III SA/Po 945/13

Dnia 25 lipca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Koś po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Organizacji A na czynność Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie uprawnień i obowiązków Inspektorów Transportu Drogowego wynikających z przepisów prawa postanawia: odrzucić skargę Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga Organizacji A na "czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego wynikających z przepisów prawa", wykonane podczas kontroli przewozów, w postaci: - żądania od kierujących taksówkami, podczas kontroli przewozów, okazania: dokumentów potwierdzających bark przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oraz brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, a ponadto dokumentu "świadectwo legalizacji" taksometru; - ukarania kierowcy, P. B.: mandatem karnym na kwotę [...] zł za nieposiadanie przy sobie dokumentów - badań psychologicznych i lekarskich; mandatem karnym na kwotę [...] zł za nieokazanie dokumentu potwierdzającego spełnienie wymagań legalizacji taksometru względem pojazdu; - wszczęcia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie, czy kierowca posiada ważne badania psychologiczne i lekarskie; - przetwarzania danych osobowych P. B. i E. K. ze zbioru danych dotyczących zatrudnienia, w związku z żądaniem od przedsiębiorcy przesłania kopii dokumentów: badań psychologicznych i lekarskich oraz zaświadczenia o ukończeniu szkolenia w zakresie transportu drogowego taksówką, potwierdzonego zdanym egzaminem lub dokumentu potwierdzającego co najmniej 5-letnią praktykę w zakresie wykonywania tego transportu. Strona skarżąca zarzuciła czynnościom wykonanym przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego naruszenie: art. 6 k.p.a., art. 50 pkt 1 lit. a, art. 56, art. 83 ust. 1, art. 84, art. 87, art. 89 ust. 1, art. 89a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.; dalej: u.t.d.), art. 23 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 oraz art. 27 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), a także art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441 ze zm.), wnosząc o rozpatrzenie skargi na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu strona wskazała, że dnia 26 marca 2013 r. inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego przeprowadzili kontrolę wykonywania transportu drogowego taksówką i na podstawie art. 89 ust. 1 u.t.d., na postoju taksówek "[...]" przy ul. [...] w G., przeprowadzili kontrolę dokumentów kierowców taksówek, a na podstawie art. 74 ust. 1 u.t.d. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2009 r. w sprawie kontroli przewozu drogowego sporządzili protokoły kontroli: [...], [...]. Z dokumentów tych wynika, że funkcjonariusze Inspektoratu przeprowadzili kontrolę dokumentów służących do przewozu osób – taxi i żądali okazania: prawa jazdy, dowodu rejestracyjnego, licencji, dowodu osobistego, a ponadto badań psychologicznych i lekarskich oraz "świadectwa legalizacji" taksometru. Kierowca P. B. został ukarany mandatami karnymi: na kwotę [...] zł za nieposiadanie przy sobie dokumentów – badań psychologicznych i lekarskich oraz na kwotę [...] zł za nieokazanie dokumentu potwierdzającego spełnienie wymagań legalizacji taksometru względem pojazdu. Poza tym zostanie wszczęte postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, czy kierowca posiada ważne badania psychologiczne i lekarskie. Ponadto z pism z dnia 5 i 10 kwietnia 2013 r., skierowanych do Przedsiębiorstwa B w G., wynika, że Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego żądał przesłania kserokopii dokumentów stwierdzających brak przeciwwskazań zdrowotnych i lekarskich do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy taksówki przez P. B., ważne na dzień kontroli, tzn. na 26 marca 2013 r., a także przesłania kserokopii orzeczenia lekarskiego i psychologicznego oraz zaświadczenia o ukończeniu szkolenia w zakresie transportu drogowego taksówką, potwierdzonego zdanym egzaminem lub dokumentu potwierdzającego co najmniej 5-letnią praktykę w zakresie wykonywania tego transportu kierowcy E. K. Pismami z dnia 14 kwietnia 2013 r. strona zażądała usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości: zaprzestania podczas kontroli przewozów drogowych usiłowania przetwarzania danych kierowcy taksówki o stanie zdrowia, zaprzestanie karania kierowców taksówek z naruszeniem zasad określonych w art. 56 u.t.d., zaprzestania kontroli dokumentów nie wymienionych w art. 87 u.t.d., w tym świadectw legalizacji taksometru, badań lekarskich i psychologicznych oraz zaprzestania inicjowania i prowadzenia postępowań administracyjnych, a także podejmowania innych czynności, jeżeli postępowania administracyjne nie dotyczą licencji na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego. W odpowiedzi na powyższe żądanie, pismami z dnia 16 maja 2013 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że Inspektorzy Transportu Drogowego są uprawnieni do podejmowania kwestionowanych przez stronę czynności. Przy czym kontrolujący błędnie nałożył mandat karny na kontrolowanego kierowcę za nieokazanie badań lekarskich i psychologicznych, ponadto inspektorzy powinni byli wskazać adresatowi, w pismach z dnia 5 i 10 kwietnia 2013 r., podstawę prawną żądań. W ocenie strony skarżącej, w niniejszej sprawie zaistniał istotny problem interpretacyjny przepisów ustawy o transporcie drogowym, a ponadto wymagających zasadniczej wykładni ustawy, czyli dotyczących przepisów rozbieżnie interpretowanych przez strony albo przepisów o wadliwej redakcji lub niejasno sformułowanych, umożliwiających przeciwstawne interpretacje, a ich wyjaśnienie może mieć znaczenie dla kształtowania przyszłych zachowań kontrolujących i kontrolowanych. W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wniósł o odrzucenie skargi, gdyż w jego ocenie sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, a strona skarżąca jako organizacja społeczna nie posiada legitymacji skargowej, ewentualnie zaś – o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Zarządzeniem z dnia 4 lipca 2013 r. – którego odpis został doręczony stronie w dniu 9 lipca 2013 r. - Sąd wezwał stronę skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez: - podpisanie skargi przez wszystkich członków zarządu Koła nr 1 [...], - złożenie aktualnego wypisu z rejestru Koła w oryginale lub poświadczonego urzędowo odpisu tego dokumentu w celu wykazania umocowania zarządu do reprezentowania Koła, - nadesłanie uwierzytelnionych przez organ, który sporządził dokument lub notariusza, złożonych ze skargą załączników – odpisu KRS i statutu. W dniu 12 lipca 2013 r. strona przedstawiła Sądowi skargę podpisaną przez dwóch z trzech członków zarządu Koła nr 1 [...], z kolei w dniu 15 lipca 2013 r. – oryginał aktualnego wypisu z KRS, oryginał wpisu z rejestru Koła nr 1 [...] oraz kserokopię statutu Związku z dnia 11 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sądu Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Zakres kognicji sądów administracyjnych został w sposób ogólny określony w art. 3 § 1 p.p.s.a. Zakres ten obejmuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosowanie środków określonych w ustawie. Szczegółowy zakres kognicji sądów administracyjnych określa natomiast art. 3 §2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, kontrola działalności administracji publicznej, którą sprawują sądy administracyjne w myśl art. 3 § 1 p.p.s.a., obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1–3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4. Ponadto, sądy administracyjne, w myśl art. 3 § 3 p.p.s.a., orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Jak wynika z cytowanych wyżej przepisów, należąca do zakresu kognicji sądów administracyjnych kontrola działalności administracji publicznej nie obejmuje orzekania w sprawach skarg na czynności dokonywane przez funkcjonariuszy Inspektoratu Transportu Drogowego w toku kontroli, w tym na czynności żądania okazania dokumentów bądź ukarania kierowcy mandatem karnym, ani – co słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę – na wynik kontroli, chyba że nakłada on na kontrolowanego określone obowiązki (por. m.in. postanowienie NSA z 25 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 110/10, http://orzeczenia.nsa,gov.pl). Ze względu na okoliczność, że Kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu w formie zaskarżalnej czynności, również czynność wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Dopiero rezultat postępowania administracyjnego, jakim jest decyzja administracyjna, względnie wydawane w toku tego postępowania postanowienia podlegające zaskarżeniu, objęte są kognicją sądu administracyjnego. Ponadto, wbrew twierdzeniu skarżącej, kontroli sądowoadministracyjnej podlegają czynności lub akty z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa – odnoszące się do strony skarżącej, nie zaś organu administracyjnego. Stąd wskazanych przez skarżącą czynności nie można zaliczyć do "innych aktów lub czynności", o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Z powyższego względu zaistniała podstawa z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., według której Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W ścisłym związku z powyższą okolicznością pozostaje druga, równoległa przyczyna, z powodu której sprawa sądowoadministracyjna nie mogła podlegać merytorycznemu rozpoznaniu, tzn. brak legitymacji Organizacji A do wniesienia skargi. Strona skarżąca – jako organizacja społeczna – nie spełniła jednego z warunków, o których mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., który umożliwiałby jej skuteczne wniesienie skargi, tzn. konieczności uczestnictwa – przed wniesieniem skargi, na prawach strony – w toczących się względem adresatów zaskarżonych czynności postępowaniach administracyjnych. Skoro zatem skarżąca nie posiada uprawnienia do wniesienia skargi, podlegała ona odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Trzecią zaś – uboczną – przyczyną niedopuszczalności skargi w niniejszym przypadku jest nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie wszystkich braków formalnych skargi, pomimo prawidłowego wezwania strony w dniu 9 lipca 2013 r. do ich usunięcia (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Otóż, skarga nie została podpisana przez wszystkich członków zarządu Koła nr 1 [...], a ponadto strona przesłała Sądowi jedynie kserokopię statutu Związku z dnia 11 kwietnia 2012 r., zamiast jego oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu. W tym stanie rzeczy, wobec zaistnienia powyższych przesłanek niedopuszczalności skargi, Sąd orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt. 1, 3 i 6 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.