III SA/Po 863/20

Dnia 21 kwietnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 2021 roku sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2020r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów oddala skargę III SA/Po 863/20 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. Starosta K., działając na podstawie art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 110 ze zm., zwanej dalej p.r.d.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) cofnął skarżącemu P. B. uprawnienia do wykonywania badań technicznych pojazdów. W uzasadnieniu Starosta wskazał, że w dniu [...].06.2020 r. do Starostwa wpłynęło zawiadomienie Transportowego Dozoru Technicznego Oddział Terenowy we W. o naruszeniu przez diagnostę przepisów ustawy p.r.d. , przesłano też zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa i dotyczyło to przeprowadzenia przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania oraz wydanie zaświadczenia i dokonanie wpisu w dowód rejestracyjny pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym i przepisami. Starosta wszczął postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia diagnoście uprawnień. W trakcie postępowania ustalono na podstawie otrzymanych przez organ dokumentów, że diagnosta przystępując do badania technicznego urządzenia technicznego był zobowiązany żądać od eksploatujących to urządzenie aktualnych dokumentów stwierdzających sprawność tego urządzenia, przeprowadzić analizę budowy cysterny, zamontowanego osprzętu w celu sprawdzenia czy jest wymagana decyzja zezwalająca na eksploatację urządzenia technicznego, czego nie uczynił. Dopuszczenie do badania technicznego pojazdu bez wymaganych dokumentów dozorowych a następnie wydanie zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego przez diagnostę- w ocenie organu- wypełnia przesłankę z art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy p.r.d,. Analiza dokumentów pozwoliła organowi ustalić, że przedmiotowa cysterna o numerze [...] , numer rej. [...] będącym w eksploatowaniu Spółki A. H. i T. J. posiadała tabliczkę i na podstawie tabliczki znamionowej cysterny, budowy cysterny, zamontowanego osprzętu zabezpieczającego i eksploatacyjnego ustalono, że jest to zbiornik cysterna drogowa, , która jest pod ciśnieniem napełnianym, opróżnianym lub przewożonym, ciśnieniem wyższym niż 0,5 bara podlegająca rejestracji w Transportowym Dozorze Technicznym. W trakcie badania urządzenia technicznego, eksploatujący przedłożył dowód rejestracyjny. Z treści dokumentu wynikało, że w dniu [...] i [...].04.2020r. pojazd został poddany badaniu technicznemu przez diagnostę P. B. i badanie to zakończyło się wynikiem pozytywnym pomimo brakującej decyzji zezwalającej na eksploatację przedmiotowego urządzenia technicznego zamontowanego na tym pojeździe. W odwołaniu od powyższej decyzji strona twierdziła, że przeprowadzając w dniach [...] i [...].04.2020 r. badania techniczne nie było podstaw aby dla tego badania wymagać objęcia dozorem przedmiotowego pojemnika, dla którego nie były określone przez producenta, ciśnienia (brak tabliczki) a z analizy przedstawionego do badania technicznego dowodu rejestracyjnego oraz zapisu w systemie CEPiK dotyczącego badanego pojazdu wskazano " naczepa ciężarowa, pojemnik, przewóz towarów sypkich"- to wszystko spowodowało, że strona uznała, że pojazd nie musi być objęty dozorem. Decyzją z dnia [...] września 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że materiał dowodowy wskazuje, że diagnosta przeprowadził badanie techniczne pojazdu z wynikiem pozytywnym pomimo braku dokumentu wydanego przez właściwy organ dozoru technicznego stwierdzający sprawność tego urządzenia technicznego, co stanowiło naruszenie przepisu art. 81 ust. 12 ustawy p.r.d. W skardze kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] . Skarżonej decyzji zarzucał naruszenie przepisów: - prawa materialnego: art.84 ust. 3 pkt 1i 2 ustawy p.r.d. poprzez uznanie, że diagnosta swoim postępowaniem naruszył ten przepis prawa, - błędną interpretację przepisu § 1 ust. 1 lit. g rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2012 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu wobec uznania, że naczepa, która służyła do przewozu materiałów sypkich podlega dozorowi technicznemu, - art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 w zw. z ust. 4 ustawy p.r.d. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sytuacji niezgodności tego uregulowania z wyrażoną w art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasadą proporcjonalności. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że organ oparł się jedynie na dokumentach , których nie zweryfikował w oparciu o twierdzenia skarżącego. Nadto pismo TDT określa jedynie stan pojazdu w chwili jego kontroli i nie ustalono jakie oznaczenia (tabliczki) były na naczepie (cysternie) w dniach jej badania technicznego przez diagnostę. Skarżący zarzucał organowi brak wyjaśnienia sprawy , oparcie się jedynie na dokumentach dostarczonych przez TDT i nie przesłuchanie strony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że bez znaczenia pozostają okoliczności prowadzające do powstania uchybienia po stronie diagnosty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę decyzji organów stanowi art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 u.p.o.r.d. Zgodnie z tym przepisem, organ (starosta, prezydent) cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono: 1) przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania, 2) wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. W przypadku cofnięcia diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych, ponowne uprawnienie nie może być wydane wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna (art. 84 ust. 4 ustawy). W ustalonym w sprawie stanie faktycznym organ I instancji pozyskał wiedzę o niezgodnych ze stanem faktycznym wpisach do dowodu rejestracyjnego z informacji udzielonej mu na piśmie przez Oddział Terenowy Transportowego Dozoru Technicznego. Sąd podzielił w pełni stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2012 r. (sygn. akt II GSP 2/11. orzeczenie dostępne na stronie www. nsa.gov.pl). Jak wskazano w tej uchwale, sformułowanie "w wyniku przeprowadzonej kontroli" należy rozumieć jako wystąpienie podstaw faktycznych do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnień – co może nastąpić zarówno wówczas, gdy wynik kontroli u prowadzącego stację wykaże niezgodne z prawem działanie diagnosty, jak również wówczas, gdy informacje o takim działaniu organ poweźmie z innych źródeł. Jak podkreśla się w orzecznictwie, art. 84 ust. 3 u.p.o.r.d. jest przepisem o charakterze typowo sankcyjnym, co oznacza konieczność ścisłej jego interpretacji. Wprowadzona w nim sankcja ma przy tym charakter bezwzględny, wobec czego stwierdzenie określonych uchybień skutkuje jej zastosowaniem i nie jest zależne od uznania organu w tym zakresie. Przepis ten co do zasady nie daje zatem możliwości "miarkowania" odpowiedzialności diagnosty w zależności od ciężaru stwierdzonych naruszeń oraz ich znaczenia dla zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Bardzo poważny charakter sankcji wynikającej z przepisu art. 84 ust. 3 u.p.o.r.d. czyni tym niemniej szczególnie istotnym, by ocena ustawowych przesłanek jego zastosowania była wnikliwa, a ich interpretacja uwzględniała zasadniczy cel tej regulacji, jakim jest czasowe odsunięcie od zawodu diagnostów nierzetelnych lub niespełniających wysokich wymogów stawianych im ze względu na wagę przeprowadzanych przez nich czynności i ich znaczenie dla zapewnienia maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. To zaś każe przyjąć, że samo ustalenie okoliczności, które mogłyby wskazywać na wystąpienie przesłanek ujętych w tym przepisie, nie zwalnia organów administracji publicznej od indywidualnej oceny takich okoliczności w każdej konkretnej sprawie co powinno następować z uwzględnieniem regulacji art.7, 77 § 1 79 i 80 K.p.a. (por. wyrok z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 943/14 ( dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie www. orzeczenia .nsa.gov.pl). Jak wynika z przywołanego art. 84 ust. 3 pkt 1 u.p.o.r.d., sankcjonowane jest przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania, natomiast w art. 84 ust. 3 pkt 2 podstawą zastosowania sankcji jest wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Zastosowanie powyższej regulacji wymaga zatem każdorazowego odniesienia czynności diagnosty zarówno do ujawnionych faktów (zgodność zaświadczenia ze stanem faktycznym), jak i do obowiązujących przepisów zawierających szczegółowe regulacje dotyczące wydawania zaświadczeń oraz wpisy do dowodów rejestracyjnych a także do "określonego zakresu i sposobu" wykonania badań. Stawiane diagnoście wymogi co do zakresu i sposobu wykonania badania technicznego pojazdu, a także co do wydawania zaświadczeń i wpisów w dowodzie rejestracyjnym, określone zostały w wydanym, na podstawie delegacji ustawowej wynikającej z art. 81 ust. 15 u.p.o.r.d., rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2009 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz. U. 2009, Nr 155, poz. 1232 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie w przypadku pojazdu poddanego badaniu technicznemu skarżący nie dochował określonych przepisami procedur tj. nie skontrolował wymienionej w przepisach dokumentacji przed dokonaniem wpisu do dowodu rejestracyjnego. Stosownie do brzmienia z art. 81 ust. 12 p.o.r.d., badanie techniczne pojazdu z zamontowanym urządzeniem technicznym podlegającym dozorowi technicznemu może być przeprowadzone po przedstawieniu dokumentu wydanego przez właściwy organ dozoru technicznego, stwierdzającego sprawność urządzenia technicznego. Na podstawie art. 5 ust.1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (t.j. Dz. U. 2021.272) dozorowi technicznemu podlegają urządzenia techniczne w toku ich projektowania, wytwarzania, w tym wytwarzania materiałów i elementów, naprawy i modernizacji, obrotu oraz eksploatacji. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi rodzaje urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu. (art. 5 ust. 2). Ponadto, Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, objąć przepisami ustawy urządzenia mogące stwarzać inne niż określone w art. 4 pkt 1 zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzkiego oraz mienia i środowiska. (art. 5 ust. 3). Zgodnie zaś z § 1 pkt 1 lit. g) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu (Dz. U. 2002, Nr 120, poz. 1021)., dozorowi technicznemu podlegają : zbiorniki, w tym cysterny, do przewozu materiałów niezaliczonych jako niebezpieczne, które są pod ciśnieniem napełniane, opróżniane lub przewożone, dla których iloczyn nadciśnienia i pojemności jest większy niż 50 barów x dm3, a nadciśnienie jest wyższe niż 0,5 bara, Na podstawie art. 54 ust. 1 z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym specjalistyczne jednostki dozoru technicznego wykonują dozór techniczny nad urządzeniami technicznymi o szczególnej konstrukcji, przeznaczeniu lub sposobie eksploatacji, w zakresie określonym w art. 5 ust. 1, oraz nad innymi urządzeniami technicznymi w toku ich eksploatacji, napraw i modernizacji, jeżeli urządzenia te podlegają właściwości tych organów. Właściwi ministrowie, którym podlegają specjalistyczne organy dozoru technicznego, ustalają, w drodze rozporządzenia, dla urządzeń technicznych o szczególnej konstrukcji, sposobie eksploatacji lub przeznaczeniu, objętych dozorem technicznym tych organów, warunki techniczne dozoru technicznego w zakresie określonym w art. 8 ust. 4 oraz rodzaje specjalistycznych urządzeń, przy których obsłudze i konserwacji wymagane jest posiadanie szczególnych kwalifikacji. Jak zarazem stanowi art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (t.j. Dz. U. 2021.272.)., jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej w toku eksploatacji urządzeń technicznych objętych dozorem technicznym pełnym organ właściwej jednostki dozoru technicznego wykonuje okresowe i doraźne badania techniczne. Urządzenia techniczne objęte dozorem technicznym, z wyjątkiem urządzeń, o których mowa w art. 15 ust. 1, mogą być eksploatowane tylko na podstawie decyzji zezwalającej na ich eksploatację, wydanej przez organ właściwej jednostki dozoru technicznego. (art. 14 ust. 1). W technicznie uzasadnionych przypadkach część badań urządzenia technicznego, o których mowa w ust. 2 pkt 2-4, może być przeprowadzona u wytwarzającego urządzenie (ust. 3m ). Wyniki tych badań oraz stan techniczny urządzenia określa się w protokole badania; wyniki te mogą być uwzględniane przy badaniu urządzenia u eksploatującego, poprzedzającym wydanie decyzji zezwalającej na eksploatację urządzenia. Na podstawie pozytywnych wyników badań I wykonanych czynności, o których mowa w ust. 2, organ właściwej jednostki dozoru technicznego wydaje decyzję zezwalającą na eksploatację urządzenia, w której ustala formę dozoru technicznego, jaką będzie objęte to urządzenie. ( ust. 3-4). Załącznik do rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 20 października 2006 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie projektowania, wytwarzania, eksploatacji, naprawy i modernizacji specjalistycznych urządzeń ciśnieniowych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1465), zatytułowany "Formy dozoru technicznego i terminy badań specjalistycznych urządzeń ciśnieniowych", wskazuje terminy badania cysterny w ruchu drogowym . Z powyższego wynika zatem niezbicie, że przedmiotowe urządzenie wymagało wydania stosownej decyzji organu dozoru technicznego . Stosowanie do wymogu wynikającego art. 81 ust. 5 ustawy, okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie, z zastrzeżeniem ust. 6 - 10. Natomiast, zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy badanie techniczne pojazdów wykonuje zatrudniony w stacji kontroli pojazdów uprawniony diagnosta. W przypadku badania technicznego pojazdu z zamontowanym urządzeniem technicznym, uprawniony diagnosta w rejestrze zamieszcza informacje o dopuszczeniu urządzenia technicznego do eksploatacji, podając numer i datę wystawienia protokołu oraz decyzji dopuszczającej urządzenie do eksploatacji wydanej przez właściwy organ dozoru technicznego. Przeprowadzając badanie techniczne samochodu diagnosta dokonał natomiast wpisu nie opierając się na wymaganej dokumentacji. W świetle przytoczonych powyżej regulacji nie można uznać, że skarżący dochował należytej staranności przy wykonywaniu badań technicznych. Niewątpliwie bowiem zaniechał sprawdzenia wymaganej dokumentacji. W konsekwencji doszło do wpisów w dowodzie rejestracyjnym, które nie odpowiadały stanowi rzeczywistemu. Mając na uwadze powyższe należy podkreślić, że brak dokumentu wydanego przez Transportowy Dozór Techniczny, potwierdzającego sprawność urządzenia uniemożliwiał diagnoście określenie wyniku badania technicznego jako pozytywny. W analizowanej sprawie wystąpiły zatem przesłanki określone w art. 84 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 ustawy, zobowiązujące organ pierwszej instancji do cofnięcia diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 marca 2013 r. (II GSK 2427/11, LEX nr2427/11) "...ze zwrotu »starosta cofa« wynika, iż organ ten ma obowiązek cofnięcia uprawnień diagnoście, gdy w toku przeprowadzonej kontroli stwierdzi niezgodność pomiędzy wydanym zaświadczeniem albo dokonanym wpisem do dowodu rejestracyjnego pojazdu a stanem faktycznym lub obowiązującymi przepisami prawa. Ustawa nie dopuszcza żadnego wyjątku, który wyłączałby wydanie takiej decyzji, w szczególności decyzja ta nie jest uzależniona od motywów, którymi kierował się diagnosta, naruszając art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy". Decyzja w przedmiocie cofnięcia diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych ma charakter decyzji związanej co oznacza, że właściwy organ (starosta) ma obowiązek cofnąć opisanego rodzaju uprawnienia w każdym przypadku stwierdzenia okoliczności wymienionych w art. 84 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 ustawy. To oznacza również, że podjęcie opisanego rodzaju orzeczenia przez starostę nie jest uzależnione od winy diagnosty (jej stopnia) w zaistnieniu okoliczności stanowiących normatywną podstawę cofnięcia uprawnień jak również motywów, którym kierował się diagnosta. Jak już bowiem wskazywano, odpowiedzialność za prawidłowe przeprowadzenie badania technicznego pojazdu, w świetle normatywnie określonych warunków jego wykonywania, spoczywa na diagnoście. Ustawa nie różnicuje również wagi naruszeń wskazanych w art. 84 ust. 3 ustawy, jakich dopuścił się diagnosta przeprowadzający badanie techniczne pojazdu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2013 r" IIGSK 60/12, LEX nr 1337191). Zdaniem Sądu sprawa została rozpatrzona prawidłowo, na podstawie niezbędnego dla wydania rozstrzygnięcia materiału dowodowego. Sąd wskazuje, że organ nie naruszył przepisów postępowania uregulowanych w k.p.a. Wszelkie okoliczności faktyczne sprawy oraz motywy prawne, wraz z powołaniem właściwych przepisów prawa zostały przedstawione w uzasadnieniu decyzji. Ponadto uzasadniania decyzji spełniały wymogi normatywne, unormowane w art. 107 § 3 k.p.a. Tym samym, w związku z faktem, iż skarżący jako uprawniony diagnosta przeprowadził badania techniczne niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania oraz wydał zaświadczenia niezgodnie ze stanem faktycznym, co wyczerpuje przesłanki określone w art. 84 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 ustawy, organy prawidłowo wskazały, że należało cofnąć uprawnienie do wykonywania badań technicznych. Sąd zauważa, że tutejszy Sąd zadał pytanie prawne do TK postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r., dotyczące oceny konstytucyjności art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. P 16/16 umorzył postępowanie w tej sprawie. Jednakże w uzasadnieniu postanowienia TK wskazał m. in. w pkt 4, że art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym musi być stosowany w sposób ścisły, po wnikliwym zbadaniu stanu faktycznego konkretnej sprawy. Podkreślić też należy, że w omawianym aspekcie tj. stosowania art. 84 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym Naczelny Sąd Administracyjny przedstawia jednolitą linię orzeczniczą i także w swoich orzeczeniach wskazuje na zasadność stosowania sankcji administracyjnoprawnej w stosunku do diagnostów, którzy działają sprzecznie z przepisami prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2017 r. II GSK 3537/15 LEX nr 2411198 czy też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2017 r. II GSK 3104/15, LEX nr 2358646). Biorąc pod uwagę powyższe nie doszło - zdaniem tutejszego Sądu - do naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, jak też naruszenia przepisów materialnego oraz rażącego naruszenia interesu prawnego skarżącego, polegającego na ograniczeniu skarżącemu wolności wykonywania zawodu diagnosty samochodowego. Reasumując, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, wobec czego oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. ).