III SA/Po 932/11

24 stycznia 2012r. Sebastian Michalski – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2011r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od sierpnia do grudnia 2005 roku; postanawia 1. zwolnić Skarżącego od kosztów sądowych ponad 1/3 wysokości opłat obejmujących wpis od skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej, 2. ustanowić dla Skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...], 3. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Skarżący T. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Umową z dnia 15 maja 2009 roku małżonkowie ustanowili ustrój rozdzielności majątkowej. Jedyny dochód dwuosobowej rodziny stanowi świadczenie emerytalne małżonki (3.123,16zł brutto miesięcznie). Zamieszkują w lokalu komunalnym. Koszty utrzymania mieszkania określił na około 760zł miesięcznie. Wskazał, że rocznie wydatkują 1.600zł na opał. Ponadto spłacają kredyt (220zł miesięcznie) oraz zaległości Wnioskodawcy na rzecz ZUS (rata miesięczna 488zł). Na koszty leczenia Wnioskodawca wraz z żoną wydatkują 100zł miesięcznie. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem ani Wnioskodawca ani jego małżonka nie posiadają nieruchomości, oszczędności, czy przedmiotów o wartości ponad 3000euro. Oświadczenie majątkowe, w świetle treści dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych oraz danych udostępnionych na stornach internetowych, okazało się niewystarczające. Wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów źródłowych w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na podstawie oświadczenia majątkowego, przedłożonych dokumentów, dodatkowych wyjaśnień oraz akt administracyjnych ustalono, że wspólnie ze skarżącym i jego żoną zamieszkuje ich córka wraz z rodziną (mąż i dwoje dzieci w wieku szkolnym). W ich użytkowaniu pozostają trzy samochody osobowe: Opel Vectra z 1997 roku, Renault Laguna z 2001 roku oraz Volkswagena Sharan z 1997 roku. Skarżący posiada zarejestrowaną działalność gospodarczą, której wykonywanie od dnia 17 maja 2010 roku zawiesił na okres 24 miesięcy (w roku 2010 nie osiągnął żadnego przychodu). Żona wnioskodawcy czerpie dochody z umowy o pracę oraz ze świadczeń emerytalnych (jej dochód za 2010 rok wyniósł 39.134,19zł). Córka wnioskodawcy uzyskuje dochody z tytułu umowy o pracę (45.325,74zł w 2010 roku). Mąż również posiada stałe źródło dochodu, czerpie dochody z umowy o prace oraz innych źródeł (łączny dochód w 2010 roku to 49.254,65zł). Wnioskodawca i jego żona posiadają cztery rachunki bankowe. Z wierzytelności z rachunku bankowego w [...] prowadzona jest egzekucja administracyjna. Na rachunku karty kredytowej żona wnioskodawcy posiada niewykorzystany limit kredytowy na kwotę ponad 19.000zł (saldo zadłużenia wynosi 506zł). Rachunek bakowy w [...] jest prowadzony do obsługi kredytu hipotecznego (wyciągu nie przedłożono). Na wspólny rachunek bankowy Skarżącego i jego żony prowadzony przez bank [...] od czerwca do grudnia 2011 roku wpłynęły środki w wysokości 17.976,54zł. W tym okresie pod tytułem wpłata własna na rachunek córki Skarżącego przekazane zostały środki w wysokości 17.510zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na częściowe uwzględnienie. Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie, bez ograniczeń w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, wygospodarować środków finansowych na jakiekolwiek koszty postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy warunkuje nie tylko to, czy wnioskodawca uzyskuje, czy też nie uzyskuje dochodów, lecz ocena zasadności wniosku polega na zbadaniu, czy strona posiada obiektywną zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych (postanowienie WSA z 10 października 2008 roku, sygn. akt. II SA/Łd 480/08, Lex nr 504537). Rozdzielność majątkowa, która odnosi się do majątku małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków, nie zwalnia małżonków z obowiązku udzielania wzajemnego wsparcia materialnego, które polega na umożliwieniu prowadzenia sporów sądowych (patrz postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 23 czerwca 2010r., sygn. akt I SA/Bd 37/10, Lex nr 658891). W konsekwencji przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy brać pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (porównaj postanowienie NSA z dnia 06 października 2004 roku, sygn. akt GZ 71/04). Małżonka wnioskodawcy czerpała korzyści z działalności gospodarczej prowadzonej przez męża (przychody do maja 2009 roku wchodziły do majątku wspólnego małżonków). Aktualnie żona wnioskodawcy pokrywa koszty utrzymania męża. Zatem żadne obiektywne okoliczności nie wskazują na istnienie przeszkód, które uzasadniałyby stanowisko, że w okolicznościach niniejszej sprawy obowiązek wzajemnego wsparcia małżonków nie powinien obejmować współfinansowania kosztów postępowań sądowych z dochodu żony wnioskodawcy, do granic kosztów utrzymania koniecznego rodziny. Z oświadczenia majątkowego nie wynika, aby średniomiesięczny dochód (2.996,09zł) osiągany przez żonę wnioskodawcy w całości był przeznaczany na koszty utrzymania koniecznego. Ponadto nie budzi żadnych wątpliwości, że komunalny lokal mieszkalny o pow. 87,69mkw wnioskodawca i jego żona, inaczej niż to wskazano w pierwotnym oświadczeniu, zajmują wspólnie z rodziną córki. Obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania mieszkania obciąża Wnioskodawcę i jego żonę jedynie do wysokości część deklarowanych wydatków (zestawienie dotyczące obliczenia wysokości czynszu z dnia 29 kwietnia 2011 roku). Przy ocenie zasadności żądania należało wziąć pod uwagę, że na zdolności płatnicze Wnioskodawcy i jego żony wpływają postawione do ich dyspozycji środki z niewykorzystanego limitu w kredytowego (19.000zł). Ten stan rzeczy pozwala stwierdzić, realną możliwość sfinansowania kosztów sądowych z przyszłych dochodów. W takiej sytuacji ciężar finansowy kosztów postępowania zostaje rozłożony na dłuższy okres czasu. Zwrot środków pozyskanych z udzielonego kredytu może nastąpić w częściach, które nie będą istotnym uszczerbkiem dla miesięcznych dochodów rodziny. Wysokość aktualnie wymaganych kosztów sądowych to wpis od skargi w wysokości 3.725zł. Z kolei stawka minimalna wynagrodzenia radcy prawnego w sprawach o wartości przedmiotu sporu ponad 200.000zł wynosi 7.200zł - §6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.). Uwzględniając wysokość kosztów postępowania oraz sytuację rodzinną i majątkową Wnioskodawcy uznać należało, że rozstrzygnięcie o przyznaniu prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu oraz zwolnienie od opłat sądowych obejmujących wpis od skargi i ewentualny wpis od skargi kasacyjnej w 2/3 ich wysokości, jest wystarczające do tego, aby stworzyć stronie warunki do skorzystania z prawa skargi do sądu administracyjnego. Oddalenie żądania w pozostałej części ma zagwarantować realizację funkcji kosztów postępowania sądowego. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 §1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji postanowienia.