III SA/Po 976/14

Dnia 26 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] czerwca 2014 roku nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym od energii elektrycznej za miesiąc październik 2013 roku oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2014 nr [...] Dyrektor Izby Celnej w P. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] określającą M. R. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za październik 2013 r. w wysokości [...] zł z tytułu poboru i zużycia energii elektrycznej, od której nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości. Z ustaleń poczynionych w toku postępowania administracyjnego wynika, że X Sp. z o. o. w P. dokonała w dniu [...] października 2013 r. kontroli układu pomiarowego u odbiorcy M. R., w trakcie której stwierdzono uszkodzoną uszczelkę oraz rozgiętą metalową obudowę licznika przy uszczelce. Licznik przekazano do ekspertyzy, w wyniku której stwierdzono ingerencję do wnętrza licznika w jego układ pomiarowy poprzez powstałą szczelinę z lewej strony na wysokości tarczy wirnika. Wskazano, że śladami ingerencji są zarysowania na górnej stronie tarczy licznika. Nielegalny pobór energii przez odbiorcę określono w szacunkowej ilości [...] MWh. W konsekwencji powyższego M. R. została obciążona notą nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r., od której złożyła reklamację, ale X nie anulował ww. noty podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odbiorca nie złożyła deklaracji dla podatku akcyzowego za październik 2013 r. wobec czego organ wydał decyzję określającą wysokość zobowiązania w podatku akcyzowym M. R. za ten miesiąc w kwocie [...] zł. Skoro podmiot określający szacunkową ilość nielegalnie pobranej energii elektrycznej powiadomił właściwego dla podatnika naczelnika urzędu celnego o tym fakcie, to organ był zobligowany określić jako odbiorcy energii elektrycznej zobowiązanie podatkowe od nielegalnie pobranej energii. Dyrektor Izby Celnej w P. zwrócił uwagę, że fakt nielegalnego poboru energii elektrycznej nie jest stwierdzany przez organ podatkowy, lecz przez podmiot uprawniony do kontroli układów pomiarowo – rozliczeniowych, co niewątpliwie miało miejsce w niniejszej sprawie. Zadaniem tego organu, po otrzymaniu stosownej informacji, jest natomiast wyegzekwowanie należnego z tego tytułu podatku akcyzowego, nie zaś ocena, czy dany podmiot (osoba) był sprawcą nielegalnego poboru energii elektrycznej. Organ odwoławczy podkreślił, że wystarczające jest zatem zaistnienie czynności podlegającej opodatkowaniu akcyzą (nielegalny pobór energii), a w rozpatrywanej sprawie fakt nielegalnego poboru energii elektrycznej przez stronę został jednoznacznie stwierdzony przez operatora. Operator nie odstąpił od swojego stanowiska co do nielegalnego poboru energii elektrycznej, a więc należało stwierdzić, że zaistniała czynność podlegająca opodatkowaniu akcyzą, o której mowa w art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym. Podatnik, u którego ujawniono nielegalny pobór energii elektrycznej nie złożył deklaracji i nie zapłacił podatku akcyzowego z tego tytułu, wobec czego Naczelnik Urzędu Celnego w P. musiał wydać decyzję określającą zobowiązanie podatkowe. Dyrektor Izby Celnej wskazał ponadto, że gdyby stanowisko w sprawie nielegalnego poboru akcyzy okazało się nieuzasadnione, to podatnik może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty w trybie art. 75 Ordynacji podatkowej. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji jak też zawieszenie przez organy postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania z pozwu Y SA toczącego się przed Sądem Rejonowym [...]. Skarżąca podkreśliła, że zobowiązanie podatkowe powinno być określane od rzeczywistego zużycia energii elektrycznej. W tej konkretnej sprawie stwierdzono naruszenie licznika, a nie nielegalny pobór energii. W trakcie rozprawy skarżąca przedłożyła postanowienie Prokuratora Rejonowego [...] o umorzeniu postępowania przeciwko skarżącej na podstawie art. 322 § 1 Kpk. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że nie ma realnych możliwości jednoznacznego ustalenia osoby, która dokonała manipulacji przy liczniku zużycia energii elektrycznej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w P. podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona, albowiem decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 108, poz. 626), dalej u.p.a. w przypadku energii elektrycznej przedmiotem opodatkowania jest zużycie tego wyrobu przez nabywcę końcowego, jeżeli nie została od niego zapłacona akcyza w należytej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży energii elektrycznej nabywcy końcowemu. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 19 u.p.a., nabywcą końcowym jest podmiot nabywający energię elektryczną, który nie posiada koncesji na wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucję lub obrót tą energią. Art. 88 ust. 2b u.p.a. stanowi natomiast, że podmiot, który określa szacunkową ilość nielegalnie pobranej energii elektrycznej, jest obowiązany powiadomić właściwego dla podatnika naczelnika urzędu celnego o tym fakcie w terminie 7 dni od ustalenia podmiotu dokonującego nielegalnego poboru energii elektrycznej. Cytowany wcześniej przepis art. 88 ust. 2b u.p.a. nakłada na podmiot, który określa szacunkową ilość nielegalnie pobranej energii elektrycznej obowiązek powiadomienia o tym fakcie właściwego dla podatnika naczelnika urzędu celnego. Przepisy ustawy o podatku akcyzowym nie przewidują związania organu podatkowego ustaleniami poczynionymi przez uprawniony podmiot. Dokonanie ustaleń istotnych dla określenia zobowiązania podatkowego wskazujących na zużycie energii elektrycznej i określenie szacunkowej ilości nielegalnie pobranej energii elektrycznej będącej podstawą opodatkowania należy do organu (zob. prawomocny wyrok WSA w Kielcach z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 618/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie oznacza to jednak, że organ ma powtarzać ustalenia kontrolerów operatora, czy przeprowadzać ponownie opinię (jak w niniejszej sprawie) metrologiczno – diagnostyczną licznika, zwłaszcza, że skarżąca nie tyle kwestionuje ustalenia faktyczne co do naruszenia integralności licznika dokonane przez operatora, co raczej zasadność i podstawy uznania jej za stronę postępowania dot. nielegalnego poboru energii. Organ niewątpliwie musi natomiast ocenić prawidłowość przedstawionego materiału dowodowego pod kątem zasadności opodatkowania akcyzą jako następstwem ryczałtowego określenia ilości pobranej energii elektrycznej. W tym sensie to nie Dyrektor Izby Celnej w P. jest przeciwnikiem stanowiska strony, albowiem to nie organ podatkowy rozstrzyga spór pomiędzy skarżącą a operatorem (Y SA). Ocenę organu podatkowego należy traktować odrębnie z uwzględnieniem przepisów regulujących podstawę opodatkowania jak też ogólnych reguł działania określonych w Ordynacji Podatkowej. W rozpoznawanej sprawie organ celny zasadnie uznał, że zużycie energii elektrycznej, o której mowa w art. 9 ust. 1 pkt 6 u.p.a. jest tożsame z zakresem pojęciowym nielegalnego poboru energii, określonym w art. 3 pkt 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm.), zgodnie z którym za nielegalne pobieranie energii uważa się pobieranie energii bez zawarcia umowy, z całkowitym albo częściowym pominięciem układu pomiarowo-rozliczeniowego lub poprzez ingerencję w ten układ mającą wpływ na zafałszowanie pomiarów dokonywanych przez układ pomiarowo-rozliczeniowy. Jednocześnie zgodnie z art. 88. ust. 2a. Ustawy o podatku akcyzowym w przypadku nielegalnego poboru energii elektrycznej podstawą opodatkowania energii elektrycznej jest jej szacunkowa ilość, wyrażona w megawatogodzinach (MWh). Konsekwencją takiego rozwiązania jest określenie podatku akcyzowego w zależności od szacunkowej ilości, a nie konkretnie zużytej energii elektrycznej. Zgodnie z przepisem art. 191 O.p. organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W niniejszej sprawie – zdaniem Sądu - organy podatkowe w zakresie, jaki nakłada na nie ustawa dołożyły wszelkich starań w celu należytego zgromadzenia materiału dowodowego i wyjaśnienia sprawy. Postępowanie w przedmiotowej sprawie co do podstaw określenia zobowiązania w podatku akcyzowym zostało przeprowadzone przez organy podatkowe w sposób wystarczający dla potrzeb prawidłowego rozstrzygnięcia. Sąd podzielił ocenę organów podatkowych co do wiarygodności dokumentów sporządzonych przez pracowników X. Podkreślić należy, że ustalenie nielegalnego poboru energii elektrycznej nie wymaga badania winy sprawcy w znaczeniu podmiotowym, a obowiązkiem odbiorcy energii elektrycznej jest zabezpieczenie przed uszkodzeniem lub zniszczeniem układu pomiarowo - rozliczeniowego oraz plomb (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 2003 r. o sygn. akt I CKN 252/01 oraz z dnia 27 marca 2008 r. o sygn. akt II CSK 489/07). Z tego powodu przedłożone przez skarżącą postanowienie o umorzeniu postępowania karnego nie jest sprzeczne z rezultatem postępowania podatkowego. Za niezasadny należało uznać także stanowisko skarżącej, że organ winien zawiesić postępowanie podatkowe. Zauważyć przede wszystkim należy, że skarżąca występując z takim wnioskiem wskazała jako podstawę toczące się postępowanie odwoławcze, która to okoliczność w ogóle nie jest objęta dyspozycją art. 201 Ordynacji Podatkowej. Skarżąca nie wykazała natomiast wówczas jak też i na późniejszym etapie postępowania podatkowego, aby zachodziły przesłanki w tym przepisie wymienione, w szczególności zawisły spór sądowy. Sama możliwość wszczęcia postępowania sądowego nie jest przesłanką do zawieszenia postępowania, o której stanowi art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji Podatkowej. Natomiast wniosek skarżącej złożony na etapie postępowania sądowego uzależniony jest od uznania sadu (art. 125 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Należy podkreślić, że skarżąca nie wykazała, aby postępowanie na które wskazała już się toczyło, przy czym niezależnie od tego zdaniem sądu ocena prawidłowości wydanej decyzji nie jest uzależniona od rozstrzygnięcia sądu cywilnego. W kontekście powyższych uwag uznać należy, że przeprowadzone w sprawie postępowanie nie naruszało przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd też ustalony w sprawie stan faktyczny, w ocenie Sądu, uznać należy za prawidłowy. Dyrektor Izby Celnej w sposób prawidłowy dokonał także subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod właściwe normy prawa materialnego. Mając na uwadze treść art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.