III SAB/Po 21/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka ( spr.) As. sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant: sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 maja 2007r. przy udziale sprawy ze skargi J.H. na bezczynność Starosty Słupeckiego w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] zobowiązuje Starostę S. do wydania w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia wyroku orzeczenia w sprawie z wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - działki nr [...] /-/ M. Bejgerowska /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ M. Górecka D.W.d Decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. [...] z dnia [...] orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa za odszkodowaniem działki nr [...] położonej w S. przy ul. P., stanowiącej własność w ½ części C.H. i po ¼ części J. i I.H. Pismem z dnia [...] 12.1992 r. J.H. wniósł o zwrot przedmiotowej nieruchomości, a Kierownik Urzędu Rejonowego w S. decyzją z [...] nr [...] odmówił mu zwrotu. Odwołanie od powyższej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia pismem z dnia [...]. złożył J.H. Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda przywrócił wnioskującemu termin do złożenia odwołania i decyzją z dnia [...] uchylił w całości decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji t.j. Starostę S.. Po zwrocie akt administracyjnych dokonanym w dniu 8.08.2006r. przez Wojewodę, Starosta S. wszczął postanowieniem z dnia 9.08.2006r. postępowanie administracyjne w sprawie ponownego rozpatrzenia wniosku J.H. wyznaczając termin rozprawy administracyjnej na dzień 25.08.2006r, który to termin ostatecznie został zmieniony na dzień 15.09.2006r. W toku postępowania , na rozprawie administracyjnej w dniu 15.09.2006r. stwierdzono, iż po śmierci współwłaścicielki nieruchomości C.H. ( zmarłej w [...]) nie wydano postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, wobec czego krąg jej spadkobierców nie został ostatecznie ustalony. Wnioskodawca oświadczył do protokołu rozprawy, że przyjął do wiadomości, że do niniejszego postępowania należy dostarczyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej C.H., gdyż zrozumiała jest dla niego procedura ustalania stron postępowania. Nadto zgodnie z wnioskiem J.H. zgodnie ze wskazaniem Wojewody zawartym w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] postępowanie wszczęte na wniosek J.H. z dnia [...] postanowiono prowadzić jako odrębne postępowania administracyjne w przedmiocie zwrotu poszczególnych nieruchomości objętych tym wnioskiem, nadając im odrębne numery (zawiadomienie z dnia 22.09.2006r.) . W przedmiotowej sprawie obejmującej wniosek o zwrot nieruchomości – działki nr [...] położonej w S. przy ul. P. wywłaszczonej na mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu odszkodowania ustalono, że stronami postępowania są spadkobiercy po zmarłej C.H. i I. Sz. oraz J.H. (protokół rozprawy administracyjnej) . Brak było postanowienia sądowego stwierdzającego nabycie praw do spadku po zmarłej [...] C.H. toteż w celu jednoznacznego określenia osób mających przymiot strony niniejszego postępowania organ I instancji postanowieniem z dnia [...] zawiesił je z dniem [...] - do czasu wydania powyższego orzeczenia sądowego, zobowiązując jednocześnie J.H. do wystąpienia w terminie 3 miesięcy do właściwego sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po jego matce. Orzeczenie to zostało następnie uchylone w całości na mocy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], którego zdaniem orzeczenie o zawieszeniu danego postępowania nie mogło określać początkowej daty tego zawieszenia, gdyż rozpoczyna ono swój bieg od momentu uprawomocnienia się postanowienia. Pismem z dnia [...] J.H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność organu, po uprzednim wyczerpaniu trybu zażaleniowego określonego w art. 37 § 1 kpa ( postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]dołączone do akt sądowych przez skarżącego, k. 11 akt). Postanowieniem z dnia [...] Starosta S. ponownie orzekł o zawieszeniu postępowania z powodu konieczności wystąpienia do sądu o wydanie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po C.H. Powyższe orzeczenie zostało uchylone przez SKO postanowieniem z dnia [...] które uznało, iż strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa mogą zostać ustalone z urzędu przez sam organ – poprzez wskazanie spadkobierców ustawowych lub testamentowych C.H. i jej córki I. Sz. Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji wskazał nowy termin załatwienia sprawy na dzień [...] – ze względu na konieczność przekazania akt do WSA w związku ze skargą na bezczynność. Odpowiadając na skargę, organ I instancji wskazał na jej bezzasadność . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Przy badaniu skargi na bezczynność organów administracji państwowej kontrola sądu administracyjnego winna skupić się na sprawdzeniu, czy skarga jest dopuszczalna i czy istotnie zostały naruszone przepisy o terminach załatwienia skarg (zob. wyrok NSA z 13.02.1998r., I SAB 125/97, Lex nr 44544). Sąd orzekający ocenił, iż w rozpoznawanej sprawie wyczerpano tryb z art. 37 k.p.a. bowiem skarżący wniósł do organu wyższego stopnia zażalenie na niezałatwienie w terminie przez Starostę S. wniosku o zwrot nieruchomości i w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia SKO z dnia [...], którym organ ten rozpoznał przedmiotowe zażalenie, wniósł skargę do tutejszego Sądu na bezczynność organu. Nadto - zgodnie z utrwalonym orzecznictwem –wniósł zażalenie na postanowienie Starosty S. z dnia [...] wydane w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego , w którym zawarł żądanie rozpoznania merytorycznego sprawy (teza 3 do wyroku NSA w Warszawie z dnia 23.09.1986r., IV SAB 12/86, ONSA 1986/2/52). Nie ulega także wątpliwości, że Starosta S. nie załatwił sprawy w ustawowym terminie określonym w przepisie art. 35 k.p.a. Faktem jest, że organ I instancji postanowieniem z dnia [...] w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesił postępowanie, jednak postanowienie to zostało wskutek wniesionego przez skarżącego zażalenia uchylone ostatecznym postanowieniem z dnia [...] przez SKO . Organ odwoławczy uznał bowiem, iż brak było przesłanek określonych w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. aby organ I instancji mógł zawiesić postępowanie administracyjne w omawianej sprawie. W sprawach ze skargi na bezczynność organów administracji publicznej sąd administracyjny orzeka według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie orzekania (wyrok WSA w Warszawie z dnia 18.08.2005r., IV SAB/Wa 64/05, Lex nr 191990). Tak więc należało przyjąć, iż postanowienie z dnia [...] wydane w przedmiocie zawieszenia postępowania zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Tylko bowiem ostateczne postanowienie o zawieszeniu postępowania eliminuje możliwość powstania tak zwanej bezczynności organu związanej z upływem terminu załatwienia sprawy w określonej instancji i nie jest dopuszczalne wniesienie skargi na bezczynność organu dopóty, dopóki we właściwym trybie nie zostanie wzruszone ostateczne postanowienie o zawieszeniu postępowania lub nie zostanie podjęte postępowanie (wyrok NSA w Warszawie z dnia 29.12.1992r., II S.A. 697/92, ONSA 1994/2/50). Konsekwencją powyższego jest uznanie, iż Starosta S. nie załatwił sprawy w terminie określonym art. 35 k.p.a. bowiem w terminie ustawowo określonym nie wydał rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę wszczętą na wniosek skarżącego. Z bezczynnością organu mamy bowiem do czynienia, gdy w ustawowym terminie organ nie dokonał żadnych czynności, albo dokonał ale nie zakończył postępowania przez wydanie decyzji, przy czym wina lub brak zawinienia organu są bez znaczenia , chodzi bowiem o obiektywne przekroczenie terminu ustawowego na załatwienie sprawy. Ubocznie już tylko Sąd orzekający zauważa za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie ( wyrok z dnia 17.03.2005r., I S.A./Wa 382/04, Lex nr 189027) , iż w postępowaniu o zwrot nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami w pierwszej kolejności należy ustalić właścicieli nieruchomości w dacie jej wywłaszczenia, gdyż tylko oni lub ich spadkobiercy są uprawnieniu do żądania zwrotu takiej nieruchomości. Obowiązek ustalenia tych właścicieli ciąży na organie, który prowadzi postępowanie o zwrot nieruchomości. W omawianej sprawie organ I instancji ustalił, iż właścicielami przedmiotowej nieruchomości w dacie jej wywłaszczenia byli: C.H. , J.H. i I.Sz. z d. H.. Nadto ustalił, iż stronami postępowania , które mogą ubiegać się o zwrot przedmiotowej nieruchomości są spadkobiercy po zmarłej w 1990r. C.H. j, skarżący J.H. i spadkobiercy po zmarłej w 2003r. I.H. Do akt administracyjnych złożono jedynie postanowienie Sądu Rejonowego w P. z 28 kwietnia 2005r. o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej 22 marca 2003r. I Sz. z d. H. przez J.Sz. i L.J. Sz. Ci ostatni poparli wniosek o zwrot nieruchomości . Brak jest natomiast ewentualnych wniosków o zwrot przedmiotowej nieruchomości od spadkobierców po zmarłej C.H. Nie można bowiem wykluczyć takiej sytuacji, że zmarła C.H. pozostawiła testament , którym powołała do dziedziczenia innych aniżeli J.H. Kto jest spadkobiercą po zmarłej C.H. z urzędu bada jedynie Sąd spadku, który wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po przeprowadzeniu rozprawy, na którą wzywa wnioskodawcę oraz osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi (art. 669 Kodeksu postępowania cywilnego). Tak więc skoro organ prowadzący niniejsze postępowanie powziął wiadomość o śmierci współwłaścicielki wywłaszczonej nieruchomości musi ustalić jej spadkobierców, bowiem brak wniosku pochodzącego od wszystkich współwłaścicieli ( ich spadkobierców) wyłącza możliwość wydania pozytywnej decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości ( komentarz do art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami praca zespołowa: Gerard Bieniek, Stanisława Kalus, Zenon Marmaj, Eugeniusz Mzyk. Wydawnictwo Prawnicze "LexisNexis". Warszawa 2005, s. 440). W interesie więc skarżącego leży uzyskanie postanowienia sądu spadku o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej C.H. Biorąc powyższe pod uwagę i podzielając zarzut skarżącego, iż przy załatwianiu sprawy zwrotu przedmiotowej nieruchomości Starosta S. pozostaje w bezczynności, Sąd orzekł - na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – jak w sentencji. /-/M. Bejgerowska /-/M. Lorych- Olszanowska /-/M. Górecka E.W.