III SA/Po 852/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie NSA Maria Lorych – Olszanowska WSA Barbara Koś (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi o d d a l a s k a r g ę /-/B. Koś /-/T.M.Geremek /-/M.Lorych-Olszanowska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku W dniu [...] H. S. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji – aktu własności ziemi z dnia [...], nr [...] ustanawiającego właścicielami nieruchomości – działek nr [...] i nr [...] o powierzchni [...] ha położonej w O., M. S. i A. S., Zarzucił, iż została ona wydana z jaskrawym naruszeniem prawa, podnosząc w szczególności, że właścicielem przedmiotowych działek był M. S. na podstawie aktu nadania ziemi z dnia [...], a następnie własność tę przejęli: wnioskodawca H. S. i jego żona J. S. – zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] o stwierdzeniu nabycia spadku, lecz nie dokonali wpisu do księgi wieczystej. Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie w sprawie z wniosku H. S. o stwierdzenie nieważności decyzji – aktu własności ziemi z dnia [...], nr [...] wydanego przez Naczelnika Gminy O. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w/w akt własności ziemi został wydany na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91), a zgodnie z art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1992 r., do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, a postępowanie administracyjne toczące się w powyższych sprawach podlega umorzeniu. Prawidłowość decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. można było kontrolować tylko do dnia 31 grudnia 1991 r., gdyż w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że po wejściu w życie art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. stała się niemożliwa kontrola administracyjna i sądowa decyzji administracyjnych wydanych przed dniem 6 kwietnia 1982 r. stwierdzających nabycie własności nieruchomości rolnych z mocy prawa na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy H. S. wniósł o stwierdzenie nieważności przedmiotowego aktu własności ziemi, który - jak wskazał skarżący, "unieważnił" postanowienie Sądu Rejonowego w K. i pozbawił go spadku po ojcu. Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podtrzymując stanowisko i argumentację w niej zawarte. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. S. ponowił zarzuty przedstawione we wniosku o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi, wskazując, iż kwestionowanym aktem własności ziemi uwłaszczono osoby nie mające uprawnień rolniczych, natomiast własność przedmiotowej nieruchomości przysługuje skarżącemu zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] o stwierdzeniu nabycia spadku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464 ze zm.), zgodnie z którym do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, a postępowanie toczące się w tych sprawach podlega umorzeniu. Należy podkreślić, iż ustawa z dnia 26 października 1971 r. miała na celu uporządkowanie własności gospodarstw rolnych przez zalegalizowanie nieformalnego obrotu nieruchomościami i uwzględnienie stosownego okresu posiadania nieruchomości. Wobec jednak podważania wydanych już aktów własności ziemi przez zainteresowane strony, wprowadzono na podstawie powołanego art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. wyraźny zakaz wzruszania ostatecznych decyzji uwłaszczeniowych, by zapewnić stabilność własności nieruchomości rolnych (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 30.04.1998 r., II SA 335/1998, Lex nr 41759). Powyższa regulacja weszła w życie z dniem 1 stycznia 1992 r., co oznacza, iż decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych podlegały kontroli w nadzwyczajnych trybach administracyjnych jedynie do dnia 31 grudnia 1991 r., natomiast od dnia 1 stycznia 1992 r. postępowania mające na celu wzruszenie tych decyzji muszą być umorzone. Oznacza to, iż po tej dacie nie jest możliwe prowadzenie postępowania administracyjnego w trybie nadzwyczajnym mającego na celu zbadanie legalności aktu własności ziemi, będącego ostateczną decyzją administracyjną w rozumieniu art. 16 § 1 kpa, choćby nawet decyzja w tym przedmiocie była obarczona kwalifikowaną wadą prawną. Powyższym unormowaniem z art. 63 ust. 2 i 3 powołanej ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw jest związany również sąd administracyjny, z czego wynika niedopuszczalność także sądowej kontroli legalności decyzji wydanych na podstawie ustawy uwłaszczeniowej. W niniejszej sprawie skarżący H. S. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności wydanego na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. aktu własności ziemi z dnia 29 marca 1977 r. dopiero w dniu [...], a więc organ administracyjny był zobowiązany umorzyć postępowanie w tej sprawie bez rozważania merytorycznych zarzutów przeciwko prawidłowości tego rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja odpowiada zatem prawu, a skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). /-/ B. Koś /-/ T.M. Geremek /-/ M. Lorych – Olszanowska K.P.d