I OSK 730/25
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2025-06-06
Skład orzekający: Krzysztof Sobieralski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na bezczynność organu w przedmiocie wypłaty świadczenia wychowawczego jest dopuszczalna, gdy czynność wypłaty nie jest czynnością podlegającą kontroli sądu administracyjnego, a sprawa została już załatwiona decyzjami administracyjnymi?Ratio decidendi
Skarga na bezczynność organu w przedmiocie wypłaty świadczenia wychowawczego nie jest dopuszczalna, gdy czynność wypłaty nie jest czynnością podlegającą kontroli sądu administracyjnego w rozumieniu art. 3 § 2 P.p.s.a. Ponadto, jeśli sprawa dotycząca przyznania świadczenia została już załatwiona decyzjami administracyjnymi, skarga na bezczynność staje się bezprzedmiotowa i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa ZUS w przedmiocie wniosku o świadczenie wychowawcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę, uznając, że żądanie wypłaty świadczenia nie jest czynnością podlegającą kontroli sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że choć uzasadnienie WSA było częściowo błędne, to skarga podlegała odrzuceniu, ale z innych przyczyn – głównie z powodu bezprzedmiotowości postępowania, gdyż sprawa została już załatwiona decyzjami administracyjnymi.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 lutego 2025 r. sygn. akt II SAB/Gl 218/24 o odrzuceniu skargi B.P. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wniosku o świadczenie wychowawcze postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zwany dalej "Sądem I instancji", postanowieniem z dnia 12 lutego 2025 r., sygn. akt II SAB/Gl 218/24, odrzucił skargę B.P. zwanej dalej "skarżącą", na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, powoływanego dalej jako "Prezes ZUS", w przedmiocie wniosku o świadczenie wychowawcze.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji powołał się na treść art. 3 § 2 pkt 1-4a i 8-9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". W oparciu o powyższe regulacje prawne stwierdzono, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle określonych przez ustawę.
Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca złożyła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w związku z brakiem wypłaty świadczenia wychowawczego 500+ za maj 2023 r. oraz za okresy obejmujące lata 2023/2024 i 2024/2025. Stwierdzono, iż z uzasadnienia skargi wynika, że skarżąca domaga się od organu dokonania czynności faktycznej polegającej na wypłaceniu jej zaległego świadczenia wychowawczego na dziecko.
W konsekwencji powyższego wskazano, że przedmiotem skargi nie jest ani akt, ani czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., ale określona czynność faktyczna, polegająca na braku wypłaty określonych kwot pieniężnych z tytułu przysługującego skarżącej – w jej ocenie – prawa do świadczenia wychowawczego. Zaznaczono przy tym, że jakkolwiek skarżąca w pismach z dnia 26 listopada 2024 r. i 30 grudnia 2024 r. wskazywała, że przedmiotem skarg jest bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowań, to jednak wprost powtórzyła, że chodzi jej o "brak wypłaty świadczenia wychowawczego" za wyszczególnione w przedmiotowych pismach okresy.
Sąd I instancji wskazał, że kwestia uprawnienia skarżącej do świadczenia wychowawczego na dziecko została określona początkowo informacją o przyznaniu świadczenia, a następnie rozstrzygnięta decyzjami administracyjnymi, które podlegały kontroli przez wojewódzki sąd administracyjny i były przedmiotem dalszych czynności proceduralnych. Ponadto organ przyznał świadczenie ojcu dziecka, co nie podlega kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Kwota ta nie może być dublowana wedle życzenia skarżącej.
Zaznaczono, że czynność wypłaty świadczenia wychowawczego nie jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., ani czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a. Dlatego jej niewypełnienie przez organ nie może zostać uznane za bezczynność bądź przewlekłość w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a.
W ocenie Sądu I instancji, zagadnienia, czy istniały podstawy do uchylenia skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego oraz do odmowy przyznania tego prawa na kolejny okres, mogą być przedmiotem badania przez sąd administracyjny przy ocenie legalności wydanych przez Prezesa ZUS decyzji, w przypadku skorzystania przez skarżącą z prawa do złożenia na nie skargi do sądu administracyjnego. Zaniechanie wypłaty świadczenia może zostać także objęte skargą z art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, powoływany dalej jako "K.p.a.".
Sąd podtrzymał stanowisko, które wyrażał poprzednio m.in. w postanowieniu z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 117/23, które częściowo rozstrzygało żądanie skarżącej, wskazując, że ponowne rozpoznanie sprawy nie jest w tym zakresie możliwe.
W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że przedmiotowa skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wniosku skarżącej o świadczenie wychowawcze podlegała odrzuceniu na postawie art. 58 § 1 pkt 1 i 4 P.p.s.a.
Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego postanowienia zaskarżając je w całości.
Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. polegające na całkowicie bezzasadnym przyjęciu, że skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa ZUS w sprawie świadczenia wychowawczego jest niedopuszczalna, gdyż sprawa rzekomo nie należy do właściwości sądu administracyjnego, podczas gdy z treści skargi oraz jej uzupełnienia jednoznacznie wynika, że skarżąca wniosła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach o świadczenia wychowawcze, a w takich sytuacjach skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania jest w świetle obowiązujących przepisów P.p.s.a. jak najbardziej dopuszczalna i winna być merytorycznie rozpoznana, co skutkowało niezasadnym odrzuceniem skargi;
2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. polegające na całkowicie bezzasadnym przyjęciu, że skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa ZUS w sprawie świadczenia wychowawczego jest niedopuszczalna, gdyż rzekomo sprawa zainicjowana skargami z dnia 13 września 2024 r. i z dnia 30 września 2024 r. jest sprawą między tymi samymi stronami, która miała już być prawomocnie osądzona, podczas gdy z treści skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach o świadczenia wychowawcze jednoznacznie wynika, że brak jest tożsamości przedmiotowej sprawy z postępowaniami wcześniej prowadzonymi przez WSA w Gliwicach, a nadto brak jest możliwości stwierdzenia, że doszło już wcześniej do prawomocnego osądzenia sprawy objętej skargą między tymi samymi stronami, co skutkowało niezasadnym odrzuceniem skargi.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca sformułowała wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji w innym składzie oraz zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Ponad powyższe wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W sprawie nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Odnosząc się do wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie wskazać należy, że zgodnie z art. 182 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem skarga kasacyjna została wniesiona od postanowienia odrzucającego skargę. O tym, czy skarga kasacyjna zostanie rozpoznana na posiedzeniu niejawnym czy na rozprawie decyduje Naczelny Sąd Administracyjny, który nie jest związany wnioskiem strony w tym przedmiocie. Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając zawartą w art. 7 P.p.s.a. zasadę szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania, a także mając na względzie występujący w przedmiotowej sprawie problem prawny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Przedmiotowa skarga podlegała bowiem odrzuceniu, jednak częściowo z innych przyczyn niż wskazane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Przedmiotem analizy w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej jest sprawa administracyjna dotycząca przyznania prawa do świadczenia wychowawczego 500+ na małoletnią O.W.
Należy przypomnieć, że w dniu 29 czerwca 2022 r. skarżąca B.P. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego 500+ na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. W dniu 4 lipca 2022 r. do wyżej wymienionej została skierowana informacja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału [...] o przyznaniu wnioskowanego świadczenia wychowawczego.
W dniu 11 lutego 2023 r. do ZUS wpłynął wniosek ojca małoletniej O.W., M.W., o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego 500+ na małoletnią na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Do przedmiotowego wniosku wyżej wymieniony dołączył postanowienie Sądu Okręgowego [...] w [...] z dnia 24 lipca 2020 r., wydanego w sprawie o rozwód o sygn. akt II C [...], na mocy którego na czas trwania procesu o rozwód miejscem pobytu małoletniej powinno być każdorazowe miejsce zamieszkania ojca.
W dniu 23 kwietnia 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r.
Informacją ZUS Oddział [...] z dnia 23 czerwca 2023 r., znak: 010070/680/1139662/2023, poinformowano M.W. o przyznaniu świadczenia wychowawczego na małoletnią na okres od 1 lutego 2023 r. do 31 maja 2023 r.
Decyzją ZUS Oddział [...] z dnia 23 czerwca 2023 r., znak: 010070/680/4149020/2023, odmówiono skarżącej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r.
Następnie decyzją ZUS Oddział [...] z dnia 23 czerwca 2023 r., znak: 010070/680/596/2003/2022, uchylono przyznane skarżącej w informacji z 4 lipca 2022 r. prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko od 1 lutego 2023 r. do 31 maja 2023 r., zgodnie z datą wpływu do ZUS wniosku innej osoby uprawnionej do świadczenia wychowawczego.
Decyzją ZUS z dnia 26 czerwca 2023 r., znak: SW/1014794898, stwierdzono, że wypłacone skarżącej świadczenie wychowawcze na dziecko za okres od 1 lutego 2023 r. do 30 kwietnia 2023 r. w łącznej kwocie 1.500,00 zł stanowi nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze, o którym mowa w art. 25 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Wskazano, że ww. zobowiązana jest do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Na skutek złożonych przez skarżącą odwołań od powyższych decyzji, Prezes ZUS decyzjami z dnia 31 lipca 2023 r. utrzymał w mocy decyzje wydane przez organ I instancji.
Skarżąca wniosła skargi na decyzje Prezesa ZUS z dnia 31 lipca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 26 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 1674/23, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS Oddział w [...] z dnia 23 czerwca 2023 r., znak: 010070/680/5962303/2022, oraz umorzył postępowanie administracyjne. Wyrokiem z dnia 26 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 1675/23, ww. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS Oddział w [...] z dnia 23 czerwca 2023 r., znak: 010070/680/1419020/2023. Natomiast wyrokiem z dnia 26 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 1676/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS Oddział w [...] z dnia 26 czerwca 2023 r., znak: SW/1014794898.
Na skutek rozstrzygnięć Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ZUS decyzjami z dnia 18 czerwca 2024 r., wydanymi po ponownym rozpatrzeniu wniosków skarżącej, ustalił, że skarżąca nie jest uprawniona do otrzymywania świadczenia wychowawczego na małoletnią O.W. na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. (decyzja o oznaczeniu 010070/68/5962303/2022) oraz na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r., (decyzja o oznaczeniu 010070/680/4149020/2023). Skarżąca złożyła odwołania od ww. decyzji, które następnie zostały utrzymane w mocy decyzjami Prezesa ZUS z dnia 1 października 2024 r.
Odnośnie świadczenia wychowawczego na małoletnią O.W. na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r., decyzja w tym przedmiocie została wydana przez ZUS w dniu 18 czerwca 2024 r., znak: 010070/680/173832/2024. Na mocy decyzji odmówiono ww. prawa do wnioskowanego świadczenia. Następnie decyzja została utrzymana decyzją Prezesa ZUS z dnia 1 października 2024 r.
Informacją ZUS z dnia 18 czerwca 2024 r., znak: 010070/680/1835832/2024, M.W. został poinformowany o przyznaniu świadczenia wychowawczego na małoletnią O.W. na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r.
Pismem z dnia 12 września 2024 r. skarżąca wezwała Prezesa ZUS do wypłaty świadczenia wychowawczego wraz z ponagleniem.
Następnie pismem z dnia 30 września 2024 r. skarżąca wniosła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez ZUS w [...] i w [...] oraz przez Prezesa ZUS w przedmiocie wniosku o świadczenie wychowawcze.
Skargi w postępowaniu sądowym zostały rozdzielone. Postępowanie niniejsze dotyczy zarzutów bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania przez Prezesa ZUS.
W konsekwencji przytoczonego powyżej stanu faktycznego postępowania administracyjnego w zakresie przyznania świadczenia wychowawczego 500+ na małoletnią O.W. należało mieć na względzie, że składało się ono de facto z trzech faz dotyczących kolejnych okresów świadczeniowych: 2022/2023, 2023/2024 i 2024/2025.
W zakresie pierwszego z okresów świadczeniowych skarżąca domagała się od organów administracji wypłaty świadczenia za miesiąc maj 2023 r. Natomiast w zakresie pozostałych okresów świadczeniowych domagała się przyznania prawa do świadczenia oraz jego wypłaty za okres od czerwca 2023 r. do maja 2024 r. oraz od czerwca 2024 r. do września 2024 r. wraz z ustawowymi odsetkami za czas zwłoki oraz bieżącej wypłaty w ustawowym terminie świadczenia wychowawczego za kolejne miesiące 2024 r. i 2025 r.
Treść sformułowanej przez skarżącą skargi kasacyjnej – wbrew treści uzasadnienia Sądu I instancji – wskazuje, że w istocie wyżej wymieniona podnosiła bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania organowi administracji w zakresie przyznania świadczenia wychowawczego we wskazanych okresach i nakazanie organowi jego niezwłocznej wypłaty. W tej kwestii należy podkreślić, że Sąd I instancji zinterpretował błędnie treść skargi spłycając ją jedynie do żądania wypłaty świadczenia. Formuła o zaniechaniach organu administracji w zakresie przyznania świadczenia wychowawczego pojawia się w treści skargi kilkakrotnie, co w sposób jednoznaczny przejawia wolę skarżącej.
Przechodząc do oceny pierwszego z zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, której punktem wyjścia było uznanie, że czynność faktyczna polegająca na wypłaceniu skarżącej zaległego, w jej ocenie, świadczenia wychowawczego na dziecko nie stanowi aktu ani czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i § 3 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. W przypadku skargi na bezczynność przedmiotem kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz obowiązek ich wydania.
Powszechnie przyjmuje się, że skarga na bezczynność organu jest pochodną skargi na określone formy działania organu, czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz w razie niewydania pisemnej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego (postanowienia NSA z: 4 września 2012 r. sygn. akt II GSK 1324/12 i 17 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 1620/12, 7 lipca 2010 r. sygn. akt II GSK 737/10, , a także B. Adamiak, J. Borkowski: Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, wyd. 5, Warszawa 2007, s. 378). Powyższy pogląd, wywodzący się z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., wskazuje, że zawarte w tym przepisie sformułowanie "w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a", oznacza, że sąd administracyjny rozpoznaje skargi tylko na tak kwalifikowaną bezczynność organów administracji, tj. na ich niedziałanie, w sytuacji gdy łącznie są spełnione dwie przesłanki. Po pierwsze, są one zobowiązane zająć stanowisko w jednej z wyliczonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. prawnych form działania, po drugie zaś, wyrażenie stanowiska w danej formie jest poddane kontroli sądu administracyjnego, czyli nie zachodzą wyłączenia, o których mowa w art. 5 i art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz w ustawach szczególnych.
Sąd administracyjny w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić formalną dopuszczalność skargi pod kątem wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 58 § 1 pkt 1-6 P.p.s.a. Dopiero stwierdzenie, że brak jest przeszkód formalnoprawnych do rozpoznania sprawy, upoważnia sąd do odniesienia się do meritum sprawy, w tym do zarzutów skargi zmierzających do podważenia zgodności z prawem zaskarżonego aktu.
Mając na względzie powyższe przepisy i przedstawione rozważania należało zgodzić się z Sądem I instancji, iż sama techniczna czynność wypłacenia danego świadczenia – polegająca w istocie na przelewie środków pieniężnych – nie może stanowić przedmiotu kontroli w przypadku skargi na bezczynność, albowiem nie obejmuje ona prawnych form działania organu administracji wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a.
Przechodząc do oceny drugiego zarzutu skargi kasacyjnej wskazać należy na jego zasadność. Sąd I instancji błędnie powołał się na art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. wywodząc, że sprawa zainicjowana skargą została już prawomocnie osądzona, podczas gdy z zapadłych orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 czerwca 2024 r., sygn. akt II SAB/Gl 111/24, oraz z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 117/23, wynika, że brak jest tożsamości podmiotowej i przedmiotowej ww. sprawy. Sprawa o sygn. II SAB/Gl 111/24 dotyczyła bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania przez ZUS w [...], w przedmiocie wypłaty świadczenia wychowawczego za maj 2023 r. oraz za okres świadczeniowy 2023/24. Z kolei sprawa II SAB/Gl 117/23, zakończona postanowieniem WSA w Gliwicach z dnia 22 listopada 2023 r. dotyczyła skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez ZUS w przedmiocie świadczenia wychowawczego polegające na braku wypłaty świadczenia wychowawczego "500+" za maj i za czerwiec 2023 r. oraz nie otrzymaniu odpowiedzi na pismo w tej sprawie z dnia 23 maja 2023 r. Przedmiotowe sprawy w istocie dotyczyły jedynie okoliczności wypłaty świadczenia wychowawczego i o ile w tej części art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. znalazłby zastosowanie, to jednak składane przez skarżącą sprzeciwy w ww. sprawach kierowane były przeciwko innym podmiotom.
W konsekwencji oparcie się przez Sąd I instancji o rozstrzygnięcie wydane już w przedmiocie składanych przez skarżącą skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie sprawy było w tym zakresie bezprzedmiotowe i stanowiło naruszenie art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a.
Odmiennie sytuacja przedstawia się w zakresie dotyczącym kwestii podnoszonej przez skarżącą bezczynności w zakresie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego obejmującego okres świadczeniowy 2023/2024 i 2024/25, która to kwestia nie została poddana ocenie przez Sąd I instancji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji winien odrzucić skargę jako niedopuszczalną z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.), albowiem w dniu wniesienia tej skargi, tj. 11 października 2024 r. (data prezentaty), sprawa z wniosku o przyznanie prawa do świadczenia za okres od czerwca 2023 r. do maja 2024 r. oraz od czerwca 2024 do września 2024 r. została już załatwiona wydaniem przez ZUS Odział [...] trzech ostatecznych decyzji z dnia 18 czerwca 2024 r., kolejno o oznaczeniach: 010070/68/5962303/2022, 010070/680/4149020/2023, 010070/680/173832/2024, na mocy których odmówiono skarżącej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na ww. okresy świadczeniowe. W dniu wniesienia skargi nie istniał już zatem przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego w postaci bezczynności organu (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a.). Podstawową funkcją, jaką ma pełnić skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, w świetle uzasadnień relewantnych uchwał składu siedmiu sędziów, jest "doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności" (uchwała z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 ONSAiWSA 2020 r., Nr 5, poz. 79) oraz "doprowadzenie do załatwienia sprawy przez organ w jak najkrótszym czasie" (uchwała z dnia 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21, ONSAiWSA 2022/3/34). Wydanie decyzji realizuje tę podstawową funkcję skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Reasumując, w sprawie zachodziła pierwotna, bo istniejąca w dniu wniesienia skargi, bezprzedmiotowość postępowania w zakresie przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia wychowawczego. W dniu wniesienia skargi nie istniał już bowiem przedmiot postępowania, jakim w realiach niniejszej sprawy była bezczynność w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. Konsekwentnie, skarga winna podlegać odrzuceniu jako niedopuszczalna z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.).
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło