III SAB/Po 15/14

Dnia 13 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek ( spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska – Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi M.W. na bezczynność Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. w przedmiocie dokonania zmiany wpisu w ewidencji punktów karnych oddala skargę W konsekwencji Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w P. w dniu 27.03.2014 roku, na podstawie art. 114 ust. l pkt. l lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. l137) oraz art. 49 ust. 1 pkt.2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami (Dz. U Nr 30, poz. 151 z późn. zm.) wystąpił z wnioskiem do Starosty O. o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji M. W. do kierowania pojazdami w ramach posiadanych przez uprawnień nr [...] kat. A, B, C, BE, CE, T i na badania psychologiczne w związku z przekroczeniem z przekroczeniem 24 punktów otrzymanych na naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od 09.02.2011 r. do 24.01.2012 r., za które otrzymał łącznie 29 punktów karnych. W dniu 27 sierpnia 2014 roku M. W. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z wnioskiem o weryfikację punktów przypisanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, tj. o zmniejszenie liczby punktów o 6 w związku z odbytym w dniu 30 sierpnia 2012 roku szkoleniem, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym. Pismem z dnia 23 września 2014 roku Komendant Wojewódzki P., nr [...] poinformował M. W. o braku możliwości zmniejszenia o sześć punktów łącznej sumy jego naliczonych dwudziestu dziewięciu punktów karnych, gdyż odbył on szkolenie po przekroczeniu łącznej sumy 24 punktów karnych w związku z §8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 roku w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. 2012 r., poz.488). Komendant jednocześnie podkreślił, że był zobligowany do wystąpienia z wnioskiem do Starosty O. o sprawdzenie kwalifikacji wnioskodawcy w związku z przyznanymi punktami karami. Pismem z dnia 8 października 2014 roku pełnomocnik M.W. złożył skargę na bezczynność Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. w przedmiocie naruszenia przepisów, które skutkowały brakiem zmniejszenia liczby punktów przypisanych skarżącemu za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W skardze wskazano na naruszenie: - art. 130 ust. 1 i ust. 3 ustawy prawo o ruchu drogowym poprzez ich błędna wykładnie (błędne przyjęcie, iż na podstawie wskazanych przepisów wykluczona jest możliwość zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, na skutek uczestnictwa w szkoleniu, w stosunku do kierowcy, który przekroczył ilość posiadanych 24 punktów), - §8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 roku w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego przez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji, gdy przepis ten został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego w świetle art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu Wnioskodawca przyznał, iż istotnie przekroczył liczbę 24 punktów wpisanych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Jednakże, zgodnie z treścią art. 130 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym odbył odpowiednie szkolenie, którego ukończenie winno skutkować zmniejszeniem liczby punktów poniżej 24. Paragraf 8 ust. 6 rozporządzenia MSWiA, na który powołuje się Wojewódzki Komendant Policji jest zawarty w akcie podustawowym i wbrew delegacji ustawowej. Nie może zatem stanowić podstawy do odmowy zmniejszenia otrzymanych punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Upoważnienie zawarte w art. 130 ust.1 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie obejmuje bowiem kwestii uregulowanych w §8 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego , a tym samym stosując się do art. 178 Konstytucji RP, Sąd orzekający powinien odmówić zastosowania tego przepisu podustawowego. Zasadnicze znaczenie dla oceny stanu faktycznego może mieć wyłącznie przepis rangi ustawowej, a konkretnie art. 130 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym kierowca wpisany do ewidencji może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Zdaniem Wnioskodawcy sformułowanie zawarte w art. 130 ust. 3 wyznacza granicę regulacji. Brzmi ono kategorycznie i jedynym odstępstwem może być zdanie drugie tego ustępu, które też brzmi jednoznacznie i nie może budzić wątpliwości. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Skarga dotyczy bezczynności Komendanta Wojewódzkiego Policji w przedmiocie dokonania zmian w ewidencji punktów karnych. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, iż Skarżący w okresie od 09.02.2011 r. do 24.01.2012 r., wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, co skutkowało otrzymaniem łącznie 29 punktów karnych. Niespornym jest też, iż M.W. w dniu 30 sierpnia 2012 roku odbył szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz.602 ze zm.). Zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Natomiast w myśl ust. 3 powyższego przepisu kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 roku w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2002 r., Nr 236, poz. 1998), zwanego dalej rozporządzeniem MSW bądź rozporządzeniem, szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy, organizuje dyrektor wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego według programu, który jest określony w załączniku nr 7 do rozporządzenia. W myśl § 8 ust. 4 powyższego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kierowcy wpisanemu do ewidencji, po przedstawieniu zaświadczenia o odbyciu szkolenia, organ, o którym mowa w § 3, zmniejsza o 6 liczbę posiadanych punktów, odejmując je według kolejności wpisów, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. Natomiast według § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 roku w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. W świetle powyższej regulacji, prawidłowo w ocenie Sądu organy administracji uznały w okolicznościach niniejszej sprawy, że odbyte przez Skarżącego szkolenie już po przekroczeniu 24 punktów karnych i tym samym zakwalifikowaniu się do kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji (egzaminu w zakresie prawa jazdy) nie mogło spowodować zmniejszenia ilości punktów na podstawie art. 130 ust. 3 ustawy. Wbrew twierdzeniom Skarżącego powołany przepis rozporządzenia nie wykracza poza delegację ustawową i nie jest sprzeczny z art. 130 ust. 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Również bowiem wykładnia systemowa i funkcjonalna art. 130 ust. 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym prowadzi do wniosku, który został sformułowany w treści § 8 ust. 6 ww. rozporządzenia MSW. W przeciwnym razie regulacja zawarta w art. 130 ust. 3 ustawy niweczyłaby cel całej regulacji prawnej, którym jest dyscyplinowanie kierowców wielokrotnie naruszających przepisy ruchu drogowego w postaci skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie zarówno w doktrynie (zob. R. A. Stefański, Komentarz do art. 130 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, teza 14, Lex), jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1203/11, Lex nr 1234006). W wyroku z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1203/11 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepis art. 130 ust. 3 ustawy, przewidujący zmniejszenie liczby punktów przez uczestnictwo kierowcy w szkoleniu może dotyczyć tylko takiej osoby, której za naruszenie przepisów ruchu drogowego nie przypisano więcej niż 24 punkty karne. Za takim rozumieniem przepisu art. 130 ust. 3 ustawy przemawia także § 8 ust. 6 rozporządzenia stanowiąc, iż odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Powyższy przepis wykonawczy odpowiada treści upoważnienia ustawowego zawartego w art. 130 ust. 4 ustawy, w którym ustawodawca upoważniając organ naczelny zawarł równocześnie wyraźne wskazanie treściowe wyznaczając kierunek unormowań przyjętych w rozporządzeniu. Miały one na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobiegania wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Zdaniem NSA nie można w tym przypadku dopatrzyć się niezgodności przepisu § 8 ust. 6 rozporządzenia z przepisami ustawy, ponieważ przepis wykonawczy odpowiada nie tylko unormowaniom zawartym w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 130 ust. 3 ustawy, lecz także realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego z art. 130 ust. 4 ustawy. NSA podkreślił, że nadanie tym przepisom takiej treści, że kierowca w drodze odbycia szkolenia mógłby zmniejszyć liczbę punktów karnych po przekroczeniu limitu 24, niweczyłaby możliwość kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji kierowcy, a zatem osiągnięcia celu w postaci dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy. Każdorazowo po przekroczeniu limitu 24 punktów karnych kierowca odbywając na własny koszt szkolenie uzyskiwałby zmniejszenie liczby punktów o 6, a zatem stosowanie przez organy środków służących dyscyplinowaniu kierowców i wdrażaniu ich do przestrzegania zasad ruchu drogowego stałoby się bezprzedmiotowe. Nie zostałaby także spełniona funkcja prewencyjna przepisów, które w myśl założenia ustawodawcy powinny zapobiegać wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Powyższa wykładnia przepisów ustawy o ruchu drogowym oraz § 8 ust. 6 rozporządzenia została przyjęta w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Poznaniu z 27 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Po 1143/13, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 09 stycznia 2014r., sygn. akt III SA/Po 1067/12). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni powyższą wykładnię. Odmienne stanowisko prezentowane w powyższym zakresie przez Skarżącego nie zasługuje więc na aprobatę. Pogląd zawarty w wyrokach powołanych przez Skarżącego należy uznać za jednostkowy i pozostający w sprzeczności z dominującą linią orzecznictwa sądowoadministracyjnego, przyjmującego wyżej zaprezentowaną wykładnię omawianych przepisów. Wbrew twierdzeniom Skarżącego - jednoznaczna normatywnie jest treść art. 130 ust. 2 stanowiąca, iż punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24. Ustawodawca ustalił zatem pułap 24 punktów, których przekroczenie przez kierowcę uniemożliwia już usunięcie części z nich po upływie 1 roku od dnia naruszenia .Jak podkreślono w wyroku NSA w sprawie I OSK 1552/11 – "przepis art. 130 ust. 3 przewidujący zmniejszenie liczby punktów przez uczestnictwo kierowcy w szkoleniu może więc dotyczyć tylko takiej osoby, której za naruszenie przepisów ruchu drogowego nie przypisano więcej niż 24 punkty karne. Za takim rozumieniem tego przepisu przemawia także treść § 8 ust. 6 rozporządzenia, stanowiąc, iż odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 ". W treści punktu 4 art. 130 ustawy - Prawo o ruchu drogowym wskazano jednoznacznie cel unormowania podustawowego. Mianowicie – miał ona na celu dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. (Dz. U. z 2002r., 236 1998) realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieści się w granicach upoważnienia. Stanowi on jedynie konkretyzację normy zawartej w art. 130 ust. 3 ustawy. Przepisy wykonawcze muszą pozostawać w związku merytorycznym i funkcjonalnym w stosunku do rozwiązań ustawowych, ponieważ tylko w ten sposób mogą być wyznaczone granice, w jakich powinna mieścić się regulacja zawarta w przepisach ustawowych. W wyroku z dnia 16 lutego 1999r., sygn. akt SK 11/98 Trybunał Konstytucyjny podkreślił także konieczność uwzględniania zależności o charakterze funkcjonalnym, zwłaszcza w sytuacjach kiedy zakres delegacji może wywoływać wątpliwości. W rezultacie należało przyjąć, iż zmniejszenie liczby punktów może nastąpić tylko wówczas, gdy przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczyła 24. Stosując więc w procesie odczytania regulacji ustawowych wykładnię systemową i funkcjonalną należy dojść do wniosku , iż akt podstawowy nie jest sprzeczny z delegacją ustawową i nie jest sprzeczny z unormowaniami o randze ustawowej. W odniesieniu do powołanego w skardze wyroku NSA z dnia 15 lipca 2010r., o sygn. I OSK 885/09, podkreślić należy, iż w przedmiotowym wyroku NSA nie przesądził o możliwości pomniejszenia ilości punktów przez poddanie się szkoleniu już po przekroczeniu 24 punktów, a jedynie polecił wyjaśnienie tej kwestii sądowi I instancji. Nie można zatem traktować wskazanego wyroku jako mający wpływ na wynik niniejszej sprawy. W świetle powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie nie doszło do zarzucanej organowi administracji bezczynności w zakresie stosowania prawa w przedmiocie usunięcia naliczonych punktów karnych na skutek odbycia odpowiedniego szkolenia specjalistycznego. Uczestnictwo w szkoleniu, które miało miejsce po uzyskaniu 24 punktów karnych, pozostaje bez wpływu na możliwość obniżenia łącznej liczby punktów naliczonych Skarżącemu. Odbycie szkolenia już po przekroczeniu 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego nie mogło bowiem – w świetle powołanej regulacji prawnej – powodować zmniejszenia liczby punktów i tym samym nie mogło powodować bezczynności Komendanta Wojewódzkiego Policji w zakresie nałożonych na niego przez ustawodawcę obowiązków. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) należało oddalić przedmiotową skargę.