III SA/Po 866/19
WyrokWSA w Poznaniu2020-02-25
Skład orzekający: Walentyna Długaszewska, Małgorzata Górecka, Mirella Ławniczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, pomimo trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej wnioskodawcy, a także obciążenia nieruchomości hipotekami przewyższającymi ich wartość?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności ani uzasadnione przypadki umorzenia pomimo braku całkowitej nieściągalności. Pomimo trudnej sytuacji zdrowotnej i obciążenia nieruchomości, łączny dochód gospodarstwa domowego pozwalał na spłatę zadłużenia, a nieruchomości, mimo obciążeń, nadal stanowiły zabezpieczenie dla ZUS, co wykluczało stwierdzenie braku majątku.Stan faktyczny
Wnioskodawca W. S. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, powołując się na problemy zdrowotne (zawały serca) i trudną sytuację materialną rodziny. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, wskazując na brak całkowitej nieściągalności, istnienie zabezpieczeń w postaci hipotek na nieruchomościach oraz wystarczający dochód gospodarstwa domowego. Wnioskodawca zaskarżył decyzję, zarzucając organowi naruszenie przepisów KPA poprzez brak prawidłowej oceny sytuacji majątkowej i błędne uznanie posiadanych nieruchomości za niepozorne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 25 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi W. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...]i z dnia [...] września 2019r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę
Decyzją o nr [...] z dnia [...] września 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie: art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz.300), zwanej dalej "u.s.u.s.", wydaną wobec W. S. odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie [...]zł, w tym na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy
i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Odmówił też umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł, w tym na ubezpieczenia społeczne
i ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy.
W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny. W. S.
w dniu [...] kwietnia 2019 r. wniósł o umorzenie należności z tytułu składek. Poinformował organ, że w latach 1989 r. - 2016 r. prowadził działalność gospodarczą, ale na przełomie 2011 r. oraz 2012 r. przeszedł trzy zawały serca co doprowadziło do załamania prowadzonej działalności. Wyrejestrował ją [...] grudnia 2016 r. Problemy zdrowotne uniemożliwiły mu prowadzenie przedsiębiorstwa oraz wprowadziły go wraz
z żoną, jako poręczyciela zobowiązań, w spiralę długów. Oświadczył, że od [...] stycznia 2019 r. pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł, z której dokonywane są potrącenia w kwocie [...]zł. Realna wypłata świadczenia wynosi [...] zł natomiast żony - [...] zł. Wcześniej pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy
w kwocie [...]zł. Zdaniem wnioskodawcy stan zdrowia oraz wiek pozbawiają go możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie zaległości. Dodał, że wspólnie z żoną mają problemy zdrowotne oraz znajdują się w podeszłym wieku co uniemożliwia podjęcie dodatkowej pracy. Poinformował, że opłacenie zaległości pozbawi jego oraz rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Oznajmił, że jedyny majątek stanowią nieruchomości gruntowe o nr KW: [...], [...], [...], [...] oraz [...], z których prowadzone są postępowania egzekucyjne na rzecz wierzycieli. Zwrócił uwagę, że wskazane nieruchomości nie mają żadnej realnej wartości z uwagi na wpisy hipotek przewyższających wartości poszczególnych nieruchomości. Dodał również, że pomimo posiadania majątku, jest on "pozorny" i nie przedstawia realnej wartości, bo nieruchomości są obciążone. Nie może też być on brany pod uwagę przy uzyskaniu kredytu czy pożyczki. Nie miał możliwości by poczynić oszczędności dzięki czemu uzyskałby kwotę niezbędną do spłaty należności z tytułu składek. Korzysta z pomocy najstarszego syna, a dochody rodziny ledwo wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
Zaskarżoną decyzję organ wydał w oparciu o dokumenty uzyskane od wnioskodawcy i z urzędu tj. oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, zeznania podatkowe za 2018 r., zawiadomienie o wysokości świadczenia emerytalnego z [...] lutego 2019 r., wezwania do dokonywania potrąceń z [...] kwietnia 2013 r.,[...] maja 2016 r, [...] czerwca 2016 r., postanowienie Prokuratury Krajowej z [...] stycznia 2017 r., decyzję Burmistrza Gminy [...] z [...] stycznia 2019 r., kartę informacyjną
z [...] sierpnia 2009 r., kartę informacyjną leczenia szpitalnego z [...] stycznia 2010 r., [...] lutego 2010 r., [...] grudnia 2010 r., faktury VAT, faktury za energię elektryczną, dane zawarte w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS oraz rejestrach centralnych: Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Bazy Danych Ksiąg Wieczystych.
W uzasadnieniu decyzji odniósł się do przedawnienia składek, wyjaśnił, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zamierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust.5 b u.s.u.s.). Wobec zaległości na koncie podjęte zostały czynności skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia: od [...].09.2003 r. do nadal - od dnia doręczenia tytułu wykonawczych do nadal (egzekucja czynna) - dotycząca należności za okres: od czerwca 2011 r. do września 2011 r., od kwietnia 2012 r. do października 2014 r., od marca 2015 r. do stycznia 2017 r. Dodatkowo okolicznością przesądzającą o braku przedawnienia był fakt, że Zakład zabezpieczył ich spłatę poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomościach (wpisy z: [...] maja 2015 r., [...] maja 2015 r., [...] listopada 2017 r., [...] października 2017 r., [...] grudnia 2017 r., [...] listopada 2017 r., [...] czerwca 2018 r.)
Ostatecznie organ uznał, że analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wykazała, że W. S. pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto. Po dokonanych potrąceniach w kwocie [...]zł do wypłaty pozostaje kwota [...]zł netto. W skład gospodarstwa domowego wchodzą: żona - Pani A. S., która pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto (według oświadczenia), syn - T. S., który uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości ok. [...] zł netto (według oświadczenia) oraz syn - P. S., który uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia
w wysokości ok. [...] zł (według oświadczenia). Łączny dochód gospodarstwa domowego wynosi [...] zł. Rodzina ponosi stałe, miesięczne wydatki związane
z utrzymaniem w wysokości [...] zł oraz koszty związane z leczeniem w wysokości [...] zł. Strona posiada zobowiązania: z tytułu podatków, zaciągniętych kredytów oraz inne w łącznej wysokości ok. [...] zł, które nie są spłacane. W. S. jest właścicielem nieruchomości: nr KW [...], nr KW [...], nr KW [...] oraz o nr KW [...] na których Zakład dokonał zabezpieczenia należności. Jest też współwłaścicielem nieruchomości o nr KW [...] i domu o powierzchni [...] m2. Łączny dochód gospodarstwa domowego wynosi [...] zł netto, co wystarcza na spłacenie zaległości choćby ratalnie. Ponoszenie kosztów z tytułu miesięcznych opłat również nie stanowi podstawy do umorzenia należności. Nie można uznać, że opłaty np. za czynsz
i energię są to nadzwyczajne, czy nieprzewidziane wydatki, lecz są to wydatki ponoszone przez ogół społeczeństwa. Ponadto w aktach sprawy brak dokumentów potwierdzających, że skarżący nie może korzystać z koniecznych badań lekarskich bądź zabiegów rehabilitacyjnych, rodzina skarżącego nie jest pozbawiona środków finansowych niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Niemożność zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych powinna być brana pod uwagę przy umarzaniu zaległości, jeśli wynika ona z przyczyn niezależnych, obiektywnych, którym strona nie jest w stanie się przeciwstawić, mimo podjętego w tym kierunku wysiłku. Umorzenie należności w omawianej sprawie byłoby wsparciem socjalnym, a nie taki charakter mają przepisy regulujące umorzenie należności z tytułu składek, w tym odsetek.
W ocenie Zakładu nie wystąpiły też okoliczności potwierdzające istnienie przesłanki zdefiniowanej w § 3 ust. 1 pkt. 1 w/w rozporządzenia. Stan zdrowia nie miał wpływu na wysokość pobieranego świadczenia, nie jest też samoistną przesłanką do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, gdyż przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu uniemożliwiającego opłacenie należności. W aktach sprawy nie odnotowano dokumentów, które świadczyłyby, że skarżący nie może prowadzić samodzielnej egzystencji i potrzebuje konieczności opieki innej osoby.
Organ podkreślił, że na koncie pozostają nieopłacone składki finansowane przez ubezpieczonych. Zgodnie z art. 46 ust. 1 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek zobowiązany jest potrącać
z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać składki za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Potrącanie składek z wynagrodzenia pracownika i nieodprowadzanie ich do ZUS stanowi naruszenie obowiązujących norm prawa. Podkreślono, że umorzenie jest zarezerwowane dla sytuacji nadzwyczajnych (wyjątkowych, krytycznych), gdy ze względu na stan zdrowia, wiek i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązanie się z zobowiązań, a także nie ma perspektyw poprawy i zmiany tej sytuacji. Zakład zaproponował też i wyjaśnił stronie przesłanki oraz okoliczności zawarcia umowy ratalnej, wyjaśniając jej korzyści.
Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zarzuciła w niej organowi naruszenie art.6,7,78 i 77 § 1 Kpa poprzez całkowity brak zweryfikowania i dokonania prawidłowej oceny sytuacji majątkowej skarżącego art.80 Kpa poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i gołosłowne uznanie, że sam fakt posiadania obciążonych hipotekami nieruchomości, które przekraczają wartość tych nieruchomości nie stanowi o braku majątku. W uzasadnieniu strona podniosła jeszcze, że ocena organu nie była wnikliwa, a organ błędnie ocenił, że dochód łączny wynosi ponad [...] zł . Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola,
o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), - dalej:p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Na wstępie niniejszych rozważań wskazać należy, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.
Stosownie zaś do art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność tych składek zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia [...] lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku,
z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia
w postępowaniu egzekucyjnym,
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,
z którego można prowadzić egzekucję,
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.).
Cytowany powyżej art. 28 ust. 1 u.s.u.s., dopuszcza zatem możliwość umorzenia w całości lub w części przez ZUS należności z tytułu składek, z uwzględnieniem ust. 2-4, gdzie wyodrębniono dwie podstawy i odpowiadające im przesłanki umorzenia. Do pierwszej zaliczono sytuacje, w których występuje całkowita nieściągalność należności (ust. 2 i ust. 3), jeżeli w wyniku egzekucji nie uzyska się efektywnych kwot, zmniejszających zobowiązanie dłużnika.
W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odmiennie unormowano natomiast podstawę
i przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Należności z tytułu składek od takich osób mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W art. 28 ust. 3b u.s.u.s. zawierającym upoważnienie do wydania przez właściwego ministra rozporządzenia do określenia szczegółowych zasad umarzania takich należności z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, sformułowano zalecenie w postaci brania pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z treścią § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365) zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Dalej należy wskazać, że rozstrzygnięcia organów administracji wydawane
w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty
w powołanym wyżej art. 28 u.s.u.s. zwrot "należności z tytułu składek mogą być
w umarzane w całości lub w części". Powyższe oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, przy czym wybór ten może być swobodny, ale nie dowolny (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2007 r., II GSK 141/07, wyrok WSA w Łodzi z 3 listopada 2009 r., I SA/Łd 584/09; www.cbois.nsa gov.pl). Podkreślić przy tym również należy, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w tym także ubezpieczenie zdrowotne, ma charakter dwuetapowy. Najpierw organ, ustalając istotne okoliczności faktyczne sprawy związane przede wszystkim z sytuacją majątkową, osobistą i rodzinną wnioskodawcy ocenia, czy okoliczności te odpowiadają choćby jednej z przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. lub art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. Stwierdzenie, że okoliczności ustalone w sprawie nie odpowiadają żadnej z przesłanek umorzenia zaległości wyklucza możliwość pozytywnego rozstrzygnięcia dla ubezpieczonego. Z kolei drugi etap ma miejsce jedynie wówczas, gdy organ stwierdzi, że przesłanki te przemawiają za umorzeniem ww. należności. Jednak, nawet pozytywna ocena występowania tych przesłanek, nie obliguje organu do skorzystania z instytucji umorzenia należności z tytułu tych składek. Odmawiając w takiej sytuacji z umorzenia zaległości organ działa w zakresie przyznanego mu uznania administracyjnego.
Istotnym dla rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o umorzenie zaległych składek jest wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej, jak i rodzinnej (w zależności od podmiotu wnioskującego) strony wnoszącej o przyznanie jej ulgi. Przy czym przyjmuje się, że to strona żądająca umorzenia zaległości, w treści wniesionego wniosku oraz
w toku postępowania, powinna wskazać takie konkretne okoliczności, które będą przemawiały za zastosowaniem wobec niej instytucji umorzenia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych toku postępowania, powinien natomiast wnikliwie ustalić istnienie (lub brak) takich okoliczności, podejmując w tym zakresie, o ile jest to możliwe, także działania z urzędu, niezależnie od informacji uzyskanych od wnioskodawcy, zgodnie
z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. i zasadą zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 k.p.a. Oczywistym jest jednak fakt, że w toku takiego postępowania to głównie na stronie spoczywa ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia, gdyż to wnioskodawca, a nie organ, ma pełną wiedzę o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej, osobistej
i o zaistniałych przeszkodach w spłacie zadłużenia. Natomiast ocena zebranego materiału dowodowego należy do organu prowadzącego postępowanie. Stosownie bowiem do treści art. 80 k.p.a., organ swobodnie ocenia dowody, ważne jest jednak, żeby stan faktyczny został oceniony na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego. Swoboda w ocenie dowodów nie oznacza dowolności. Przeprowadzony przez organ sposób rozumowania związany z ustalaniem stanu faktycznego sprawy na podstawie różnych, czasem sprzecznych ze sobą, zebranych w sprawie dowodów, przedstawiony w uzasadnieniu decyzji, powinien być jasny, zrozumiały i oparty
o zasady logiki.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że organ orzekający w niniejszej sprawie przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, dokonując wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego przedłożonego przez skarżącego. Pomimo nie wskazania przez wnioskodawcę o którą z w/w podstaw materialnoprawnych opiera swój wniosek, organ rozważył i odniósł się do wszystkich. Z załączonego do akt sprawy materiału dowodowego, w szczególności ze złożonych przez stronę oświadczeń o stanie rodzinnym i majątkowym, dokumentacji postępowania egzekucyjnego ,dokumentacji lekarskiej, danych rejestru działalności gospodarczej, ewidencji pojazdów, rejestru ksiąg wieczystych, zeznań podatkowych. Na miesięczny dochód gospodarstwa domowego przypada kwota [...]zł. Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem to opłaty eksploatacyjne w kwocie [...]zł oraz koszty związane z leczeniem [...] zł. Pomimo, że nie wszystkie wydatki zostały udokumentowane, to zostały uwzględnione w ustaleniach organu. Organ odniósł się też do przesłanek z art. 28 ust.3 pkt 1, 2,4,i 4b uznając, że nie odnoszą się do sytuacji wnioskodawcy. Odnośnie postępowania egzekucyjnego słusznie przyjął,
że zadłużenie jest wyższe niż kwota upomnienia, a zaległości zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym i są na bieżąco egzekwowane, a skarżący jest właścicielem nieruchomości, na których Zakład dokonał zabezpieczenia należności. Sąd stoi na stanowisku, że nieruchomości te nie są wcale "majątkiem pozornym", bowiem zabezpieczenia te nadal istnieją, należności mają swoją kolejność zaspokojenia, a zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego, jak i komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku mogącego podlegać egzekucji. Powyższe oznacza,
iż pozostające w toku, prowadzone w stosunku do skarżącego postępowanie egzekucyjne jest skuteczne i istnieje majątek, z którego Zakład ma możliwość dochodzenia przysługujących mu należności z tytułu zaległych składek. Tym samym prawidłowe Sąd uznał stanowisko organu, co do braku wystąpienia przesłanek umorzenia należności z uwagi na całkowitą nieściągalność, wymienionych
w art. 28 ust. 3 pkt 3, pkt 5, pkt 6 u.s.u.s.
Za prawidłowe w ocenie Sądu uznać również należało, odmowę umorzenia zaległości skarżącego na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 powołanego wcześniej rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Strona nie doznała straty materialnej w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia (czego wystąpienia skarżący nie wykazał), nie została pozbawiona możliwości dalszego prowadzenia działalności w związku z opłaceniem należności
z tytułu składek. Skarżący nie wykazał w żaden sposób, że powstałe na jego koncie zaległości były następstwem klęski żywiołowej czy też innego nadzwyczajnego zdarzenia, które uniemożliwiły terminowe opłacanie składek.
Za zasadne w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę uznać również należy stanowisko organu, co do braku wystąpienia przesłanki umorzenia z §3 ust. 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia, zgodnie z którym zakład może umorzyć należności
z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Sąd nie neguje niewątpliwie ciężkiej sytuacji zdrowotnej skarżącego i jego żony, niemniej jednak
z przedłożonych do akt sprawy dokument ów nie wynika, że choroby, które dotknęły skarżącego pozbawiają go możliwości uzyskania dochodu pozwalającego na opłacenie należności, bowiem uzyskuje świadczenie emerytalne. Skarżący jest zdolny do samodzielnej egzystencji i nie potrzebuje konieczności opieki innej osoby.
Sąd stwierdza, że aktualna sytuacja majątkowa skarżącego, w szczególności wysokość uzyskiwanego stałego miesięcznego dochodu, na który składają się dochody wszystkich członków rodziny pozwala na spłatę zadłużenia, a umorzenie zaległych składek, byłoby przedwczesne. Rację ma organ twierdząc, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia trwałego ubóstwa. Zdaniem sądu, uwzględnienie w takiej sytuacji wniosku skarżącego i umorzenie zaległych składek pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym, przez który rozumie się obowiązek respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władz, sprawność działania aparatu państwowego, jak również stanowiłoby niczym nie uzasadnione uprzywilejowanie innych osób, które terminowo regulują ciążące na nich zobowiązania składkowe, jak i tych , które pomimo braku majątku spłacają powstałe po ich stronie zaległości z tytułu składek.
Skarżący w skardze podniósł, że organ błędnie ustalił dochód rodziny na kwotę [...]zł, nie wskazał jednak na czym polegał błąd organu i które z dokonanych ustaleń są nieprawidłowe bądź nie poparte materiałem dowodowym. Rację ma skarżący twierdząc, że dzieci skarżącego nie mogą być odpowiedzialne za powstałe zadłużenie, ale zamieszkują oni wspólnie z rodzicami. Co prawda wspólne zamieszkiwanie
w danym miejscu nie świadczy automatycznie o fakcie prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, niemniej jednak skarżący nie wykazał w jakikolwiek sposób, aby on i jego żona oraz synowie ponosili odrębne koszty utrzymania domu, wskazując wysokość obciążeń przypadających na całą rodzinę. W związku z powyższym za uzasadnione uznać należy twierdzenie, że wspólne zamieszkiwanie z synami pozwala na przypuszczenie, że partycypują oni w kosztach utrzymania.
Reasumując Sąd stwierdza, iż w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uznał, iż materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.),
a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. Wskazać należy, że zasady ogólne k.p.a. mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. Przypomnienia bowiem wymaga, że to na wnioskodawcy, który domaga się umorzenia zaległych składek, ciąży obowiązek przedstawienia wszelkich okoliczności uzasadniających wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z jego żądaniem. ZUS rozpatrując wniosek
o umorzenie zaległych należności nie jest bowiem zobowiązany do wyręczania strony
i poszukiwania z urzędu dowodów wskazujących na zasadność jej twierdzeń. Rozpatrując przedmiotowy wniosek organ w sposób prawidłowy ocenił kwestię niewystąpienia przesłanek przemawiających za umorzeniem należności skarżącego. Podkreślenia nadto wymaga, że wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego. W szczególności
w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów strona może kolejny raz wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ
z uwzględnieniem nowych okoliczności.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło