III SA/Po 822/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Górecka po rozpoznaniu w dniu 24 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B K na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P z dnia ... 2013 r. nr ... w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania w sprawie dotyczącej wysokości zobowiązania w podatku od spadków i darowizn postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący B K złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia "pełnomocnika z urzędu". Z oświadczenia ujętego we wniosku wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie o powierzchni 27,00 m² i utrzymuje się z emerytury w wysokości ... zł. Strona nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, oszczędności lub papierów wartościowych. Jednocześnie jednak jest współwłaścicielem czterech lokali mieszkalnych (trzech przy ulicy K oraz jednego przy ulicy Ł w P), a także współwłaścicielem udziału wynoszącego 84/1640 części w nieruchomości położonej w P przy ulicy J. Wartość samych lokali mieszkalnych została oszacowana na ... zł. Z informacji zawartych w dokumentach przedłożonych do sprawy wynika, że skarżący zawarł z bankiem dwie umowy kredytowe, które dotyczą wierzytelności w wysokości ... zł oraz ... zł. Ponadto została wszczęta wobec wnioskodawcy egzekucja administracyjna, a w konsekwencji zajęta została wierzytelność w wysokości ... zł (koszty zastępstwa w procesie) oraz wezwany on został do zapłaty należności w wysokości ... zł (koszty zastępstwa w procesie). Wnioskodawca oszacował w następujący sposób swoje miesięczne wydatki: spłata kredytu w banku (w latach 2009 – 2016)[ ... ]. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2013r. odmówiono przyznania prawa pomocy. Sprzeciw na powyższe postanowienie referendarza sądowego złożono w terminie wnosząc o jego uchylenie w całości i popierając dotychczasowy wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jest to instytucja wyjątkowa, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. W tej sytuacji uznać należało, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Biorąc pod uwagę stan rodzinny, majątek oraz dochody wnioskodawcy należy przyjąć, że nie znajduje się on w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy. Dochody miesięczne wnioskodawcy pochodzące z emerytury wynoszą ... zł netto. Wnioskodawca posiada również znaczny majątek, który może stanowić dla niego źródło dodatkowych dochodów. Wpis sądowy w niniejszej sprawie umożliwiający rozpoznanie skargi wynosi 100,00 zł. W takiej sytuacji wysokość dochodów wnioskodawcy stanowi podstawę do przyjęcia, że posiada on dostateczne środki finansowe na poniesienie pełnych kosztów niniejszego postępowania. Podkreślenia wymaga również fakt, iż obowiązek spłaty przez skarżącego zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na jego sytuację majątkową, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o pozytywnym załatwieniu jego wniosku. Posiadanie takich zobowiązań wywołuje bowiem skutki dwojakiego rodzaju. Po pierwsze - biorąc pod uwagę obecne realia, tj. konieczność spełnienia wysokich kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie i korzystanie z kredytów wskazuje na zdolności płatnicze skarżących. Po drugie - sama okoliczność spłacania kredytu bądź innych należności nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle istotna jest wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem spłata zobowiązań finansowych nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W konsekwencji wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w całości należy uznać za nieuzasadniony Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.