III SA/Po 843/15

Dnia 7 kwietnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi B. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], działając z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego od decyzji tego organu z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], o umorzeniu postępowania - utrzymał decyzję wydaną w I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2013 r. kurator [...] ustanowiona postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia [...] maja 2013 r., sygn. akt [...], do reprezentowania nieobecnego B. T. (dalej: "zobowiązany") w sprawie podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, zwróciła się do organu o umorzenie należności na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. umorzył postępowanie o umorzeniu należności z tytułu składek prowadzone w oparciu o regulacje ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Od decyzji pierwszoinstnacyjnej odwołanie - skierowane za pouczeniem w niej zawartym do Sądu Okręgowego w P. - złożył działający w imieniu zobowiązanego kurator, wnosząc o uchylenie skarżonego rozstrzygnięcia. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w P. przekazał sprawę do rozpoznania Prezesowi ZUS. Zażalenie od tego postanowienia, wywiedzione przez organ, oddalone zostało postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., sygn. akt [...], Sądu Apelacyjnego w P. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, utrzymując w mocy decyzję wydaną w I instancji, podał, że kurator ustanowiony został z wniosku tego organu celem reprezentowania nieobecnego w prowadzonym postępowaniu w sprawie podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Postępowanie to zakończone zostało w momencie doręczenia kuratorowi decyzji je kończącej. W ocenie organu tak ustanowiony kurator jest przedstawicielem o charakterze procesowym i to jedynie w ramach toczącego się postępowania administracyjnego. Przedstawiciel ten nie jest uprawniony do podejmowania w imieniu nieobecnego czynności o charakterze materialnoprawnym, jaką jest wniosek o umorzenie należności. Zdaniem organu rentowego prowadzi to do umorzenia postępowania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kurator działając w imieniu zobowiązanego zarzucił naruszenie art. 184 ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wniósł o jej oddalenie. Organ rentowy wskazał nadto, że dnia [...] stycznia 2015 r. zobowiązany osobiście wystąpił z wnioskiem o umorzenie należności na podstawie ustawy abolicyjnej, a dnia [...] kwietnia 2015 r. Zakład wydał decyzję określającą warunki tego umorzenia. Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy [...] w P. uchylił kuratelę ustanowioną dla skarżącego. O rozprawie przed tut. Sądem zawiadomiono skarżącego pod jego aktualnym adresem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który na gruncie art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), uzasadniałby jej uchylenie. Rację należy przyznać organowi rentowemu, że kurator ustanowiony postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia [...] maja 2013 r. do reprezentowania nieobecnego B. T. nie był umocowany do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o umorzenie ciążących na tym ostatnim nieopłaconych należności z tytułu składek w oparciu o regulacje ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551, dalej: "ustawa abolicyjna"). Przedstawiciel ustanowiony na wniosek organu prowadzącego postępowanie (zob. art. 34 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "K.p.a.") jest kuratorem prawa procesowego, a nie kuratorem prawa materialnego, o który mowa wprost w art. 184 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 583 ze zm., dalej: "K.r.o."), choć ta ostatnia regulacja znajduje zastosowanie do jego wyznaczenia. W konsekwencji przedstawiciel ten uprawniony jest wyłącznie do podejmowania czynności procesowych w imieniu i ze skutkami procesowymi dla nieobecnego, a jego umocowanie ograniczone jest - co do zasady - okresem trwania postępowania, w ramach którego został on ustanowiony. Zresztą brak umocowania kuratora do występowania w imieniu skarżącego z wnioskiem o umorzenie ciążących na skarżącym należności z tytułu składek wynika wprost z aktu jego ustanowienia, jako że sąd powszechny jednoznacznie w nim wskazał, że kurator ten ustanowiony jest celem reprezentowania skarżącego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ rentowy w sprawie podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Postępowanie w sprawie umorzenia wynikłych stąd należności zdecydowanie wykracza poza tak wyznaczony zakres umocowania. W tych okolicznościach za nietrafny uznać trzeba zarzut naruszenia art. 184 K.r.o. Organ rentowy zważywszy natomiast na to, że podmiot występujący o wszczęcie postępowania nie był do tego legitymowany prawidłowo postępowanie to umorzył, działając w zgodzie z art. 105 § 1 K.p.a. Należy także podkreślić, że tut. Sąd miał na względzie to, iż skarżący wystąpił już z wnioskiem o umorzenie nieopłaconych należności z tytułu składek na podstawie przepisów ustawy abolicyjnej, co doprowadziło do określenia przez organ rentowy, w drodze decyzji, warunków tego umorzenia. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono o oddaleniu skargi.