III SA/Po 860/17

Dnia 27 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia[...]. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę Uzasadnienie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia[...] r., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 83 b pkt. 1, art. 123, art. 30 i art. 28 ust. 3 a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963 z późn. zm.); odmówił X wszczęcia postępowania w zakresie - umorzenia zadłużenia z tytułu składek w części dotyczącej składek za ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek ( finansowane przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek ) – na ubezpieczenia społeczne i na ubezpieczenia zdrowotne - umorzenia zadłużenia z tytułu składek w części dotyczącej należności za ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek na podstawie art. 28 ust. 3 a ustawy – na ubezpieczenia społeczne i na ubezpieczenia zdrowotne oraz na FPiFGŚP. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia[...] r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]r. Organ wyjaśnił, że nie było podstaw do wszczynania postępowania w kwestii umorzenia przedmiotowych należności ze względu na art. 30 u.s.u.s , zgodnie z którym do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 ustawy. Ponadto art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. nie znajduje zastosowania do ubezpieczonych nie będących równocześnie płatnikami składek. Z kolei koszty upomnienia i odsetek podlegały merytorycznemu rozpoznaniu w innym postępowaniu. X wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze zarzucono naruszenie : - art. 60, art. 64 ust. 2 b i art.67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych oraz art. 67 a ust. 3 i nast. Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie mimo przepisów art. 30 u.s.u.s. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zasady podlegania ubezpieczeniu społecznemu określają przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r – O systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963 z późn. zm.); dalej: u.s.u.s., które w sposób ścisły regulują sytuacje dające możliwość ubiegania się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 28 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4 (ust. 1). Należności z tytułu składek, co do zasady, mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (ust. 2), z zastrzeżeniem ust. 3a. Całkowita nieściągalność, w rozumieniu ust. 3 powołanego przepisu zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Stosownie natomiast do art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach, umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zasady umarzania tych należności zostały określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), Zgodnie z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy: 1) opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Wskazana powyżej regulacja nie ma jednak zastosowania do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek. Zgodnie bowiem z treścią art. 30 u.s.u.s., do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28. Podobnie, zawarta w ww.art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. regulacja obejmuje wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Zatem, również w tym zakresie prawidłowe jest rozstrzygnięcie organu . W przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących ich płatnikami, ustawodawca w ogóle nie przewiduje możliwości ich umarzania. Innymi słowy, nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego o umorzenia zadłużenia z tytułu składek w części dotyczącej składek za ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek,(por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Warszawie z 23 marca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3208/05; w Bydgoszczy z 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 483/10 oraz w Olsztynie z 30 września 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 118/10; Lex nr: 202345, 673064 i 749519). Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) oddalił skargę.