III SAB/Po 117/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Konserwatora Zabytków w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniesionej skargi. Stowarzyszenie złożyło skargę, datowaną na 5 lutego 2026 r., na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Konserwatora Zabytków w przedmiocie rozpoznania wniosku o dopuszczenie do postępowania w charakterze strony. Strona skarżąca wskazała, że pomimo złożenia w dniu 31 grudnia 2025 r. wniosku o uzyskane statusu strony w ramach postępowania w zakresie prac przy obiekcie wpisanym do rejestru zabytków, do dnia wniesienia skargi nie otrzymała odpowiedzi organu, czy też wniosku o usunięcie braków formalnych. Jako załącznik do skargi przedłożono w szczególności kopię ponaglenia z 5 lutego 2026 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Jak wynika z akt administracyjnych organu, skarga Stowarzyszenia oraz ponaglenie wpłynęły do kancelarii Urzędu Miasta [...] w dacie 11 lutego 2026 r. Zarządzeniem z 31 marca 2026 r. wezwano stronę skarżącą do przedłożenia dowodu wniesienia ponaglenia do organu - w terminie 7 dni, pod rygorem wydania rozstrzygnięcia na podstawie dostępnych materiałów sprawy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie strona skarżąca pismem z 20 kwietnia 2026 r. wniesionym w formie dokumentu elektronicznego przedstawiła stanowisko procesowe w sprawie. Do pisma nie dołączono dokumentów wskazujących na konkretną datę złożenia ponaglenia do organu w kontrolowanym postępowaniu. Z treści przedmiotowego pisma wynika, iż zdaniem strony skarżącej ponaglenia złożono przed wysłaniem (złożeniem) skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a - mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Stosownie do art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. We wskazanym przepisie ustawodawca ustanowił obowiązek wyczerpania środków zaskarżenia, które przysługują w toku postępowania administracyjnego. Tylko wyczerpanie tych środków zaskarżenia może otworzyć stronie drogę do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Innymi słowy, niedopuszczalne jest wniesienie skargi, jeżeli strona nie skorzystała ze wszystkich przysługujących jej możliwości. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona uprzednio wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.), zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy ponaglenie. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu, o czym stanowi art. 53 § 2b P.p.s.a. w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu lub po wniesieniu skargi, należy zakwalifikować jako niezgodne z art. 52 § 1 P.p.s.a. Wskazany przepis wyraźnie stanowi, że skargę można wnieść "po wyczerpaniu środków zaskarżenia". Przy czym, należy w tym miejscu zauważyć, że zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym, terminy dla dokonania określonych czynności procesowych wyrażane są w dniach, a przy ich obliczaniu nie uwzględnia się dnia, w którym następuje zdarzenie stanowiące początek biegu terminu. Najkrótszą jednostką czasu (obliczeniową) jest zatem jeden dzień, co oznacza, że wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu, należy zakwalifikować jako równoczesne wniesienie obu tych środków zaskarżenia. Nie wyczerpuje to przesłanki uprzedniego (przed wniesieniem skargi) wniesienia ponaglenia. Takie wniesienie ponaglenia i skargi na bezczynność nie spełnia określonego w art. 52 § 1 P.p.s.a. warunku wyczerpania środków zaskarżenia. Dopuszczenie możliwości jednoczesnego wnoszenia skargi na bezczynność i ponaglenia, podważałoby bowiem racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do Kodeksu postępowania administracyjnego instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Nie może to być postrzegane wyłącznie jako środek warunkujący dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 sierpnia 2023 r. I OSK 1530/23, z 29 czerwca 2023 r. I OSK 1062/23 oraz z 20 stycznia 2022 r. II OSK 2772/21, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Analiza akt administracyjnych wykazała, że w toku postępowania skarżąca nie złożyła ponaglenia przed wniesieniem skargi. Zarówno skarga jak i ponaglenie datowane są na 5 lutego 2026 r. Z materiałów przekazanych przez organ wynika, że ponaglenie zostało złożone w tej samej dacie co skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania. Odpowiedź udzielona przez stronę skarżącą na wezwanie Sądu nie wskazuje na okoliczność złożenia ponaglenia w dacie wcześniejszej niż wpływ skargi do organu. W kontrolowanym postępowaniu nie wyczerpano tym samym środków zaskarżenia, a więc nie spełniono obowiązku z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. Jeżeli skargi na bezczynność nie poprzedziło ponaglenie, skargę należy uznać za niedopuszczalną. Ocena prawidłowości działań organu podejmowanych w rozpoznaniu wniosku o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu nie stanowi przedmiotu postępowania Sądu w sprawie ze skargi na bezczynność organu. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę jako niedopuszczalną z innych przyczyn, o czym orzeczono jak w punkcie 1 postanowienia. W myśl art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd z urzędu zwrócił stronie uiszczony wpis wobec odrzucenia skargi.