III SPP/Po 22/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 4 czerwca 2019 r., sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu z 15 maja 2019 r. o odmowie przyznania prawa pomocy, w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z [...] stycznia 2019 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich oraz innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z [...] stycznia 2019 r., nr [...], skarżący R. P. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. We wniosku wypełnionym na urzędowym formularzu PPF skarżący wskazał, że jest osobą bezdomną, samotną i ciężko chorą, a z uwagi na brak dochodu nie jest w stanie uiścić żadnych opłat ani kosztów. Skarżący podał ponadto, że jest osobą zadłużoną. Korzysta z jadłodajni Caritasu i stara się o pomoc społeczną. Na wezwanie z 16 kwietnia 2019 r. do uzupełnienia oświadczenia majątkowego skarżący podał, że nie posiada dokumentów podanych w wezwaniu, gdyż jako osoba bezdomna nie ma możliwości ich przechowywania. Podany przez skarżącego adres nie jest miejscem jego zamieszkania, a jedynie adresem do doręczeń. Skarżący nie posiada żadnych rachunków bankowych. Nie osiągając dochodów nie składał także zeznania podatkowego za 2016, 2017, 2018, czy 2019 rok. Jednocześnie skarżący wskazał, że stosowne dokumenty i informacje mogą być uzyskane przez tut. Sąd oraz właściwych organów, czy instytucji. Postanowieniem z 15 maja 2019 r. starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W postanowieniu zwrócono uwagę na okoliczności znane tut. Sądowi z urzędu. W ocenie starszego referendarza strona uchyla się od przedłożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedstawienia dokumentacji wskazanej w wezwaniu sądowym i powinna liczyć się z tym, że brak będzie wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Skarżący nie wykazał w konsekwencji zaistnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wyjaśnił, że adres w [...] jest jedynie adresem do doręczeń, ponieważ skarżący pozostaje osobą bezdomną. Skarżący został w roku 2008 eksmitowany i nastąpiło jego wymeldowanie z urzędu. Odnosząc się zaś do reprezentacji różnych podmiotów i składania wniosków o dopłaty unijne skarżący wskazał, że do tej pory nie otrzymał dopłat, co spowodowało bankructwo tych podmiotów. Co więcej, w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową w [...] biegli lekarze sądowi psychiatrzy orzekli, że składane przez skarżącego wnioski o dopłaty są oczywiście błędne i wynikają z choroby psychicznej skarżącego. Z uwagi na tę chorobę skarżący nie był w stanie reprezentować ani siebie, ani wskazanych podmiotów, które usiłował reprezentować. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do art. 260 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy (art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wydając zaskarżone postanowienie starszy referendarz sądowy słusznie zwrócił uwagę na to, że ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanki uzasadniającej w świetle art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem. To na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym zależy od tego czy strona wykaże istnienie przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (postanowienie NSA z 9 stycznia 2015 r., II GZ 886/14). Referendarz sądowy słusznie zauważył, że wnioskodawca nie wyjaśnił w pełni swojej sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył żądanych dokumentów, a tym samym nie wykazał w wiarygodny sposób, iż spełnia przesłanki do przyznania mu wnioskowanego prawa pomocy. Oczekiwanie od tut. Sądu, że za skarżącego przeprowadzi postępowanie wyjaśniające w zakresie powstałych w związku z tym wątpliwości – w świetle powyższych twierdzeń dotyczących ciężaru dowodu – nie jest trafne. Nie może być przy tym uznane za wystarczające powołanie się przez skarżącego na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 29 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 907/09, oddalający skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z [...] września 2009 r. w przedmiocie wymeldowania, skoro wymeldowanie to dotyczyło lokalu nr [...] w [...], którego adres nie pokrywa się z obecnie wskazywanym przez skarżącego adresem nr [...] w [...]. Do powstałej w związku z tym rozbieżności skarżący już się nie odnosi. Skoro skarżący uchyla się od przedstawienia żądanych w trybie art. 255 P.p.s.a. dowodów w zakreślonym terminie, to powinien liczyć się z oceną, że brak będzie podstaw do uznania jego twierdzeń i oświadczeń za uprawdopodobnione. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 28 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 744/09). Z uwagi na to, że skarżący nie uczynił zadość powyższym wymogom, nie nadesłał bowiem dokumentów pozwalających na wszechstronną ocenę jego sytuacji finansowej, starszy referendarz sądowy nie mógł wydać innego rozstrzygnięcia, aniżeli postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.