III SAB/Po 101/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wypłaty świadczenia wychowawczego postanawia odrzucić skargę. M. S. pismem z 2 lutego 2026 r. złożonym w formie elektronicznej za pośrednictwem platformy e-PUAP wniósł skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wypłaty świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję, w której przyznał prawo do świadczenia wychowawczego od dnia 1 stycznia 2026 r. Zgodnie z informacją przekazaną przez organ, wypłat świadczenia powinna nastąpić najpóźniej do 31 stycznia 2026 r. Jak wskazał skarżący na dzień złożenia skargi świadczenie nie zostało wypłacone, organ nie wskazał przyczyn opóźnienia i brak jest jakichkolwiek czynności zmierzających do wykonania decyzji. Mając powyższe na uwadze, skarżący stwierdzi, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie wykonał obowiązku o charakterze pieniężnym, pozostaje w stanie opóźnienia i narusza zasadę legalizmu oraz zaufania obywatela do organów państwa. Na tej podstawie skarżący wniósł o stwierdzenie niewykonania decyzji administracyjnej, zobowiązanie organu do niezwłocznej wypłaty świadczenia, wymierzenie organowi grzywny i zasądzenie kosztów postępowania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j.. Dz. U. z 2024 r., poz. 1576 ze zm. – dalej u.p.p.) postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego prowadzi oraz świadczenie to wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W sprawach nieuregulowanych w ww. ustawie stosuje się przepisy k.p.a., z zastrzeżeniem, że organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 28 ust. 1 u.p.p.). Do rozpoznania spraw sądowoadministracyjnych właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma miejsce zamieszkania osoba ubiegająca się o świadczenie wychowawcze lub osoba pobierająca świadczenie wychowawcze (art. 28 ust. 3 u.p.p.). Mając zatem na uwadze zamieszkiwanie skarżącego na terenie gminy [...], skarga została przekazana wg. właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Przechodząc do oceny przedmiotowej skargi, stwierdzić należy, że podlega ona odrzuceniu. W świetle art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. – dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone w ustawie. Merytoryczne rozpoznanie skargi zawsze poprzedza jednak ocena w zakresie spełnienia warunków dopuszczalności wniesienia skargi. W przepisach art. 3 § 2 P.p.s.a. określony został zasadniczy katalog spraw objętych właściwością rzeczową sądów administracyjnych. Zgodnie z tym przepisem kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia, opinie i akty w nim wymienione (pkt 1-7) oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, jak również na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: kpa) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1785) jak również postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 8-9). Przyjmować zatem należy, że wniesienie skargi na bezczynność dopuszczalne jest tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i inne czynności z zakresu administracji publicznej, które zostały wymienione w przywołanym wyżej art. 3 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z art. 13a ust. 1-2 u.p.p. przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wychowawczego nie wymaga wydania decyzji. Zakład Ubezpieczeń Społecznych udostępnia osobie ubiegającej się o świadczenie wychowawcze informację o przyznaniu świadczenia wychowawczego na jej profilu informacyjnym. W sprawach odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego oraz nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję (art. 13 ust. 4 u.p.p.). Odnosząc powyższe do wniesionej skargi, która to obejmuje żądanie wypłaty przyznanego świadczenia wychowawczego, wyjaśnić należy, że wypłata świadczenia wychowawczego jest konsekwencją zawiadomienia o przyznaniu świadczenia. W orzecznictwie przyjmuje się, że czynność wypłaty świadczenia wychowawczego nie jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a ani czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a., w związku z czym jej niedokonanie przez organ nie może zostać uznane za bezczynność bądź przewlekłość w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 P.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2025 r. I OSK 730/25, I OSK 731/25 i I OSK 732/25 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 10 czerwca 2024 r. II SAB/Gl 111/24, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Okoliczności związane z poprawnością i kompletnością wniosku skarżącego, jak również ocena prawidłowości postępowania organu w zakresie jego rozpoznania i wydawanych rozstrzygnięć co do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, nie stanowią przedmiotu oceny Sądu w postępowaniu ze skargi na bezczynność organu. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę jako niepodlegającą kognicji sądów administracyjnych, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.