III SA/Po 89/12

Dnia 14 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Walentyna Długaszewska ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska – Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi W. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 17 sierpnia 2011r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 6 maja 2011r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę [...],- zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia 6 maja 2011 r., nr [...], działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z dnia 12 sierpnia 2008 r., nr [...], nałożył na W. W. karę pieniężną w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że zobowiązany dopuścił się naruszenia polegającego na: - wykonywaniu przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, za co – na podstawie art. 87 ust. 1 i ust. 3, art. 92 ust. 1 i ust. 4, art. 93 ust. 1 oraz pkt 4.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym nałożono karę w wysokości [...] zł. oraz - wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganej licencji, za co - na podstawie pkt 1.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym nałożono karę w wysokości [...] zł. Dyrektor Izby Celnej, po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez W. W., decyzją z dnia 17 sierpnia 2011 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 kpa, art.3 ust. 2 pkt 3, art. 4 pkt 3 i 4, art. 5 ust. 1, art. 33 ust. 1 pkt 2, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.) oraz pkt 1.1.i 4.1 załącznika do ustawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organy orzekały na podstawie następującego stanu faktycznego W dniu 12 sierpnia 2008 r. funkcjonariusze celni zatrzymali do kontroli na drodze krajowej nr 15 pojazd samochodowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą o nr rej. [...]. Kierowcą zestawu pojazdów był S. W., brat właściciela pojazdu W. W. W wyniku kontroli stwierdzono brak karty opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych oraz wypisu z licencji. Organ odwoławczy ustalił, że przewożony towar nie był własnością W. W., gdyż kierowca zeznał, że właścicielką wyposażenia wesołego miasteczka była D. W., prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą [...]. Ustaleń tych dokonano na podstawie protokołu kontroli nr [...] sporządzonego w dniu 12 sierpnia 2008r. oraz zeznań świadka S. W. W toku postępowania administracyjnego W. W. w pismach z dnia 18 października 2010r i 4 listopada 2010 r. wyjaśnił, że wykonywał przewóz drogowy we własnym imieniu i własnym samochodem, jako podmiot niebędący przedsiębiorcą oraz że przedmiotem przewozu były jego rzeczy ruchome, tj. wyposażenie autodromu. Do pisma z dnia 18 października 2010r. dołączył kopię orzeczenia technicznego nr [...] wydanego przez Stowarzyszenie Rzeczoznawców Technicznych Urządzeń Rozrywkowych, z którego wynika, ze jest właścicielem urządzenia. W ocenie organów, wykonywany przez W. W. przewóz podlega przepisom ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu. Będący jego własnością zespół pojazdów o masie całkowitej powyżej 3, 5 tony poruszał się po drodze publicznej, był on zatem zobowiązany, zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, do uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Jednocześnie, organ uznał, że jako podmiot dokonujący przewozu W. W. nie spełnił przesłanki określonej w art. 4 pkt 4 a ustawy o transporcie drogowym, bowiem kontrolowany pojazd nie był prowadzony przez niego osobiście, tylko przez członka rodziny. W sytuacji zaś, gdy któryś z warunków wskazanych w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym nie jest spełniony przez podmiot dokonujący przewozu, mamy wówczas do czynienia z transportem drogowym w rozumieniu art. 4 pkt 3 ustawy. Zaś podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego. Za słuszne organ odwoławczy uznał stanowisko Naczelnika Urzędu Celnego, że strona wykonywała usługę transportową i wobec tego ciążył na niej obowiązek posiadania wypisu z licencji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej. W uzasadnieniu wskazał, że nie jest przedsiębiorcą i wykonywał transport tylko i wyłącznie na własne potrzeby. Ani on, ani kierujący pojazdem nie odnieśli z tego tytułu żadnej korzyści. Była to tylko pomoc rodzinna. Skarżący zarzucił, że funkcjonariusze nie przeprowadzili odpowiedniego postępowania dowodowego, m.in. nie wykonali fotografii przewożonego towaru, a taka dokumentacja pozwoliłaby określić, co przewoził. Zarzucił również, że w sprawie nie przesłuchano żadnego świadka na okoliczność własności towaru. W odpowiedzi na skargę Dyrektora Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 14 marca 2012 r. skarżący wskazał, że kwestionuje jedynie karę nałożoną na niego z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji i przyznał, że miał świadomość konieczności uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Wobec wskazanego wyżej stanowiska skarżącego, przedstawionego na rozprawie w dniu 14 marca 2012 r., kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie pozostało to, czy wykonywany przez skarżącego w dniu 12 sierpnia 2008 r. przewóz był niezarobkowym przewozem drogowym w rozumieniu art.4 pkt 6 a ustawy z dnia 6 września 2001 r. – o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.),zwanej dalej u.t.d , czy też, jak ustaliły organy celne, transportem drogowym, na wykonywanie którego wymagana jest licencja. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 u.t.d do przewozów drogowych wykonywanych: przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Niezarobkowy przewóz drogowy – przewóz na potrzeby własne, zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 4 u.t.d, to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Poza sporem pozostaje to, że wykonywany przez W. W. w dniu 12 sierpnia 2008 r. przewóz, podlegał przepisom ustawy o transporcie drogowym, zgodnie ze wskazanym wyżej art. 3 ust. 2 pkt 3 u.t.d. Ustalenia i ocena organów celnych w tym zakresie są prawidłowe, czego ostatecznie skarżący, który przyznał na rozprawie przed sądem, że miał świadomość konieczności uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, również nie kwestionuje. Jak dalej ustaliły organy celne, wykonywany pojazdem należącym do W. W. przewóz nie spełniał warunków wskazanych w wyżej powołanym art. 4 pkt 4 u.t.d., z tego powodu, że pojazd nie był prowadzony przez stronę osobiście, tylko przez członka rodziny – brata. Jak również, że przewożony tym pojazdem towar nie był własnością skarżącego, bowiem, według zeznań kierowcy, właścicielką wyposażenia wesołego miasteczka była D. W., prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą: [...]. Mają rację organy celne, że w przypadku, gdy wykonywany przewóz nie spełnia warunków wskazanych w art. 4 pkt 4 u.t.d., należy klasyfikować go, jako transport drogowy, o którym mowa w art. 4 ust. 3 lit. a u.t.d i wówczas, stosownie do treści art. 5 ust.1 u.t.d., koniecznym jest posiadanie przez podmiot wykonujący taki transport odpowiedniej licencji. Nie ulega jednakże wątpliwości, że ustalenie, czy w rozpoznawanej sprawie skarżący w istocie naruszył warunki pozwalające na uznanie wykonywanego przewozu za przewóz na potrzeby własne, w pierwszej kolejności, wymagało przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, ustaleń faktycznych w sprawie organy dokonały wyłącznie w oparciu o protokół kontroli z dnia 12 sierpnia 2008 r., nr [...] i zeznanie świadka - kierowcy S. W. Na podstawie tych dowodów organy ustaliły, że przewożony kontrolowanym pojazdem towar – wyposażenie wesołego miasteczka, nie był własnością skarżącego, tylko D. W., która prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą: [...]. Należy jednak zauważyć, co również zarzuca skarżący, że dokonujący kontroli funkcjonariusze nie wskazali w protokole kontroli, co dokładnie stanowiło przewożony towar. Również S. W. zeznał, że przewozi wyposażenie wesołego miasteczka. Tymczasem skarżący już w postępowaniu przed organem I instancji wskazywał, że przewożone rzeczy – wyposażenie autodromu, stanowiły jego własność, na dowód, czego dołączył orzeczenie techniczne nr [...] Stowarzyszenia Rzeczoznawców Technicznych Urządzeń Rozrywkowych nr [...] z dnia 7 czerwca 2009 r. (k. 37), z którego wynika, że jest właścicielem urządzenia – autodrom elektryczny. Organ I instancji nie odniósł się do wskazanej okoliczności. Organ odwoławczy uznał natomiast, że wystarczające są w tym zakresie zeznania kierowcy. Organ ten nie wyjaśnił jednak w żaden sposób, dlaczego, dokonując w tym zakresie ustaleń, dał wiarę wyłącznie zeznaniom świadka, pomijając zupełnie wyjaśnienia skarżącego, że przewożone rzeczy były jego własnością. Organ w żaden sposób nie odniósł się również do przedłożonego przez skarżącego dokumentu - orzeczenia technicznego nr [...]. Brak oceny wskazanych dowodów, jak również brak wskazania przyczyny, dla której organ odmówił wskazanym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, niewątpliwie narusza przepisy postępowania tj. art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wskazano wyżej, organy celne uznały również, że skarżący nie spełnił także warunku wskazanego w art. 4 pkt 4 lit. a u.t.d, gdyż kontrolowany pojazd nie był prowadzony przez niego osobiście, tylko przez członka rodziny – brata. W zaskarżonej decyzji organ, powołując art.3 ust 2 pkt 3 u.t.d., zgodnie z którym do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebedące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego, uznał, że odpowiednie stosowanie przepisów w tym przypadku oznacza, że osoba fizyczna nie może być pracodawcą, więc nie dotyczy jej przesłanka zatrudnienia pracownika, zatem zobligowana jest do osobistego prowadzenia pojazdu. W ocenie Sądu, wskazane wyżej stanowisko organu jest błędne. Twierdzenie, że podmiot niebędący przedsiębiorcą zobligowany jest do osobistego prowadzenia pojazdu nie znajduje żadnego uzasadnienia we wskazanych wyżej przepisach. Nie ulega zaś wątpliwości, że gdyby wolą ustawodawcy było wprowadzenia do ustawy o transporcie drogowym tego rodzaju ograniczenia, niewątpliwie znalazłoby to wyraz w ustawie. Sąd w pełni podziela natomiast pogląd przedstawiony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1105/10, że w odniesieniu do podmiotów, niemających statusu prawnego przedsiębiorcy, odpowiednie stosowanie art. 3 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 4 pkt 4 lit. a u.t.d. powinno zmierzać do zliberalizowania wymogu przewidzianego w przepisie art. 4 pkt 4 lit. a u.t.d., poprzez dopuszczenie możliwości prowadzenia pojazdu także przez osobę upoważnioną przez podmiot, niemający przymiotu przedsiębiorcy, na podstawie czynności prawa cywilnego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, trudno byłoby dopatrzyć się istnienia racjonalnych argumentów społeczno-gospodarczych, które uzasadniałyby egzekwowanie od tej kategorii podmiotów obowiązku zawarcia umowy o pracę z osobą dokonującą przewozu w celach niezarobkowych na potrzeby gospodarcze tego podmiotu, w zakresie, o którym mowa w art. 4 pkt 4 lit. a u.t.d. W tym zakresie zatem, w ocenie Sądu, należy ponownie zbadać i ocenić okoliczności niniejszej sprawy w świetle art. 3 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 4 pkt 4 lit. a u.t.d., mając na uwadze przedstawiony wyżej pogląd. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni poczynione wyżej rozważania, które stanowią jednocześnie wskazania do dalszego postępowania. W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c , art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. Przy czym, należy wskazać, że z uwagi na to, że zaskarżona decyzja dotyczy jednej kary pieniężnej za poszczególne grupy rodzajów naruszeń przewidzianych w art. 92 ust. 1 u.t.d., Sąd uchylił obie decyzje w całości, uznając jednakże, jak wskazano wyżej, za prawidłowe ustalenia i ocenę organów, dotyczące naruszenia, którego dopuścił się skarżący, polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, za co nałożono karę w wysokości [...] zł.