III SA/Po 828/14

Dnia 2 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Ireneusz Fornalik Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka - Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej w X. na uchwałę Rady Miejskiej X. z dnia ... lipca 2013 r. nr ... w przedmiocie wykazu inkasentów oddala skargę Uchwałą Nr .... z dnia 1...lipca 2013 r., podjętą na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 594; dalej: u.s.g.) oraz art. 6l ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 228; dalej: u.c.p.g.), w sprawie poboru w drodze inkasa, określenia inkasentów i wysokości wynagrodzenia na inkaso opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, Rada Miejska X. zarządziła pobór opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od właścicieli nieruchomości zamieszkanych położonych na terenach sołectw w drodze inkasa. Wykaz inkasentów ustanowiono w załączniku nr 1 do tej uchwały (§ 1). Inkasenci otrzymali prawo do wynagrodzenia w wysokości 5% od sumy zainkasowanych przez inkasenta kwot opłaty (§ 2 ust. 1). Pismem z dnia 8 kwietnia 2014 r., na podstawie art. 101 u.s.g, Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko-Własnościowa w X. wezwała Radę Miejską X. do usunięcia naruszenia prawa, dokonanego – w jej ocenie – pominięciem jej w załączniku do uchwały Nr ...z dnia ... lipca 2013 r. jako podmiotu, na którym spoczywa obowiązek wykonywania funkcji inkasenta. Według Spółdzielni, doszło w ten sposób do naruszenia art. 6h w związku z art. 2 ust. 3 u.c.p.g. oraz art. 9 i art. 28 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). W przypadku nieruchomości zabudowanych budynkami wielolokalowymi obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną. Niewątpliwie w tej sytuacji na Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej spoczywa obowiązek wykonywania funkcji inkasenta w przypadku takiego pobierania opłat za odpady. Skoro zaś Spółdzielnia jako inkasent jest podmiotem stosunków podatkowoprawnych, wykonującym zadania z zakresu administracji publicznej, to ma prawo do wynagrodzenia, co wynika z art. 28 § 1 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia ... kwietnia 2014 r. Rada Miejska X. wskazała na bezzasadność zarzutów ujętych w wezwaniu z dnia ... kwietnia 2014 r. W skardze Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko-Własnościowa w X. zaskarżyła uchwałę Nr ... z dnia ... lipca 2013 r. w części obejmującej § 1 ust. 2 oraz załącznik do tej uchwały, wnosząc o stwierdzenie nieważności uchwały w tym zakresie. W uzasadnieniu strona skarżąca wywiodła, że w sytuacji, w której osoby fizyczne pobierające opłaty za gospodarowanie odpadami zostały uprawnione wskazaną uchwałą do wynagrodzenia za inkaso, to wykluczenie Spółdzielni Mieszkaniowej z kręgu tych podmiotów jest bezzasadne i narusza art. 6h i art. 2 ust.3 u.c.p.g. w zw. z art. 9 i art. 28 § 1 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska X. uznała zarzuty skargi za nieuzasadnione i wniosła o jej oddalenie. W ocenie organu, art. 6l ust. 2 u.c.p.g. daje swobodę organowi stanowiącemu gminy w zakresie wyznaczenia inkasentów oraz określenia wysokości wynagrodzenia z tytułu pobierania inkasa. W związku z tym inkasentem można zostać tylko i wyłącznie w sposób określony w przytoczonym przepisie. Użyte w art. 6l ust. 2 sformułowanie "wyznaczyć inkasentów" zawiera jasną wskazówkę co do sposobu wskazania podmiotu mającego pełnić stanowisko inkasenta. Organ podkreślił, że żaden przepis ustawy nie wspomina, by to właściciel nieruchomości był odpowiedzialny za pobieranie opłaty jako inkasent. Artykuł 9 u.c.p.g. wyjaśnia, kto może zostać inkasentem, ale nie określa, w jaki sposób, a art. 28 § 1 Ordynacji podatkowej informuje także o przysługującym wynagrodzeniu dla inkasentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Istota sporu pomiędzy stronami niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko-Własnościowa w X. miała prawo żądać, by Rada Miejska X. wyznaczyła ją w treści zaskarżonej uchwały inkasentem wskazanej opłaty, za co otrzymywałaby ona wynagrodzenie określone w tej uchwale. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy kluczowe znaczenie ma fakt, że spółdzielnia mieszkaniowa jest zarządcą w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 228; dalej: u.c.p.g.). Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie zawiera definicji legalnej "inkasenta", czyli pojęcia, którym posługuje się ustawodawca w art. 6l ust. 2 u.c.p.g. Natomiast w art. 6q ustawa ta stanowi wprost, że w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta. W konsekwencji, analizując pojęcie "inkasenta", należy posłużyć się definicją zawartą w art. 9 Ordynacji podatkowej, w myśl której inkasentem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana do pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie. Trzeba dodać, że Ordynacja podatkowa upoważnia w art. 19 pkt 2 organ stanowiący gminy do określenia w drodze uchwały inkasentów, czyli wskazania osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej zobowiązanej do wypełnienia obowiązków wskazanych w przytoczonym przepisie art. 9 Ordynacji. Inaczej mówiąc, obowiązek pełnienia funkcji inkasenta wynika z uchwały podjętej w tym zakresie przez organ samorządu terytorialnego. Należy jednak pamiętać, że przekazując to uprawnienie organom stanowiącym gminy ustawodawca dał właściwym organom gminy możliwość podejmowania działań na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego. W niniejszej sprawie unormowanie przyjęte w uchwale Rady Miejskiej X. z dnia ... lipca 2013 r., nr ..., ustanowiło inkasentami opłat osoby fizyczne wymienione enumeratywnie w załączniku do tej uchwały. W tym kontekście należy wskazać, że podmiotami daniny publicznej, jaką jest opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi, są właściciele nieruchomości (art. 6h u.c.p.g.). Natomiast w myśl art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., ilekroć w ustawie mówi się o właścicielach nieruchomości – rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Przepis art. 2 ust. 3 u.c.p.g. odnosi się do szczególnego rodzaju nieruchomości, jakimi są nieruchomości wielolokalowe, w których ustanowiono odrębną własność lokali. Stosownie do jego treści, jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 z późn. zm.), lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany. Treść przepisu przesądza zatem, że obowiązki właściciela nieruchomości (w rozumieniu przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach) spoczywają na zarządcy nieruchomości wielolokalowej. Ustawodawca nałożył zatem na te podmioty obowiązek działania w taki sposób, jakby były właścicielami całej nieruchomości, zdefiniowanej zgodnie z art. 6 ustawy o własności lokali. Skoro tak, to należy przyjąć, że użyte w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach określenie "właściciel nieruchomości" ma znaczenie szersze niż określone w przepisach prawa cywilnego. Stosownie do treści art. 1 ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych ( tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1222; dalej: u.s.m.), spółdzielnia jest obowiązana do zarządzania nieruchomościami stanowiącymi jej mienie lub nabyte na podstawie ustawy mienie jej członków. W kwestiach dotyczących zarządu nieruchomością wspólną ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych (art. 26 i 27) odwołuje się do ustawy o własności lokali. Na podstawie art. 27 ust. 2 u.s.m., zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali, choćby właściciele lokali nie byli członkami spółdzielni. Zatem – jak wskazano wyżej – spółdzielnia jest zarządcą w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.c.p.g. Skoro na zarządcach nieruchomości wielolokalowych spoczywa (jak na właścicielach) obowiązek uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od nieruchomości, którymi zarządzają – to tym samym podmioty te nie mogą być wyznaczone inkasentami opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości zarządzanych. Przyjęcie poglądu odmiennego doprowadziłoby do sytuacji, w której właściciel nieruchomości i inkasent stanowiliby ten sam podmiot, czego przepisy rangi ustawowej nie dopuszczają. Jak bowiem wynika z powyższych ustaleń, inną pozycję oraz inne obowiązki wynikające z ustawy ciążą na właścicielu nieruchomości, a inne na inkasencie. Właściciel ma ponosić opłaty związane z gospodarką odpadami, a inkasent obowiązany jest do pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie. Za nieuzasadnione należy uznać stanowisko strony skarżącej, która wskazała, że wykluczenie jej z kręgu inkasentów opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest nieuzasadnione i narusza art. 6h i art. 2 ust.3 u.c.p.g. w zw. z art. 9 i art. 28 § 1 Ordynacji podatkowej. W tym stanie rzeczy, stwierdzając zgodność zaskarżonej uchwały z obowiązującym prawem, Sąd orzekł, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), jak w sentencji wyroku.