III SAB/Po 118/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Konserwatora Zabytków w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniesionej skargi. Stowarzyszenie złożyło skargę, datowaną na 11 lutego 2026 r., na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Konserwatora Zabytków w przedmiocie rozpoznania wniosku o wszczęcie postępowania i dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze strony. Strona skarżąca wskazała, że pomimo złożenia w dniu 10 listopada 2025 r. wniosku o uzyskane statusu strony w ramach postępowania w zakresie niewłaściwego nadzoru nad schronem [...], do dnia wniesienia skargi nie zostało wszczęte postępowania administracyjne. Jako załącznik do skargi przedłożono w szczególności kopię ponaglenia z 11 lutego 2026 r. Jak wynika z akt sądowych oraz akt administracyjnych organu, skarga Stowarzyszenia oraz ponaglenie wpłynęły do kancelarii Urzędu Miasta [...] w dacie 12 lutego 2026 r. Skarga wraz z odpisem ponaglenia została nadana w jednej przesyłce (k. 7 i 10 akt sądowych). Zarządzeniem z 31 marca 2026 r. wezwano stronę skarżącą do przedłożenia dowodu wniesienia ponaglenia do organu - w terminie 7 dni, pod rygorem wydania rozstrzygnięcia na podstawie dostępnych materiałów sprawy. Wezwanie zostało skutecznie doręczone stronie skarżącej 13 kwietnia 2026 r. (k. 28 akt sądowych). W zakreślonym terminie strona skarżąca nie przedstawiła stanowiska w przedmiocie okoliczności wniesienia ponaglenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a - mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Stosownie do art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. We wskazanym przepisie ustawodawca ustanowił obowiązek wyczerpania środków zaskarżenia, które przysługują w toku postępowania administracyjnego. Tylko wyczerpanie tych środków zaskarżenia może otworzyć stronie drogę do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Innymi słowy, niedopuszczalne jest wniesienie skargi, jeżeli strona nie skorzystała ze wszystkich przysługujących jej możliwości. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona uprzednio wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.), zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy ponaglenie. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu, o czym stanowi art. 53 § 2b P.p.s.a. w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu lub po wniesieniu skargi, należy zakwalifikować jako niezgodne z art. 52 § 1 P.p.s.a. Wskazany przepis wyraźnie stanowi, że skargę można wnieść "po wyczerpaniu środków zaskarżenia". Przy czym, należy w tym miejscu zauważyć, że zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym, terminy dla dokonania określonych czynności procesowych wyrażane są w dniach, a przy ich obliczaniu nie uwzględnia się dnia, w którym następuje zdarzenie stanowiące początek biegu terminu. Najkrótszą jednostką czasu (obliczeniową) jest zatem jeden dzień, co oznacza, że wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu, należy zakwalifikować jako równoczesne wniesienie obu tych środków zaskarżenia. Nie wyczerpuje to przesłanki uprzedniego (przed wniesieniem skargi) wniesienia ponaglenia. Takie wniesienie ponaglenia i skargi na bezczynność nie spełnia określonego w art. 52 § 1 P.p.s.a. warunku wyczerpania środków zaskarżenia. Dopuszczenie możliwości jednoczesnego wnoszenia skargi na bezczynność i ponaglenia, podważałoby bowiem racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do Kodeksu postępowania administracyjnego instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Nie może to być postrzegane wyłącznie jako środek warunkujący dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 sierpnia 2023 r. I OSK 1530/23, z 29 czerwca 2023 r. I OSK 1062/23 oraz z 20 stycznia 2022 r. II OSK 2772/21, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Analiza akt administracyjnych wykazała, że w toku postępowania strona skarżąca nie złożyła ponaglenia przed wniesieniem skargi. Zarówno skarga jak i ponaglenie datowane są na 11 lutego 2026 r. Z materiałów przekazanych przez organ wynika, że ponaglenie zostało złożone w tej samej dacie co skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania. Wobec braku odpowiedzi przez stronę skarżącą na wezwanie z 31 marca 2026 r. Sąd przyjął, że ponaglenie zostało złożone równocześnie (tego samego dnia) co skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania. W aktach organu brak jest jakichkolwiek dowodów przemawiających za przyjęciem, że złożenie ponaglenia nastąpiło w dacie wcześniejszej niż wpływ skargi do organu. W kontrolowanym postępowaniu nie wyczerpano tym samym środków zaskarżenia, a więc nie spełniono obowiązku z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. Jeżeli skargi na bezczynność nie poprzedziło ponaglenie, skargę należy uznać za niedopuszczalną. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę jako niedopuszczalną z innych przyczyn, o czym orzeczono jak w punkcie 1 postanowienia. W myśl art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd z urzędu zwrócił stronie uiszczony wpis wobec odrzucenia skargi.