III SAB/Po 11/15

Dnia 1 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Szymon Widłak (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi K. G. na bezczynność Prezydenta Miasta P. w przedmiocie odmowy wydania decyzji dotyczącej zwolnienia z wnoszenia opłat za korzystanie z transportu miejskiego postanawia: I. odrzucić skargę, II. przyznaje adw. P. M. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...],- ([...]) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. K. G. zwrócił się do Prezydenta Miasta P. o zwolnienie z opłat za korzystanie z miejskich środków transportu ze względu na swoją sytuację osobistą oraz zdrowotną. Na skutek wymiany korespondencji, w której Dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Miasta P. - w pismach z dnia [...] maja 2013 r. oraz [...] lutego 2014 r. - wskazywał na brak podstaw do pozytywnego rozpatrzenia prośby, K. G. pismem z dnia [...] marca 2014 r. zażądał wszczęcia postępowania administracyjnego w powyższej sprawie, podkreślając konieczność indywidualnego podejścia do jej rozpatrzenia. W piśmie z dnia [...] maja 2014 r. Zastępca Dyrektora ds. Infrastruktury Technicznej Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Miasta P. podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko. Podniósł, że obowiązujące uregulowania prawne nie dają podstaw do zwolnienia wnioskodawcy z wnoszenia opłat za korzystanie z systemu publicznego transportu zbiorowego. Nie ma także podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji administracyjnej. Podstawą do bezpłatnych przejazdów dla określonej grupy pasażerów stanowi uchwała Rady Miasta P. Istnieje nadto możliwość umorzenia w całości lub w części należności, które obciążają wnioskodawcę, bądź rozłożenia ich na raty. K. G., pismem z dnia [...] maja 2014 r., skierowanym do Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Miasta P., powołując się na art. 52 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wezwał do usunięcia naruszenia prawa, poprzez wydanie decyzji w sprawie zwolnienia go z wnoszenia rzeczonych opłat. W odpowiedzi, zawartej w piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r., Dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Miasta P. podtrzymał dotychczas wyrażane stanowisko. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, przywołując art. 52 § 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt. 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, K. G. zaskarżył naruszenie prawa przez Prezydenta Miasta P., zarzucając bezzasadną odmowę wydania decyzji administracyjnej w sprawie złożonego wniosku oraz wnosząc o zobligowanie tego organu do wydania wspomnianej decyzji. Prezydent Miasta P., w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej odrzuceniem, ze względu na to, że jego pismo z dnia [...] maja 2014 r. nie jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt. 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Postanowieniem z dnia 20 października 2014 r., sygn. akt II SA/Po 923/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę K. G., wskazując, że kwestia ponoszenia opłaty za korzystanie z publicznego transportu zbiorowego jest zagadnieniem cywilnoprawnym i jako takie nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Na skutek złożonej skargi kasacyjnej, postanowieniem z dnia 21 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 1301/15, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższe postanowienie Sądu I instancji i sprawę przekazał tut. Sądowi do ponownego rozpatrzenia. Sąd kasacyjny podniósł, powołując się na treść skargi, że zawarte w niej żądanie nie dotyczy materii cywilnoprawnej, jednakże nie wynika z niej również czy stanowi ona skargę na bezczynność organu, czy też skargę na pismo z dnia [...] maja 2015 r., które w ocenie skarżącego stanowi akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt. 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd I instancji winien zatem wezwać skarżącego do sprecyzowania żądania zawartego w skardze. W wyniku wezwania tut. Sądu z dnia [...] września 2015 r., wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego, w piśmie procesowym z dnia [...] września 2015 r., wskazał, że jego skarga jest skargą na bezczynność organu polegającą na niewydaniu decyzji administracyjnej, ewentualnie innego aktu. Na rozprawie przed tut. Sądem, która odbyła się dnia [...] grudnia 2015 r., pełnomocnik skarżącego oświadczył, że nie jest w posiadaniu zażalenia w świetle art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz nie ma informacji o tym, aby takie zażalenie było przez skarżącego składane. Także pełnomocnik organu oświadczył, że nie ma wiedzy na temat tego, że zażalenie przez stronę skarżącą było składane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn – niż określone w pkt. 1-5 tej jednostki redakcyjnej (przyp. Sądu) – wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Jednym z warunków świadczących o dopuszczalności skargi jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia. Stanowi o tym art. 52 § 1 ab initio P.p.s.a., zgodnie z którym skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Środkiem zaskarżenia, o którym mowa w ostatnio przywołanej regulacji, w przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej, zarzucanej w ramach postępowania administracyjnego przed tym organem, jest przewidziane w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "K.p.a.") zażalenie do organu wyższego stopnia. Zgodnie z tą regulacją na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 K.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zatem, aby skutecznie wnieść skargę do sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji publicznej w powyższym zakresie skarżący musi uprzednio wyczerpać środek zaskarżenia przewidziany w art. 37 § 1 K.p.a. W niniejszej sprawie skarżący sprecyzował ostatecznie, iż złożona przez niego skarga do tut. Sądu jest skargą na bezczynność Prezydenta Miasta P. polegającą na niewydaniu przez ten organ decyzji administracyjnej. Pozostaje to w zgodzie po pierwsze, z treścią samej skargi, w której skarżący naruszenie prawa, jakie zarzuca organowi administracji publicznej, poczytuje w odmowie wydania przez ten organ decyzji administracyjnej, oraz po drugie, ze stanowiskiem skarżącego prezentowanym uprzednio przed Prezydentem Miasta P. Jednakże skarżący przed złożeniem rzeczonej skargi nie wypełnił powyższego warunku świadczącego o jej dopuszczalności, to jest nie wniósł w trybie art. 37 § 1 K.p.a. zażalenia do organu wyższego stopnia nad organem pozostającym jego zdaniem w bezczynności, czyli do samorządowego kolegium odwoławczego (por. art. 17 pkt. 1 K.p.a.). Warunku tego nie spełnia zwłaszcza pismo skarżącego z dnia [...] maja 2014 r. i to nie tylko dlatego, że zostało ono oparte na art. 52 § 3 P.p.s.a., a w konsekwencji nadana mu została forma wezwania do usunięcia naruszenia prawa, lecz przede wszystkim dlatego, że nie zostało ono skierowane do organu wyższego stopnia nad organem pozostającym w ocenie skarżącego w bezczynności, lecz bezpośrednio do tego ostatniego organu - Prezydenta Miasta P. Wobec powyższego, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., w pkt. I. sentencji postanowienia orzeczono o odrzuceniu skargi. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu orzeczono w pkt. II. sentencji postanowienia, na podstawie art. 250 § 1 P.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. c i pkt. 2 lit. b oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.).