III SA/Po 832/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych – Olszanowska (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Szymon Widłak Protokolant st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu w na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009r. przy udziale sprawy ze skargi M.M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/Sz. Widłak /-/M. Lorych – Olszanowska /-/W. Długaszewska W dniu 21 listopada 2008 roku M.M. złożył wniosek o umorzenie należności tytułu składek za okres od miesiąca stycznia 1999 roku do miesiąca stycznia 2000 roku. We wniosku powołał się na swoją trudną sytuacje i zły stan zdrowia, posiadane orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i fakt, że pobierana świadczenie rentowe w wysokości 1.080,00 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł. Wyjaśnił również, że nie posiada dochodów, nieruchomości i majątku, a jego żona nie pobiera żadnych świadczeń i jest na jego utrzymaniu, na potwierdzenie których to faktów przesłał stosowne dokumenty. Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu, nr [...], na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28, art. 30 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2007, nr 11, poz. 74 ze zm.) i §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365) odmówił umorzenia należności z tytułu składek: na ubezpieczenie zdrowotne za okres od miesiąca stycznia 1999 r. do miesiąca stycznia 2000 r. w łącznej kwocie [...] zł.. W uzasadnieniu decyzji wskazał, ze na podstawie zgromadzonych dokumentów ustalono, iż M. M. prowadził działalność gospodarczą w okresie od dnia 23 lipca 1985 roku do 5 stycznia 2000 roku, a obecnie nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomości. Zainteresowany prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, które jest utrzymywane z łącznych dochodów w wysokości 1.233,00 zł brutto. Z uzyskiwanych dochodów regulowane są jednocześnie koszty bieżącego utrzymania jak i należności wynikające z zaciągniętych kredytów. Ponadto na podstawie przesłanych dokumentów i zaświadczeń ustalono, że wnioskodawca cierpi na szereg dolegliwości zdrowotnych. W oparciu o taki stan faktyczny organ uznał, że żadna z przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 3 powołanej ustawy nie zachodzi w przypadku M. M., co powoduje, że nie ma prawnych podstaw do umorzenia zadłużenia z tytułu całkowitej nieściągalności. Wprawdzie art. 28 ust 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych umożliwia umorzenie należności z tytułu składek mimo braku całkowitej nieściągalności, ale biorąc pod uwagę § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, organ nie stwierdził przesłanek ich zastosowania, pomimo, że M. M. wykazał, że jest przewlekle chory i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i jest całkowicie niezdolny do pracy. Fakt ten nie pozbawia go bowiem możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego uregulowanie tych należności, gdyż osiąga stały dochód w postaci świadczenia rentowego. Na skutek wniosku z dnia 8 czerwca 2009 r. wniesionego przez M. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia [...], nr [...] odmawiającą umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. Decyzją z dnia [...], nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 §1 pkt 1 KPA w związku z art. 83 ust. 4, art. 28 ust. 1 do 4 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2007 roku, nr 11, poz. 74 ze zm.) oraz §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...], nr [...]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zaskarżona decyzja odpowiada stanowi faktycznemu, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego i powołanym przepisom prawnym. Zdaniem Prezesa ZUS, zainteresowany nie wykazał wystąpienia żadnej z tych okoliczności przewidzianej prawem, która uprawniałaby go do umorzenia zaległości, a po przeanalizowaniu całości sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego Prezes ZUS nie znalazł również uzasadnienia w postaci ważnego interesu skarżącego, który przemawiałby za umorzeniem składek. Ponadto podkreślił, że art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. oraz ww. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stanowią lex specialis w stosunku do art. 28 ust. 2 ustawy o s.u.s., a zatem winny być stosowane na zasadach wyjątkowości — gdy zainteresowany wykaże, że rzeczywiście ze względu na jego stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Pismem z dnia 8 października 2009r. M. M. wniósł skargę w do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której nie zgodził się ze stanowiskiem ZUS zarzucając ZUS, że jest winne nie zgłaszania o zmianie przepisów i wysyłania monitu o braku wpłaty na ubezpieczenie społeczne. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądowa kontrola zaskarżonych decyzji sprawowana jest w oparciu o kryteria zgodności z prawem, a według art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w powyżej określonych granicach należało uznać, ze skarga okazała się uzasadniona, tyle, że nie z powodów w niej wskazanych. Sąd uwzględnił bowiem skargę z powodu naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, albowiem została ona wydana przez niewłaściwy organ. Przepis art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Skład orzekający w przedmiotowej sprawie podziela pogląd utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a mianowicie, że organem wydającym decyzje w trybie wskazanym w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych a nie Prezes Zakładu (zobacz wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2009r., sygn. akt II GSK 691/08, wyrok NSA z dnia 29 maja 2007r., sygn. akt II GSK 340/06). Ze zwrotu " stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" wynika jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować powyższy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organem właściwym do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku jest natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ustawodawca uznając, że stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przyjął zatem, że sprawa będzie rozpatrywana przez ten sam organ, czyli Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zdaniem Sądu, znajduje to potwierdzenie w treści przepisów art. 83 ust. 6 i 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Prezes Zakładu podpisuje zaś wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzje, ponieważ zgodnie z art. 73 ust. 1 powołanej ustawy reprezentuje Zakład na zewnątrz. W zaskarżonej decyzji, jako organ, który wydał decyzję został wskazany Prezes Zakładu Ubezpieczeń. Organem wydającym decyzję z dnia [...] roku, był natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych. To, że Prezes Zakładu wydał decyzję, od której wniesiono skargę wynika nie tylko z nagłówka tej decyzji. W uzasadnieniu decyzji i w odpowiedzi organu na skargę również wyraźnie jest mowa o decyzji wydanej przez "Prezesa" ZUS. Wobec powyższego decyzja ta została wydana przez organ niewłaściwy, co stanowi, wadę wymienioną w art. 156 § 1 pkt. 1 kpa. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS (pkt. 1 wyroku). O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd postanowił zaś w oparciu o art. 152 cytowanej ustawy (pkt. 2 orzeczenia). /-/S. Widłak /-/M. Lorych – Olszanowska /-/W. Długaszewska