III SA/Po 92/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Wojewody z dnia 29 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę w całości. III SA/Po 92/26 Uzasadnienie Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej postanowieniem z dnia 8 września 2025 roku nr [...] wydanym na podstawie art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm. - dalej: k.p.a.) odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego: 1. w sprawie nr [...] oraz innych związanych z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości w związku z modernizacją napowietrznej linii średniego napięcia SN-15 kV relacji [...] - z powodu braku przymiotu strony, 2. w sprawie nr [...] - z uwagi na ostateczny charakter decyzji wydanej w niniejszym postępowaniu administracyjnym. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że w dniu 2 września 2025 roku do Starostwa wpłynęło pismo A. W. (dalej jako skarżący), w którym domagał się natychmiastowego wstrzymania wykonania decyzji z dnia nr [...] oraz innych związanych z nieruchomością - działką gruntu nr [...] położoną w M. , gmina [...]. Jako podstawę żądania wskazano nieprawidłowe działania wykonawców inwestycji, które naruszają jego prawo własności nieruchomości m.in. poprzez niszczenie upraw, nieograniczonego przejazdu i przechodu przez pracowników firmy budowlanej wykonującej roboty budowlane oraz ignorowanie wezwań do zaprzestania naruszenia własności formułowanych przez skarżącego. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Organ jest związany żądaniem wniosku, który prowadzi do wszczęcia postępowania w sprawie, a jednocześnie określa przedmiot sprawy. Zgodnie z art. 61a §1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Skarżący był stroną postępowania administracyjnego nr [...] w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z części działki nr [...] położonej w M. , gmina [...], poprzez udzielenie spółce E. Sp. z o. o. zezwolenia na przeprowadzenie modernizacji napowietrznej linii średniego napięcia SN-15 kV relacji [...] w pasie o długości 7,0 m i szerokości 3,8 m. Przedmiotowe postępowanie zostało zakończone ostateczną decyzją administracyjną, co stanowi uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania. W zakresie pozostałych spraw związanych z wyżej wymienioną inwestycją, A. W. nie jest stroną, dlatego konieczna była odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. A. W., działający również jako pełnomocnik swego syna, M. W. - właściciela znacznej części działek objętych inwestycją "Modernizacja odcinka linii napowietrznej SN-15 kV [...]...". wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o : 1. uchylenie w całości postanowienia Starosty [...] z 08.09.2025 r., sygn. [...]; 2. zobowiązanie organu I instancji do wszczęcia i merytorycznego rozpoznania jego wniosku, w tym do niezwłocznego wstrzymania wykonania rozstrzygnięć ingerujących w prawo własności (art. 144 §1 k.p.a.) z uwagi na realne szkody i ryzyko nieodwracalnych skutków; 3. przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie wskazanych poniżej naruszeń (w szczególności braku rokowań z art. 124 ust. 3 u.g.n. i braku uzgodnienia wejścia na nieruchomości). W uzasadnieniu zażalenia wyjaśnił, że ma bezsporny interes prawny - jest stroną (art. 28 k.p.a.) Jego wniosek dotyczył ochrony własności i wstrzymania czynności, które bezpośrednio ingerują w jego działkę i syna M. . Zarzucił, że doszło do zniszczeń upraw i wtargnięcia ekip wykonawcy. Wskazał, że w równoległej sprawie [...] organ traktuje go jako stronę. Nie można w jednym piśmie uznawać go za stronę, a w drugim - odmawiać wszczęcia, twierdząc, że strony nie ma. To wewnętrznie sprzeczne. Dodatkowo działa jako pełnomocnik swego syna, M. W., właściciela wielu działek objętych inwestycją (art. 32 k.p.a.). Organ pominął ten fakt. Skarżący zarzucił, że "Ostateczność" decyzji nie zamyka drogi kontroli, gdyż istnieje obowiązek rozważenia trybów nadzorczych. Starosta zasłonił się "ostatecznością" decyzji. Tymczasem k.p.a. przewiduje środki nadzorcze: - art. 156-161 k.p.a. - stwierdzenie nieważności / wznowienie postępowania, - art. 157 k.p.a. - wniosek organu I instancji do organu wyższego stopnia o stwierdzenie nieważności. W sprawie istnieją realne przesłanki rażącego naruszenia prawa. Starosta ograniczył się do zdania, że "nie znalazł podstaw" do wystąpienia do Wojewody, nie przeprowadzając żadnej analizy. To wprost narusza art. 7 i art. 77 §1 k.p.a. Organ nie zebrał materiału dowodowego, nie odniósł się merytorycznie do wniosku o wstrzymanie, nie ocenił ryzyka nieodwracalnych skutków (co jest standardem przy ingerencji w prawo własności). To narusza art. 7, 77 §1 i 80 k.p.a. oraz art. 144 §1 k.p.a. Artykuł 124 ust. 3 u.g.n. wymaga, aby przed wydaniem decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości inwestor przeprowadził rokowania z właścicielem i dopiero mimo rokowań - gdy nie ma zgody - mógł wnioskować o decyzję. W tej sprawie rokowania się nie odbyły. Kontakty z inwestorem ograniczyły się do pism i telefonów - nie było protokołu, nie było pisemnej oferty ani projektu umowy. Brak rokowań stanowi brak przesłanki materialnoprawnej do wydania decyzji z art. 124 u.g.n. Organ w ogóle tego nie zweryfikował (naruszenie art. 7 i 77 §1 k.p.a.). Skarżący zarzucił także ogólnikowość uzasadnienia zaskarżonej decyzji i naruszenie wymogów art. 107 §3 k.p.a. Organ pominął też fakt, że działa jako pełnomocnik M. W.. Wojewoda postanowieniem z 29.10.2025 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu swego postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że składając zażalenie A. W. wskazał, że w sprawie znak [...] działa jako pełnomocnik swojego syna M. W.. Dołączył przy tym pełnomocnictwo z 20 marca 2023 r. udzielone mu przez syna. Organ drugiej instancji ustalił, że : 1. Starosta [...] decyzją z 6 marca 2025 r. znak [...] orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części, stanowiącej obszar 26,6 m2, działki nr [...] o powierzchni 0,4165 ha, położonej w M. , gmina [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], należącej do A. W., poprzez udzielenie spółce E. Sp. z o.o. zezwolenia na przeprowadzenie modernizacji napowietrznej linii średniego napięcia SN-15 kV relacji [...] w pasie o długości 7,0 m i szerokości 3,8 m, zgodnie z załącznikiem graficznym - mapą określającą przebieg planowanej inwestycji, stanowiącym integralną część decyzji (pkt 1). Zobowiązał każdoczesnego właściciela przedmiotowej nieruchomości do jej udostępnienia w celu wykonania czynności związanych z przebudową, konserwacją oraz usuwaniem awarii opisanej linii elektroenergetycznej. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej (pkt 2). Zobowiązał spółkę E. Sp. z o.o. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po przeprowadzeniu prac, o których mowa w pkt 1, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo spowodowałoby nadmierne trudności lub koszty, wnioskodawca będzie zobowiązany do wypłaty odszkodowania (pkt 3). Ostateczna decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej na wniosek Starosty [...] (pkt 4), Decyzja stała się ostateczna 9 kwietnia 2025 r. Postanowieniem z 8 września 2025 r. znak [...] Starosta [...] sprostował oczywistą omyłkę w załączniku do ww. decyzji poprzez zmianę opisu w legendzie z "powierzchnia służebności przesyłu w obrębie działki" na "powierzchnia ograniczonego korzystania z nieruchomości", a także "granice pasa służebności" na "granice pasa ogr. korzystania". Wojewoda postanowieniem z 29 października 2025 r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie. Pismem z 9 września 2025 r. A. W. wystąpił o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Starosty [...] z 6 marca 2025 r. Wojewoda decyzją z 29 października 2025 r. odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty [...] z 6 marca 2025 r. znak [...] 2. Starosta [...] decyzją z 7 marca 2025 r. znak [...] orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części: stanowiącej obszar 180,0 m2 działki nr [...] o powierzchni 6,4186 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej obszar 704,8 m2 działki nr [...] o powierzchni 2,3503 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej obszar 720,5 m2 działki nr [...] o powierzchni 2,7273 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej obszar 189,1 m2 działki nr [...] o powierzchni 0,8112 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej obszar 288,1 m2 działki nr [...] o powierzchni 2,6025 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej obszar 252,4 m2 działki nr [...] o powierzchni 2,4023 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej obszar 121,2 m.kw. działki nr [...] o powierzchni 1,1994 ha zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej obszar 239,5 m.kw., działki nr [...] o powierzchni 2,1623 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej obszar 380,5 m2 działki nr [...] o powierzchni 2,8372 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], położonych w M. , gmina [...] należących do M. W., poprzez udzielenie spółce E. Sp. z o.o. zezwolenia na przeprowadzenie modernizacji napowietrznej linii średniego napięcia SN-15 kV relacji [...] na działce nr: [...] (...), [...] (...), [...] (...)[...] (...), [...] (...), [...] (...), [...] (...), [...] (...), [...] (...), zgodnie z załącznikami graficznymi nr: 1 - 9 - mapami określającymi przebieg planowanej inwestycji, stanowiącymi integralną część decyzji (pkt 1). Zobowiązał każdoczesnego właściciela przedmiotowych nieruchomości do ich udostępnienia w celu wykonania czynności związanych z przebudową, konserwacją oraz usuwaniem awarii opisanej linii elektroenergetycznej. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej (pkt 2). Zobowiązał spółkę E. Sp. z o.o. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po przeprowadzeniu prac, o których mowa w pkt. 1, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo spowodowałoby nadmierne trudności lub koszty, wnioskodawca będzie zobowiązany do wypłaty odszkodowania (pkt 3). Ostateczna decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych na wniosek Starosty [...] (pkt 4). Decyzja stała się ostateczna 9 kwietnia 2025 r. Postanowieniem z 8 września 2025 r. znak [...] Starosta [...] sprostował oczywistą omyłkę w załącznikach nr: 1, 3, 4, 5, 6, 8 oraz 9 do ww. decyzji poprzez zmianę opisu w legendzie z "powierzchnia służebności przesyłu w obrębie działki" na "powierzchnia ograniczonego korzystania z nieruchomości", a także "granice pasa służebności" na "granice pasa ogr. korzystania". Wojewoda postanowieniem z 29 października 2025 r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie. Pismem z 9 września 2025 r. A. W. wystąpił o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Starosty [...] z 7 marca 2025 r. Wojewoda decyzją z 29 października 2025 r. odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty [...] z 7 marca 2025 r. znak [...] W oparciu o ustalony stan faktyczny organ II instancji wyjaśnił, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. jest możliwe jedynie przy zaistnieniu przeszkód o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym, a więc: 1) gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną (przesłanka o charakterze podmiotowym) lub 2) gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte (przesłanka o charakterze przedmiotowym). Na tle doktryny oraz orzecznictwa sądowoadministracyjnego ukształtował się pogląd co do zakresu i możliwości zastosowania art.61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym utrwalone jest stanowisko, że żądanie osoby nie wszczyna postępowania administracyjnego tylko wówczas, gdy żądanie wszczęcia zostało zgłoszone przez podmiot oczywiście nieuprawniony, tzn. z podania w sposób oczywisty wynika, że wnoszący składa je nie w swojej sprawie, a więc nie ma w sprawie interesu prawnego. W sytuacji natomiast, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności w celu jego ustalenia, czynności te mogą być podjęte wyłącznie w toku postępowania administracyjnego. Natomiast przeszkoda przedmiotowa zaistnieje wówczas, gdy w złożonym do organu administracji publicznej podaniu zostanie zawarte takie żądanie, które w ogóle nie nadaje się do załatwienia w formie prawnoadministracyjnej. Przy czym okoliczność zaistnienia przeszkody przedmiotowej musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie wynikać z treści wniosku, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce jedynie w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. Ta przesłanka, wyrażona niedookreślonym zwrotem, nie ma swojej definicji i jest każdorazowo oceniana w okolicznościach danej konkretnej sprawy. Na gruncie art. 61a § 1 k.p.a. jednolicie uznaje się, że zastosowanie ww. przepisu ma miejsce wówczas, gdy brak jest w sprawie podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania, przy czym ustalenie to nie budzi wątpliwości już na "pierwszy rzut oka" (por. wyrok NSA z 14 października 2020 r. sygn. II OSK 1622/20; wyrok NSA z 26 lutego 2020 r. sygn. I OSK 2205/17; wyrok NSA z 15 listopada 2019 r. sygn. II OSK 3273/17). Organ nie może również w postanowieniu wydanym na podstawie komentowanego przepisu zawrzeć wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. wyrok NSA z 8 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 2600/16, LEX nr 2283241). Zadaniem organu administracji jest wyłącznie zbadanie przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania, a postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, wydane w trybie art. 61a § 1 k.p.a., ma charakter rozstrzygnięcia formalnego, a nie merytorycznego (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 347/11, LEX nr 1219023). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Wojewoda wskazał, iż nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie występuje przesłanka o charakterze przedmiotowym, ujęta w przepisie art. 61a § 1 k.p.a. Zauważono, że w dacie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji z 7 marca 2025 r. znak [...] Starosta [...] nie był w posiadaniu pełnomocnictwa udzielonego A. W. przez syna M. , dlatego też na chwilę orzekania, tj. 8 września 2025 r. rozstrzygnięcie było prawidłowe, bowiem można było uznać, że A. W. nie miał przymiotu strony. Jednakże dołączenie do zażalenia pełnomocnictwa zmienia sytuację i obecnie można uznać, że odmowa wszczęcia postępowania w obu sprawach, tj. znak [...] i znak [...] sprowadza się jedynie do przesłanki o charakterze przedmiotowym. Innymi słowy samo rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe, pomimo że zmieniła się przesłanka odmowy wszczęcia postępowania. Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie zachodzi druga z przesłanek wskazanych w art. 61a § 1 k.p.a., która dotyczy sytuacji, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn. Organ drugiej instancji za inne przyczyny uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku żalących uznał okoliczność, iż ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, których dotyczy wniosek, objęte są ostatecznymi decyzjami. Zauważono, że obie decyzje znak [...] i znak [...] stały się ostateczne 9 kwietnia 2025 r. Nie ulega wątpliwości, iż ta okoliczność może stanowić przeszkodę do wszczęcia postępowania, o której mowa w art. 61a § 1 k.p.a., jako "inną uzasadnioną przyczynę". Skoro bowiem w obrocie prawnym funkcjonują ostateczne decyzje organu pierwszej instancji i nie zostały one uchylone, to nie jest możliwe wszczęcie postępowania w sprawie wstrzymania ich wykonania, a tego dotyczył wniosek stron. W sprawie pozostaje poza sporem, że przedmiotowe decyzje są ostateczne i prawomocne. Zgodnie bowiem z art. 16 k.p.a. statuującym zasadę trwałości decyzji administracyjnych decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych (§ 1). Decyzje ostateczne, których nie można zaskarżyć do sądu, są prawomocne. Innymi słowy, zgodnie z zasadą ogólną trwałości decyzji ostatecznych, wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a., decyzje ostateczne obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję, co może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. Są to sytuacje nadzwyczajne enumeratywnie wymienione w przepisach prawnych. Zasada ogólna trwałości decyzji ostatecznych jest jedną z fundamentalnych zasad całego systemu ogólnego postępowania administracyjnego, zapewniającą pewność i stabilność obrotu prawnego. Dlatego korzystanie z prawem przewidzianych możliwości wstrzymania wykonania decyzji ostatecznych, powinno mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych i prawnie uzasadnionych. W rozpatrywanej sprawie w ocenie organu drugiej instancji pisma strony skarżącej 26 września 2025 r., w których wniesiono o wstrzymanie wykonania przedmiotowych decyzji, nie stanowiły dostatecznej podstawy do natychmiastowego podjęcia przez organ działań wstrzymujących wykonanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Nie przedstawiono bowiem żadnych wiarygodnych materiałów dowodowych na istnienie przesłanek, które mogłyby wskazywać na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji ostatecznych. Strona postępowania administracyjnego inwestor (spółka E. Sp. z o.o.) wystąpiła z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowych nieruchomości. Decyzjami z 6 i 7 marca 2025 r. inwestor uzyskał ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowych nieruchomości. Nie można zatem, mając na uwadze ogólną zasadę trwałości decyzji ostatecznych, wstrzymać wykonania decyzji ostatecznych, nie wskazując uzasadnionych podstaw. Zauważono, że strony skarżące złożyły również wnioski o stwierdzenie nieważności przedmiotowych decyzji. Decyzjami z 29 października 2025 r. Wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty [...] z 06 i 07 marca 2025 r. Dopuszczalność wstrzymania wykonania decyzji przez organ administracji uregulowana jest w art. 159 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1. Jak wynika zatem z powołanego przepisu, wykonanie decyzji nie zostaje wstrzymane z mocy prawa, lecz na organ został nałożony obowiązek rozważenia (z urzędu lub na wniosek strony) wstrzymania wykonania decyzji, jeżeli wykonanie decyzji może prowadzić do stanu prawnego lub faktycznego, który jest nieodwracalny. Podstawą wstrzymania wykonania decyzji jest istnienie prawdopodobieństwa stwierdzenia nieważności decyzji, a zatem gdy na podstawie akt sprawy organ wstępnie jest przekonany o stwierdzeniu nieważności decyzji. Jednak, wstrzymanie wykonania decyzji w trybie art. 159 § 1 k.p.a. powinno być traktowane jako środek ostateczny, oparty na udokumentowanych i wiarygodnych materiałach dowodowych. Zbyt szybkie i niepoparte dostatecznie udokumentowanymi dowodami na istnienie przesłanek wskazujących na prawdopodobieństwo stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, korzystanie z instytucji wstrzymania wykonania decyzji, może stanowić naruszenie zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznych. Mając zatem na względzie, że po wydaniu przez Wojewodę decyzji z 29 października 2025 r. znak [...] oraz [...] odmawiających stwierdzenia nieważności, chociaż nie są one ostateczne, nie można już mówić w postępowaniu pobocznym dotyczącym wstrzymania wykonania decyzji, o prawdopodobieństwie dotknięcia jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. decyzji badanych w trybie stwierdzenia nieważności. Tym samym, stwierdzić należy, że przedmiotowe zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Skargę na powyższe postanowienie w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu w Poznaniu A. W. (działający jako pełnomocnik M. W.) wnosząc o: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewody w całości; 2. zasądzenie od Skarbu Państwa - Wojewody na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił : 1.Naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. - przez błędne zastosowanie tego przepisu do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, który z natury rzeczy wymaga analizy merytorycznej, a nie może być rozstrzygany w trybie dla spraw oczywistych i niewymagających badania dowodów. 2. Naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Starosty, które – jak sam organ przyznaje - opierało się na błędnej przesłance faktycznej (brak pełnomocnictwa), a następnie próbę "ratowania" tego rozstrzygnięcia przez ex post dobieranie nowej podstawy prawnej. 3. Naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy i nie odniesienie się do zasadniczych argumentów oraz dowodów przedłożonych przez skarżącego, w szczególności dotyczących braku rokowań, ryzyka nieodwracalnych szkód oraz wywierania nacisków przez inwestora. 4. Naruszenie art. 159 § 1 k.p.a. w zw. z art. 144 § 1 k.p.a. - przez zaprzeczenie samej istoty i celu instytucji wstrzymania wykonania decyzji, która została stworzona właśnie dla decyzji ostatecznych, co wynika z jej systemowego umiejscowienia w dziale VII k.p.a. 5. Naruszenie art. 16 k.p.a. - przez absolutyzację zasady trwałości decyzji ostatecznych i potraktowanie jej jako bariery nie do pokonania, z pominięciem faktu, że ustawodawca wyraźnie przewidział jej derogację w art. 159 k.p.a. 6. Naruszenie art. 73 § 1 k.p.a. oraz zasad kontradyktoryjności i prawa do obrony - poprzez wydanie postanowienia w oparciu o materiał dowodowy (rzekomą "całość akt"), do którego skarżący nie miał dostępu pomimo składanych wielokrotnie żądań, co uniemożliwiło mu skuteczną obronę. 7. Naruszenie art. 11 k.p.a. - poprzez systemowe dążenie do przyspieszenia zakończenia postępowania za wszelką cenę, co znajduje potwierdzenie w rozmowie telefonicznej, w której pracownik Urzędu Wojewódzkiego namawiał Skarżącego do rezygnacji z przysługujących mu środków prawnych. 8. Naruszenie art. 7 k.p.a. - poprzez selektywne i tendencyjne traktowanie materiału dowodowego, polegające na pominięciu kluczowego dokumentu świadczącego o nieuprawnionych naciskach inwestora, który działał pod presją terminu dotacji unijnych. W uzasadnieniu skargi opisano stan faktyczny, a następnie podniesiono zarzut : 1) Naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. - organ II instancji, utrzymując w mocy postanowienie Starosty, uznał, że "ostateczny charakter decyzji" stanowi "inną uzasadnioną przyczynę" odmowy wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a. (strona 5 uzasadnienia). Jest to fundamentalny i rażący błąd prawny, gdyż art. 61a k.p.a. ma charakter wyjątkowy i powinien być stosowany tylko w sytuacjach oczywistych, niewymagających żadnej analizy merytorycznej ani przeprowadzania dowodów (por. przywołany w postanowieniu wyrok NSA z 14.10.2020 r., II OSK 1622/20, a także wyrok NSA z 26.02.2020 r., I OSK 2205/17). Tymczasem wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji, oparty na art. 144 § 1 k.p.a. w zw. z art. 159 § 1 k.p.a., z natury rzeczy wymaga wszechstronnej, pogłębionej oceny merytorycznej, w tym w szczególności: - czy zachodzi prawdopodobieństwo stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na wady wymienione w art. 156 § 1 k.p.a.; - czy wykonanie decyzji może prowadzić do stanu faktycznego lub prawnego nieodwracalnego lub trudnego do odwrócenia; - czy interes skarżącego w wstrzymaniu wykonania przeważa nad interesem publicznym lub interesem strony przeciwnej; - czy zachodzą inne okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania. Żadna z tych ocen nie jest "oczywista" i nie może zostać dokonana bez wszczęcia postępowania, wnikliwej analizy akt sprawy oraz ewentualnego przeprowadzenia dowodów. 2) Naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. 3) Naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. 4) Naruszenie art. 159 § 1 k.p.a. w zw. z art. 144 § 1 k.p.a. Organ II instancji na stronie 5 uzasadnienia stwierdził wprost: "Skoro w obrocie prawnym funkcjonują ostateczne decyzje organu pierwszej instancji i nie zostały one uchylone, nie jest możliwe wszczęcie postępowania w sprawie wstrzymania ich wykonania, a tego dotyczył wniosek stron." Jest to stwierdzenie, które stoi w jaskrawej i całkowitej sprzeczności z literalnym brzmieniem, celem i systemowym umiejscowieniem art. 159 k.p.a. Przepis ten znajduje się w dziale VII k.p.a. dotyczącym wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, czyli mechanizmów nadzwyczajnych, skierowanych właśnie przeciwko decyzjom ostatecznym i prawomocnym. Instytucja wstrzymania wykonania została powołana do życia właśnie po to, aby w nadzwyczajnych sytuacjach móc zatrzymać wykonanie decyzji ostatecznej, co do której zachodzi poważne ryzyko, że jest wadliwa, a jej wykonanie spowoduje nieodwracalne skutki. Uznanie, że ostateczność decyzji automatycznie i zawsze uniemożliwia jej wstrzymanie, jest zatem całkowitym i zupełnym zaprzeczeniem ratio legis tego przepisu i pozbawia strony podstawowego, kluczowego środka ochrony przed nieodwracalnymi skutkami wykonania wadliwych decyzji. 5) Naruszenie art. 16 k.p.a. - organ, powołując się na zasadę trwałości decyzji ostatecznych z art. 16 k.p.a., czyni z niej barierę nie do przebycia i zasadę o charakterze absolutnym. 6) Naruszenie art. 73 § 1 k.p.a. oraz zasad kontradyktoryjności i prawa do obrony. 7) Naruszenia art. 11 k.p.a. 8) Naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez selektywne traktowanie dowodów Skarżący wniósł o : 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewody z dnia 29 października 2025r r., znak [...]; 2. zasądzenie od Skarbu Państwa - Wojewody na rzecz skarżącego kosztów postępowania; 3. pouczenie Wojewody o naruszeniu prawa; 4. wezwanie przez Sąd pełnej, oryginalnej dokumentacji sprawy od Wojewody i Starosty w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu i ewentualnych manipulacji; 5. przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, w szczególności A. W. co do okoliczności i treści rozmowy telefonicznej z dnia 14.10.2025r. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację i podnosząc, że argumenty skarżącego stanowią polemikę ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu Wojewody i nie stanowią nowych okoliczności w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym przez trzech sędziów. Sąd nie przeprowadził dowodu z zeznań świadka A. W., gdyż na podstawie art.106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny ma uprawnienie jedynie do przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentów. Przeprowadzenie przez sąd administracyjny dowodów osobowych jest co do zasady niedopuszczalne. Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd nie stwierdził bowiem w tym postanowieniu, ani w postępowaniu je poprzedzającym naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego jest postanowienie Wojewody z 29.10.2025 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia 8 września 2025 roku nr [...] wydane na podstawie art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm. - dalej: k.p.a.) i odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego W pierwszej kolejności należy wskazać, że organ I instancji w sposób przedwczesny oraz niewłaściwy uzasadnił odmowę wszczęcia postępowania w odniesieniu do sprawy nr [...] z powodu braku przymiotu strony (przesłanka podmiotowa). Należy wskazać, że organ ten powinien wezwać wnioskodawcę do przedłożenia pełnomocnictwa lub ewentualnie rozważyć zastosowanie art. 33 § 4 k.p.a. ("W sprawach mniejszej wagi organ administracji publicznej może nie żądać pełnomocnictwa, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony."). To uchybienie jednak zostało przez organ II instancji konwalidowane. Organ odwoławczy wziął bowiem pod uwagę złożone wraz z zażaleniem pełnomocnictwo dla A. W.. Było to działanie na korzyść strony skarżącej, gdyż wskutek tego odpadła przesłanka podmiotowa uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego. W świetle powyższego zasadnicze znaczenie miała okoliczność wskazana przez organ I instancji, a polegająca na braku możliwości wstrzymania wykonania decyzji z uwagi na ich ostateczny charakter. W tym miejscu należy wskazać, że organ I instancji pominął art. 159 k.p.a. (Organ administracji publicznej, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1). Należy jednak podkreślić, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie zawierał jakichkolwiek wskazań w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji. Skarżący o stwierdzenie nieważności wniósł dopiero 9 września 2025 r., czyli już po wydaniu postanowienia organu I instancji w dniu 8 września 2025 r. Organ odwoławczy odniósł się do tej kwestii w uzasadnieniu swojego postanowienia. Kluczowe w sprawie jest, że Wojewoda decyzjami z 29 października 2025 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z 6 marca 2025 r. znak [...] oraz decyzji Starosty [...] z 7 marca 2025 r. znak [...] Skoro Wojewoda uznał, że nie zachodzą w sprawie przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a., to nie było podstaw do wszczynania postępowania w zakresie wstrzymania wykonania decyzji na podstawie art. 159 § 1 k.p.a. i zasadne było utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji w tym przedmiocie, jednak z rozszerzonym uzasadnieniem uwzględniającym zmianę okoliczności faktycznych sprawy, tj. przedłożenie pełnomocnictwa oraz złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Podsumowując należy wskazać, że skoro Wojewoda. wydał decyzje o odmowie stwierdzenia nieważności przedmiotowych decyzji, to nie ma podstaw i możliwości prawnych, by takie rozstrzygnięcie było dodatkowo analizowane i kwestionowane w ramach oceny zasadności wstrzymania wykonania decyzji na podstawie art. 159 k.p.a. Wszelkie merytoryczne zarzuty skarżącego mogą być oceniane w ramach oceny decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności przedmiotowych decyzji, a te z kolei nie są przedmiotem niniejszego postępowania i w tym kontekście wszelkie zarzuty merytoryczne wniesionej skargi są bezzasadne. Końcowo należy podkreślić, że istnienie decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności uniemożliwia wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 159 § 1 k.p.a. i właśnie ta okoliczność została wskazana przez organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jako przesłanka z art. 61a § 1 k.p.a., tj. jako inna uzasadniona przyczyna odmowy wszczęcia postępowania. W tym stanie rzeczy z przyczyn opisanych wyżej skargę na podstawie art.151 p.p.s.a. należało oddalić.