III SO/Po 1/10

Dnia 10 marca 2010 roku Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości podatku akcyzowego za miesiąc styczeń 2004 r. postanawia zwolnić wnioskodawcę od wpisu ponad kwotę 1.000,00 zł i odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie /-/ R. Talaga Dnia 19 stycznia 2010 roku W.M., reprezentowany przez adwokata A. S., złożył sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że od dnia 10 sierpnia 2007r. prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne, w wyniku którego został zajęty majątek ruchomy, środki produkcji, rachunek bankowy. Spowodowało to zaprzestanie produkcji. Wskazał, że cały jego majątek jest równocześnie majątkiem przedsiębiorstwa. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Posiada wspólnie z małżonką dom o powierzchni 200 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 45 ha. Do majątku przedsiębiorstwa należą dom jednorodzinny o powierzchni 120 m2 i budynek o powierzchni 200 m2. Obie nieruchomości przeznaczone są pod wynajem, jednakże wcześniej wymagają kapitalnego remontu. Wnioskodawca nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Posiada około 9 tysięcy litrów wyrobów alkoholowych,130 litrów glikolu, 2 naczepy cysterny, 2 ciągniki siodłowe, przyczepę do samochodu ciężarowego, samochód Fiat Ducato, wózek widłowy, wózek podnośnikowy, samochody osobowe Mitsubishi Pajero, Toyota RAV 4, Toyota Land Cruiser, Peugeot 607, ciągnik rolniczy. Wymienione nieruchomości zajęte zostały w postępowaniu egzekucyjnym. Żona wnioskodawcy nie posiada majątku odrębnego. Istnieje między nimi ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej. Cały majątek został zgromadzony w trakcie trwania małżeństwa i jest wspólny. Utrzymanie domu wynosi około 2.000,- zł miesięcznie. Wnioskodawca na lekarstwa wydaje miesięcznie około 300,-zł miesięcznie. Oświadczył, że zarówno on jak i jego żona nie uzyskują obecnie żadnych dochodów. Na podstawie materiałów nadesłanych w ramach wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy ustalono, że na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...] i [...] od października 2009 r. Dyrektor Izby Celnej prowadził egzekucję należności w podatku akcyzowym za styczeń, luty, marzec i kwiecień 2004 roku odpowiednio w kwotach [...] zł, [...] zł, [...] zł., [...] zł wraz z odsetkami. Postanowieniami z dnia 28 stycznia 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej uznał zarzuty co do w/w tytułów za uzasadnione i umorzył egzekucję prowadzoną na ich podstawie. Na tej podstawie zwrócono na rachunek przedsiębiorstwa wnioskodawcy zajętą wcześniej kwotę 88.969,20 zł tytułem tytułów wykonawczych [...] – [...] a następnie dnia 8 lutego 2010 r. kwota 85.720,44 zł ponownie została zajęta jako różnica pozostała na koncie tytułem dokonywanej przez bank kumulacji na poczet wynagrodzeń pracowników. Wnioskodawca nie posiada obecnie aktualnych tytułów wykonawczych, jednak egzekucja jest prowadzona, gdyż pieniądze są pobierane z konta na rzecz Izby Celnej w P. Wnioskodawca potwierdził, że posiada następujące samochody: Fiat Cinquecento "900", rok produkcji 1996 (poj. 899 cm³), Mitsubishi Pajero, rok produkcji 1998 (poj. 2477 cm³), Toyota RAV 4, rok produkcji 2004 (poj. 1955 cm³), Toyota Land Cruiser, rok produkcji 2005 (poj. 2982 cm³), Peugeot 607, rok produkcji 2005 (poj. 2720 cm³), samochód osobowy GAZ, rok produkcji 1966 (poj. 1481 cm³). Na koncie firmy A. należącej do wnioskodawcy w okresie od 1 czerwca 2009 roku do dnia 8 lutego 2010 roku, pozostawały środki w wysokości nie większej niż 4.000,00 zł. Natomiast jeden przelew przychodzący w znacznej kwocie (88.969,20 zł) został przeznaczony na realizację zobowiązań wobec Izby Celnej w P. (85.720,44 zł.). Tym samym na dzień 8 lutego 2010 roku na koncie pozostawało 3.306,96 zł. Na koncie prywatnym wnioskodawcy w okresie od września 2009 roku do stycznia 2010 roku pozostawały kwoty nie większe niż 3.000,00 zł, przy czym stan konta na dzień 8 stycznia 2010 roku wynosił 1.153,52 zł. Na prywatnym koncie żony wnioskodawcy w okresie od dnia 1 września 2009 roku do dnia 23 stycznia 2010 roku pozostawały środki w kwocie nie większej niż 3.000,00 zł., przy czym w większości były one wydatkowane na bieżące koszty utrzymania. Miesięczne koszty utrzymania wnioskodawcy zostały przez niego oszacowane w następującej wysokości: woda 66,96 zł, opał 1.035,00 zł, energia 604,18 zł, gaz 90,00 zł, telefon 103,97 zł, telewizja 116,30 zł, wyżywienie 1500,00 zł., koszty leczenia 250,00 zł, zakup lekarstw (wizyty, dojazdy, specjalisty chorób wewnętrznych 500,00 zł), składki KRUS żony 324,00 zł, podatek od nieruchomości 20,00 zł. Łącznie 4.610,41 zł. Z kserokopii rocznych zeznań podatkowych W. M. wynika, że w 2008 roku poniósł on stratę w wysokości 483.380,53 zł z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, a w ciągu całego roku uzyskał dochód w wysokości 5400,34 zł. Natomiast żona wnioskodawcy nie uzyskała w tym okresie żadnego dochodu. Z kserokopii rocznych zeznań podatkowych za 2009 roku, wynika, że W.M. poniósł stratę w wysokości 300.716,30 zł z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, a w ciągu całego roku uzyskał dochód w wysokości 4.057,14 zł. Natomiast żona wnioskodawcy uzyskała w tym okresie dochód w wysokości 2.287,50 zł. Wnioskodawca wraz z synem zaciągnął w [...] kredyt suszowy w wysokości 400.000,00 zł, a także w [...] kredyt w wysokości 514.000,00 zł na zakup ziemi. Syn wnioskodawcy przejął realizacje zobowiązań z tytułu zaciągniętych przez niego i wnioskodawcę zobowiązań (kredyt na zakup gruntów rolnych oraz kredyt suszowy), a ponadto wspomaga rodziców miesięcznie kwotą od 1.000,00 zł do 2.000,000 zł. Wnioskodawca oświadczył, że na jego dochody składają się czynsz ze spółki w wysokości 3.025,00 zł oraz płatności obszarowe w wysokości 28.334,15 zł. Zgodnie z przepisami art. 245 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepis art. 246 §1 pkt. 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Biorąc pod uwagę powyższe należy podkreślić, że argumentacja W. M. uzasadniająca brak jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania administracyjnego może budzić wątpliwości. We wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył on bowiem, że ani on, ani jego żona, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, nie uzyskują dochodów, natomiast w ramach uzupełnienia wniosku oboje wyjaśnili, że utrzymują się z dochodów z dopłat bezpośrednich oraz czynszu najmu przedsiębiorstwa. Koszty miesięcznego utrzymania wnioskodawca określił we wniosku na około 2.300,00 zł. Natomiast w ramach uzupełnienia wniosku wskazano, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą 4.610,41 zł. (woda 66,96 zł, opał 1035,00 zł, energia 604,18 zł, gaz 90,00 zł, telefon 103,97 zł, telewizja 116,30 zł , wyżywienie 1500,00 zł., koszty leczenia 250,00 zł, zakup lekarstw i wizyty lekarskie 500,00 zł, składki KRUS żony 324,00 zł, podatek od nieruchomości 20,00 zł.). W tym względzie należy zwrócić uwagę, że wnioskodawca wskazał wysokość niektórych wydatków, które przekraczają niezbędne koszty bieżącego utrzymania i w związku z prowadzeniem procesu powinny zostać ograniczone (np. koszty telewizji kablowej w wysokości 116,30 zł miesięcznie, koszty telefonu stacjonarnego w wysokości 103,00 zł miesięcznie). Ponadto przez cały rok kalendarzowy z pewnością nie występują tak wysokie koszty opału. W rozpatrywanym przypadku należy uwzględnić również, że w chwili rozpoznawania sprawy zostały umorzone wszystkie cztery postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych przeciwko wnioskodawcy. Taka sytuacja oznacza, że wnioskodawca będzie mógł w pełnym zakresie czerpać pożytki ze swojego majątku od chwili jego faktycznego zwolnienia, gdyż brak jest informacji o wystawieniu nowych tytułów wykonawczych. Analizując sytuację wnioskodawcy należy uwzględnić jednak, że po złożeniu czterech wniosków o przyznanie prawa pomocy przed wniesieniem skarg, pełnomocnik wnioskodawcy złożył następnie cztery skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. w zakresie podatku akcyzowego za styczeń, luty, marzec i kwiecień 2004 roku. W sprawie zarejestrowanej pod sygnaturą III SA/Po 119/10, wartość przedmiotu sporu została określona na kwotę [...], a wpis wynosi 2.000,00 zł. W sprawie zarejestrowanej pod sygnaturą III SA/Po 120/10, wartość przedmiotu sporu wynosi [...], a wpis 2.176,00 zł. W sprawie zarejestrowanej pod sygnaturą III SA/Po 121/10, wartość przedmiotu wynosi [...], a wpis 2.337,00 zł. W sprawie zarejestrowanej pod sygnaturą III SA/Po 122/10, wartość przedmiotu sporu wynosi [...], a wpis 3.008,00 zł. Łączna kwota wpisów sądowych do których jest zobowiązany wnioskodawca przekracza więc 9.000,00 zł. W tej sytuacji biorąc pod uwagę aktualne możliwości finansowe wnioskodawcy, łączną wysokość ciążących na nim zobowiązań oraz faktyczne oczekiwanie na zwolnienie zajętego podczas egzekucji majątku, zasadne wydaje się przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu ponad 1.000,00 zł i odmówienie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1, § 3, §4, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) postanowiono jak w sentencji orzeczenia. /-/ R. Talaga