzchni 97,00 m2. W uzasadnieniu decyzji Wójt wskazał, że wystąpił do Starostwa Powiatowego o podanie aktualnej powierzchni działki nr 228/7. W wyniku postępowania organ dokonał naliczenia podatku: za budynek mieszkalny zgodnie z informacją podatkową – 97,00 m2, a naliczenia podatku za grunt dokonano według danych znajdujących się w posiadaniu Urzędu Gminy tj. 1583,00 m2. Przyjęcie do opodatkowania powierzchni gruntów w wymiarze 1583,00 m2 znajduje uzasadnienie w danych wynikających z ewidencji gruntów, które zgodnie z art. 21 ustawy z dn. 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240 poz. 2027 ze zm.) są jedyną podstawą do określenia powierzchni gruntów do wymiaru podatku od nieruchomości. Wójt wskazał także, że podatnik od lat odwołuje się od decyzji podatkowych. W sprawie ustalenia powierzchni gruntów dwukrotnie zostało przeprowadzone postępowanie rozgraniczeniowe w których pełnomocnik podatnika odmówił podpisania protokołu rozgraniczeniowego, nie wnosząc zastrzeżeń co do punktów granicznych. Wójt podnosi, że jeżeli podatnik kwestionuje powierzchnię działki może dochodzić sprostowania danych w ewidencji gruntów na zasadach określonych w ustawie prawo geodezyjne i kartograficzne. Dopóki podatnik nie wykaże, po przeprowadzeniu odrębnego postępowania, że powierzchnia gruntów jest inna od przyjętych do opodatkowania, organ podatkowy nie może zmienić podstawy opodatkowania. Podatnik wspólnie z y i z złożyli odwołanie od decyzji. W odwołaniu zakwestionowana została powierzchnia gruntów przyjęta do opodatkowania. Podatnik powołał się na nieprawidłowe zapisy w ewidencji gruntów i w księdze wieczystej. Odwołujący zażądali, by ujawniono w oparciu o jaki dokument dokonano naliczenia podatku oraz by Starosta potwierdził dane podatników nie w formie informacji pisemnej lecz w formie decyzji administracyjnej z podaniem podstawy wydania tej decyzji i informacją, że dane te są zgodne z danymi z ksiąg wieczystych i stanem rzeczywistym na gruncie. Odwołujący zarzucają też, że nie wzięto pod uwagę ich deklaracji podatkowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż podstawę wymiaru podatku od nieruchomości stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków (art. 21 ust. 1 ustawy). W aktach sprawy znajduje się informacja podatkowa, złożona przez podatników w dniu 14 marca 2008 r. W informacji podano powierzchnię do opodatkowania: budynki mieszkalne - 97 m2 i grunty pozostałe – 1288 m2. Kolegium zauważyło, że informacja ta w części dot. powierzchni gruntów jest niezgodna z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów, gdyż w informacji podatnik podał powierzchnię 1288 m2, a w ewidencji gruntów widnieje powierzchnia 1583 m2. Zdaniem organów podatkowych z przepisów ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne, jednoznacznie wynika, że podstawą wymiaru podatków są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków i dane te są wiążące dla organów podatkowych. W złożonym odwołaniu, zdaniem SKO brak jest zarzutów skierowanych konkretnie do przedmiotowej, zaskarżonej decyzji. Podatnik nie podaje także, dlaczego w informacji podatkowej podał do opodatkowania grunt o pow. 1288 m2. Kolegium stoi na stanowisku, że organ podatkowy I instancji w sposób wystarczający zebrał materiał dowodowy konieczny dla dokonania wymiaru podatku, a treść odwołania nie podważa dokonanych ustaleń. Kolegium powołało się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2010r. sygn. II FSK 1243/08 (LEX nr 558871), w którym Sąd stwierdził, iż "organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń co do wielkości gruntu. Od tej reguły, potwierdzonej treścią art. 21 ust. 1 ustawy dnia z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a zatem organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu y zarzuciła organom podatkowym nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a w szczególności rozbieżności między deklaracją podatkową podatnika, wielkością działek wpisaną w księgach wieczystych nieruchomości Kw. [...] oraz wpisami w ewidencji gruntów i budynków. Zdaniem skarżącej ustalenie powierzchni nieruchomości powinno nastąpić w oparciu o niezbędne pomiary fizycznie na gruncie oraz zapis ksiąg wieczystych. W ocenie strony skarżącej przy ustalaniu granic należy przede wszystkim brać pod uwagę tytuły własności, a jako dowody – mapy i dokumenty z ksiąg wieczystych posiadające moc dowodową, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym zakresie, w celu uniknięcia zarzutu, że użyte do pomiarów dowody były sprzeczne z prawem. Zatem art. 21 ust. 1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne, zdaniem skarżącego nie zwalnia organu podatkowego z dalszego prowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wyjaśnienia okoliczności faktycznych w sytuacji, gdy treść zapisów w ewidencji gruntów i budynków budzą wątpliwości i są niezgodne z danymi z wypisu z księgi wieczystej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia [...] ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostwo Powiatowe, dla przedmiotowej działki, celem ustalenia czy decyzje organu I i II instancji wydane zostały w oparciu o prawidłowe i wiążące dla tych organów dane dotyczące jej powierzchni. Na rozprawie w dniu [..] r. z, pełnomocnik strony skarżącej, oświadczył m.in., iż postępowanie modernizacyjne ewidencji nie zakończyło się ostatecznie. Wskazał przy tym na treść § 43 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Rolnictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2001 r. Nr 38 poz. 454). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Już na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa ma charakter wyłącznie podatkowy, a w związku z tym brak jest możliwości, a także podstaw prawnych do zajmowania się innymi kwestiami, np. dot. zmiany zapisów w ewidencji gruntów i budynków. Z tego względu Sąd oceniał jedynie legalność decyzji podatkowych I i II instancji. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności powołać należy przepis art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30 poz. 163 ze zm.) stanowiący, iż podstawą wymiaru podatków są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Danymi tymi organ podatkowy jest związany i nie może w trakcie postępowania podatkowego przyjąć innych ustaleń niż wynikające ze wskazanej wyżej ewidencji. Podstawą zawartych w niej zapisów są dokumenty urzędowe w postaci odpisów z księgi wieczystej, aktów notarialnych, prawomocnych orzeczeń sądowych oraz ostatecznych decyzji administracyjnych. Organ podatkowy nie może również samodzielnie ustalać i rozstrzygać o prawidłowości i mocy prawnej dokumentów stanowiących podstawę dokonania wpisów w ewidencji. Przepis art. 22 Prawa geodezyjnego i kartograficznego nakłada natomiast na właścicieli i osoby władające nieruchomościami obowiązek zgłaszania wszelkich zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian wynikających z decyzji właściwych organów, te są z urzędu przesyłane do organu prowadzącego ewidencję. Zakaz dokonywania w postępowaniu podatkowym ustaleń innych niż wynikające z ewidencji gruntów i budynków wynika także z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych (zob. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 3501/05, w którym wskazano, iż "w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji"; wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2003 r. sygn. III SA 346/2002 z tezą: "organy podatkowe ustalające wysokość zobowiązań w podatku (...) nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i wypowiadania się w przedmiocie prawa własności (...) podatnika"; wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r. sygn. III SA 2466/01 z tezą: "podstawę wymiaru podatku od nieruchomości stanowią m.in. dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków"; czy też wyrok NSA z dnia 29 grudnia 1993 r. sygn. III SA 747/1993 z tezą: "organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku (...) nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i wypowiadania się w przedmiocie prawa własności gospodarstw rolnych poszczególnych podatników"). Wskazane wyżej tezy w pełni podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Tak więc uzasadnione i słuszne jest stanowisko przedstawione zarówno przez organ podatkowy I instancji jak i organ odwoławczy, przyjmujące za podstawę opodatkowania dane zawarte w ewidencji. W stanie faktycznym niniejszej sprawy, skoro z urzędowego rejestru gruntów wynikało, że sporne działki mają określoną powierzchnię i klasyfikację, to organy podatkowe zobowiązane były do uwzględnienia ich przy wymiarze podatku, nawet gdyby faktyczna powierzchnia bądź przeznaczenie gruntu różniło się od tej wskazanej w ewidencji. Ewidencja gruntów i budynków jest bowiem urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniu administracyjnym, w tym i w postępowaniu podatkowym. Jeżeli więc skarżąca kwestionuje zawarte tam dane, najpierw powinna wystąpić o ich korektę, w trybie przewidzianym w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Następnie, w przypadku uwzględnienia jej zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych z ewidencji może wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych (zob. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., III SA 911/94, OSS 1994, nr 4-5, s. 164). To skarżąca powinna więc w odrębnym postępowaniu doprowadzić do zgodności zapisów w ewidencji gruntów i budynków z rzeczywistym stanem prawnym władanych przez nią nieruchomości, o ile takie różnice faktycznie zachodzą. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe. Sąd stwierdził, że niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego przeciwko treści dokumentu urzędowego, jakim jest ewidencja gruntów. Skoro art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowi, że podstawą wymiaru podatku od nieruchomości powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów, to organ podatkowy jest danymi zawartymi w tej ewidencji związany. W tej sytuacji podstawą do przeprowadzenia postępowania wskazanego w art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, nie mogą być inne dokumenty, na które powołuje się w sprawie skarżąca. Na zakończenie należy powtórzyć, iż wszystkie zastrzeżenia skarżącej podniesione w skardze i w toku postępowania podatkowego, powinny być podniesione w postępowaniu zmierzającym do zmiany zapisów w ewidencji gruntów. Moc wiążącą zarówno dla obywateli, jak i dla organów państwowych mają dane zawarte w ewidencji, dotyczące opisu gruntów (ich położenia, konkretnych granic, rodzajów użytków i ich jakości – klasy bonitacyjnej). Ewidencja gruntów służy nie ochronie praw poszczególnych podmiotów do gruntów, ale polityce fiskalnej państwa, prawu budowlanemu, ochronie gruntów rolnych, scaleniu, gospodarce przestrzennej itp. Z kolei do ochrony i rejestracji praw podmiotowych na nieruchomościach służą księgi wieczyste (na które powołuje się w skardze strona skarżąca), zaś spory na tle własności, mogą być dochodzone tylko przed sądami powszechnymi. W tym stanie rzeczy skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 cytowanej ustawy.