III SA/Po 951/13

Dnia 21 sierpnia 2013 roku Sebastian Michalski – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2013 roku Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego poprzez umieszczenie reklamy bez zezwolenia zarządcy drogi i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca "A" Sp. z o.o., przy skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie uchylenia decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego poprzez umieszczenie reklamy oraz przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że możliwości osiągnięcia zysku przez Skarżącą uległy zmianie w związku z kryzysem gospodarczym i załamaniem rynku usług reklamowych. Spółka od 2009 roku ponosi straty. Sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości, a nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników podjęło uchwałę o likwidacji Spółki. Stosownie do §2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis stały w sprawach skarg niewymienionych w ust. 1-5 wynosi 200 zł. Na podstawie oświadczenia majątkowego, dodatkowych wyjaśnień oraz przedłożonych dokumentów ustalono, że "A" Sp. z o.o. (KRS nr [...]) powstała na mocy umowy spółki ze stycznia 2007 roku. Jedynym wspólnikiem i prezesem zarządu spółki jest S. P. (PESEL [...]). Kapitał zakładowy wynosi 175.300 zł. Od 14 maja 2013 roku Spółka wynajmuje na siedzibę pomieszczenie o pow. 17 mkw. pod adresem ul. [...] w [...]. Skarżąca wykazała, że w latach 2010-2012 ponosiła koszty z tytułu najmu powierzchni biurowej na rzecz "B" ul. [...], [...]. Według internetowej oferty, wskazany podmiot świadczy usługi, między innymi, w zakresie "wirtualnego biura", co obejmuje wynajem adresu pod siedzibę firmy w [...], obsługę skrytki pocztowej, odbiór i przesyłanie korespondencji, obsługę skrzynki mailowej, odbiór telefonów i faksów). Aktualnie, według oświadczenia, cały majątek spółki to program księgowo-finansowy (1.576 zł). Według informacji znanych z urzędu, Spółka prowadzi lub prowadziła spory sądowoadministracyjne dotyczące wymierzenia kar pieniężnych za umieszczanie reklam w pasie drogowym z SKO we [...], SKO w [...] oraz SKO w [...] (łącznie 42 postępowania sądowoadministracyjne). W dniu 10 sierpnia 2010 roku Sąd Rejonowy Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych oddalił wniosek Skarżącej o ogłoszenie upadłości, gdyż posiadany przez Spółkę majątek nie wystarczał nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Spółka wnosiła o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej wskazując, że jej zobowiązania przekraczają wartość majątku. Podnosiła również, że nie wykonuje wymagalnych zobowiązań wynikających z decyzji administracyjnych. Zaległości Spółki wobec Zarządu Dróg i Utrzymania Miasta we [...] wyliczone zostały na ponad 300.000 zł. Majątek Spółki stanowiły środki pieniężne w wysokości 5.429 zł. W dniu 01 grudnia 2010 roku Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników skarżącej Spółki podjęło uchwałę o otwarciu likwidacji. Na likwidatora powołano S. P. Przekazane dokumenty księgowe Spółki za lata 2011-2013 wskazują, że Skarżąca osiąga przychody i ponosi koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Według przedłożonych dokumentów przychód z działalności za 2011 rok wyniósł 286.756,98 zł. Koszty działalności Spółki za rok 2011 osiągnęły wysokość 292.616,48 zł (284.587,73 zł - usługi obce, 3.230,75 zł - zużycie materiałów i energii, 1.006 zł – podatki i opłaty, 292 zł – wynagrodzenia, 3.500 zł – pozostałe koszty, 2.945,10 zł – pozostałe koszty operacyjne, 282,09 zł - koszty finansowe). W roku 2012 Spółka nie uzyskała żadnego przychodu i poniosła koszty w wysokości 3.925,85 zł (3.116,10 zł – usługi obce, 517,75 zł – podatki i opłaty, 292 zł – wynagrodzenia 415,80 – koszty finansowe). Na koniec czerwca 2013 roku Spółka osiągnęła przychód w wysokości 68.264,06 zł (przychód netto ze sprzedaży w wysokości - 7.800 zł oraz pozostałe przychody operacyjne - 60.464,06 zł). Skarżąca poniosła przy tym koszty działalności w wysokości 63.939,49 zł (4.233,09 zł - usługi obce, 59.706,40 zł - pozostałe koszty operacyjne). Źródłem finansowania bieżącej działalności Spółki są także pożyczki udzielane jej przez S. P. (jedynego udziałowca, prezesa zarządu, a obecnie likwidatora). Do akt sprawy złożono odpisy trzech umów pożyczki z 2011, 2012 oraz 2013 roku na łączną kwotę 16.000 zł. Przyznanie prawa pomocy w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych zostało oparte na konstrukcji ograniczonego uznania - prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania - art. 246 §2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych okazał się nieuzasadniony z następujących powodów. Skarżąca Spółka nie przedłożyła wyciągu z rachunków bankowych za okres od 01 stycznia do 31 maja 2012 roku, wezwania wierzycieli do zgłaszania wierzytelności, bilansu otwarcia likwidacji, listy wierzytelności do ściągnięcia oraz listy zobowiązań Spółki. W niniejszym postępowaniu Skarżąca złożyła listę operacji z rachunku bankowego za okres od 01 czerwca 2012 roku do 22 maja 2013 roku. Z dokumentu wynika, że w październiku 2012 roku na rachunek bankowy Spółki wpłynęła kwota 757 zł (zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego), a w styczniu 2013 roku kwota 53 zł (zwrotu podatku VAT). Sprawozdania z działalności likwidatora za 2011 oraz 2012 rok mają identyczne brzmienie, a wynika z nich, że od co najmniej dwóch lata w ramach czynności likwidacyjnych podejmowane są działania, które obejmują sporządzanie dokumentacji dotyczącej stanu wierzytelności, sporządzanie dokumentacji księgowej niezbędnej do okresowych sprawozdań oraz bieżących prac księgowych, sporządzanie okresowych deklaracji opłat i podatków, prowadzenie bieżącej działalności administracyjnej, przygotowanie materiałów do rocznego sprawozdania finansowego oraz podejmowanie działań celem aktywnego uczestniczenia w postępowaniach sądowych. Skarżąca nie wykazała, że po postawieniu Spółki w stan likwidacji przystąpiono do zakończenia bieżących interesów, ściągnięcia wierzytelności i wypełnienia zobowiązań, a nowe interesy zostały wszczęte jedynie w tym celu, aby ukończyć sprawy w toku. Podkreślić przy tym należy, że w przypadku ustanowienia likwidatora spółki z ograniczoną odpowiedzialnością staje się on nie organem spółki, lecz jej ustawowym przedstawicielem, który ma prawo prowadzenia spraw takiej spółki i reprezentowania jej, ale tylko w granicach swoich uprawnień, a więc w zakresie związanym z likwidacją tej spółki jako podmiotu gospodarczego (porównaj postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 20 października 2011 roku, sygn. akt IV KK 129/2011, LexPolonica nr 3026277). Wykreślenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z rejestru handlowego jest możliwe także wtedy, gdy nie ma ona majątku pozwalającego na wypełnienie w toku postępowania likwidacyjnego wszystkich zobowiązań. Likwidacja jest ukończona wówczas, gdy w majątku spółki nie ma już żadnych składników majątkowych i okoliczność ta zostanie stwierdzona sprawozdaniem likwidacyjnym (postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 02 września 2007 roku, sygn. akt II CSK 240/2007, LexPolonica nr 2087714). Likwidacja spółki z o.o. a w konsekwencji jej wykreślenie z rejestru skutkujące utratą bytu prawnego, nie powoduje wygaśnięcia jej zobowiązań. Zobowiązania te mogą być dochodzone od innych podmiotów ponoszących odpowiedzialność za niewypełnione zobowiązania (porównaj wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia z dnia 06 kwietnia 2006 roku I Aca 1116/2005, LexPolonica nr 1831737). Z przekazanych przez wnioskodawcę dokumentów jednoznacznie wynika, że skarżąca Spółka, pomimo ponoszenia strat z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz posiadania zobowiązań ponad sześćdziesięciokrotnie przekraczających wartość jej majątku (stan na dzień oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości), nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Po oddaleniu wniosku o upadłość oraz otwarciu likwidacji, Spółka zrealizowała przychód w wysokości 355.021,04 zł. Dodatkowym źródłem finansowania działalności Spółki są pożyczki od jedynego udziałowca i jej likwidatora (16.000 zł). W tym samym okresie Spółka wydatkowała na usługi obce i inne koszty operacyjne kwotę 351.643,32 zł. Podkreślić jednocześnie należy, że Skarżąca nie wykazała, aby toczyły się przeciwko niej jakiekolwiek postępowania egzekucyjne. Zatem w dysponowaniu osiąganym przychodem nie ogranicza jej stosowanie środków egzekucyjnych. Powyższe ustalenia uzasadniają stanowisko, że Skarżąca, pomimo upływu dwóch lat i ośmiu miesięcy od dnia otwarcia likwidacji, nadal prowadzi działalność gospodarczą. Przy czym nie wykonuje niektórych zobowiązań pieniężnych, w szczególności nie uiszcza należności z tytułu kar administracyjnych za zajęcie pasa drogowego przez reklamę bez zezwolenia. Niewątpliwie jednak Skarżąca gromadzi przychody i ponosi niektóre koszty wykonywanej działalności gospodarczej, w szczególności uiszcza należności cywilnoprawne bezpośrednio konieczne do uzyskania przychodu, czyli należności z tytułu najmu, montażu i demontażu rusztowań (48.232 zł), najmu powierzchni reklamowej (150.000 zł, 29.553,23 zł), czy opłat za udostępnianie elewacji pod reklamę (40.000 zł, 14.000 zł). W 2013 roku Skarżąca wydatkowała już z tytułu kosztów prowadzenia działalności gospodarczej ponad 63.000 zł. W tym stanie rzeczy logiczny i zgodny z zasadami doświadczenia życiowego jest wniosek, że uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 200 zł, czy ewentualnych innych kosztów sądowych, nie przekracza możliwości finansowych Skarżącej. Porównanie wielkości kosztów sądowych z wysokością wydatków realizowanych przez Spółkę w celu uzyskania przychodu, uzasadnia stanowisko, że uwzględnienie żądania wniosku i zwolnienie od kosztów sądowych byłoby jedynie aprobatą naruszania przez Spółkę obowiązku równoważnego traktowania swoich powinności finansowych. W tym stanie rzeczy nie można uznać, że odmowa przyznania prawa pomocy będzie prowadzić do ograniczenia prawa do sądu ponad funkcje przypisane kosztom postępowania. Na gruncie niniejszej sprawy aktualny pozostaje pogląd, że osoba prawna – w braku przedstawienia nadzwyczajnych okoliczności - zachowuje prawo do istnienia w porządku prawnym, jeśli jest zdolna realizować swoje cele o własnych siłach i w oparciu o własne środki (§ 48 wyroku ETPCz z 22 marca 2012 r. 19508/07 w sprawie Granos Organicos Nacionales S.A. przeciwko Niemcom). Stąd spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo ubogich, (...) nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość nie może się powołać na swe zupełne ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników (orzeczenie SN z dnia 13 września 1937r. II C 618/37 OSN(C) 1938/6/293, Lex 4328). W powyższym zakresie wskazać należy, że źródłem finansowania działalności Spółki są także pożyczki od jedynego wspólnika. Przy zawieraniu umów pożyczki z udziałowcem skarżącą Spółkę reprezentowała pełnomocnik zarządu A. D. W świetle danych zawartych w bazach internetowych A. D. pełni funkcję prezesa zarządu "C" Sp. z o.o. (KRS nr [...]). Jedynym udziałowcem "C" Sp. z o.o. jest obecnie K. P. Natomiast S. P. do 14 października 2009 roku był ujawniony jako udziałowiec "C" Sp. z o.o. (posiadał dziesięć udziałów o wartości 10.000 zł, MSiG z [...]). Z danych zawartych w bazach internetowych wynika także, że skarżąca Spółka jest powiązana osobowo z innymi podmiotami gospodarczymi. S. P. jest bowiem prezesem zarządu i jedynym udziałowcem "D" Sp. z o.o. (kapitał zakładowy 5.000 zł, KRS nr [...]), "E" Sp. z o.o. (kapitał zakładowy 5.000 zł, KRS nr [...]), "F" Sp. z o.o. (kapitał zakładowy 50.000 zł, KRS nr [...]). Analiza wpisów dokonanych w Monitorze Sądowym i Gospodarczym ujawnia również, że S. P. do 17 lipca 2003 roku był osobą uprawnioną do reprezentacji i udziałowcem podmiotu "G" Sp. z o.o. (kapitał zakładowy – 50.000 zł, KRS nr [...]. MSiG z [...]), a do 11 grudnia 2003 roku – osobą uprawnioną do reprezentacji i udziałowcem podmiotu "H" Sp. z o.o. (kapitał zakładowy – 50.000 zł, KRS nr [...], MSiG [...]). Ponadto, od dnia 22 maja 2006 roku do dnia 31 lipca 2013 roku, S. P. prowadził działalność gospodarczą; pierwotnie pod firmą [...] S. P. (akta administracyjne), a od dnia 15 października 2012 pod firmą [...] S. P. (internetowa baza CEIDG). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 §2 pkt 2, art. 255 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji postanowienia.