IV SA/Po 10/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Maciej Dybowski Protokolant Sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2010 r. sprawy ze skargi E. R., M. R., I. R., H. R. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] Prezydent Miasta P., działając na podstawie art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, z późn. zm.), orzekł o wymeldowaniu E. R., H. R., I. R. i M. R. z pobytu stałego przy ul. S. J. [...] w P.. W uzasadnieniu organ wskazał, iż art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w ust. 1 wyraźnie precyzuje obowiązki osoby, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące. Organ podniósł, iż zgodnie z tym przepisem osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Natomiast zgodnie z art. art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ wyjaśnił, iż oceniając całokształt zgromadzonego materiału dowodowego należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie wyczerpane zostały przesłanki zawarte w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ podniósł, iż przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że H. R., E. R., M. R. i I. R. bez wymeldowania się opuścili nieruchomość przy ul. S. J. [...] w P. będącą miejscem ich stałego pobytu oraz, że przebywają bez zameldowania w P. przy ul. Ś..... Ponadto organ wyjaśnił, iż zgodnie z orzecznictwem miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. W ocenie organu takim miejscem nie jest dla wymeldowanych nieruchomość przy ul. S. J. [...]w P.. Organ wskazał, iż rozbieżności w materiale dowodowym odnoszą się wyłącznie do kwestii dobrowolności opuszczenia lokalu. Organ wyjaśnił, iż H. R. zeznał, że nieruchomości przy ul. S. J. [...] w P. nie opuścił w sposób dobrowolny w styczniu 2008., gdyż B. Sz. wymienił zamki w drzwiach wejściowych i nie posiada nowych kluczy. E. R. zeznała, że przy ul. S. J. [...] w P. nie przebywa w sposób stały od ok. 1,5 roku, gdyż od tego czasu przebywa w niej B. Sz., oraz również ze względu na chorobę i brak podstawowych mediów w mieszkaniu. M. R. zeznała, że do 2002 r. zamieszkiwała i przebywała w sposób stały przy ul. S. J. [...] w P., później ze względu na odcięcie mediów w tej nieruchomości – wynajęła kawalerkę w P.. I. R. zeznała że od ok. 5 lal nie mieszka przy ul. S. J. [...] w P.. W ocenie organu powyższe zeznania są oderwane od rzeczywistości, ponieważ już [...]maja 2006 r. w Sądzie Rejonowym w P. odbyła się licytacja nieruchomości przy ul. S. J. [...] w P., która ostatecznie została przysądzona postanowieniem tego Sądu w dniu [...]listopada 2006 r. na rzecz B. Sz., a następnie postanowieniu temu nadano klauzulę wykonalności. Organ wskazał, iż odcięcie mediów w przedmiotowej nieruchomości nie nastąpiło na skutek działań osób trzecich - to właściciele lub osoby użytkujące tą nieruchomość miały obowiązek ponoszenia opłat za podstawowe media: prąd, gaz, czy wodę - nie można zatem twierdzić, że opuszczenie nie nosiło znamion dobrowolnego z tego powodu - przecież każda osoba korzystająca z różnego typu usług - w tym związanych z nieruchomością - jest zobowiązana do uiszczania należnych opłat, zatem jeśli ich nie uiszcza to musi się liczyć z konsekwencjami z tego wynikającymi - odcięciem mediów, licytacją dobytku wskutek zaległości, czy wreszcie eksmisją. Organ w ślad za orzecznictwem wskazał, iż doświadczenie życiowe wskazuje, że nie jest możliwe zamieszkiwanie w lokalu pozbawionym na stale elektryczności, ogrzewania, wody. W lokalu, w którym te media nie istnieją, nie sposób wykonywać większość podstawowych czynności życia codziennego, które składają się na pojęcie pobytu stałego oraz że nie można przyjąć, że skarżący został zmuszony do opuszczenia spornego lokalu, który został odcięty od dopływu prądu, gazu i wody w sytuacji, gdy było to następstwem zaległości w opłatach za te media. Odwołania od powyższej decyzji wnieśli E.R., M. R. I. R. oraz H. R.podnosząc, iż nie opuścili dobrowolnie swojego domu. Odwołujące podniosły, iż dom opuściły pod przymusem okoliczności losowych, nie zabierając z niego mebli ani żadnych rzeczy. Dalej odwołujące podniosły, iż codzienna egzystencja w domu przy ul. J. [...] była niemożliwa ze względu na brak mediów oraz że do dnia [...] stycznia 2008 r. miały normalny dostęp do domu. Natomiast odwołujący wskazał, iż dom opuścił na stałe [...] stycznia 2008 r. pod fizycznym przymusem dokonanym przez nowego właściciela, który uniemożliwił mu wejście do domu, wymieniając zamki w drzwiach. Decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Wojewoda W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ prowadzący postępowanie był obowiązany do ustalenia, czy zainteresowani faktycznie opuścili przedmiotowy lokal bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego w tym lokalu. Organ odwoławczy podniósł, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż odwołujący opuścili przedmiotowy lokal i mieszkają w innym miejscu. Zdaniem Wojewody fakt ten został potwierdzony w przeprowadzonym przez organ I instancji postępowaniu wyjaśniającym, na podstawie zeznań właściciela nieruchomości, ustaleń policji podczas przeprowadzonych kontroli meldunkowych i zeznań samych zainteresowanych. Dalej organ odwoławczy wskazał, iż zainteresowani bez wymeldowania opuścili przedmiotowy lokal, mieszkają w innym lokalu bez dopełnienia rejestracji zameldowania na pobyt czasowy czy na pobyt stały. Wojewoda podkreślił, iż mieszkanie jest tylko wówczas stałym miejscem pobytu przebywających w nim osób, gdy stanowi dla nich wyłączne centrum życiowe, a wiec lokal, w którym koncentrują się ich codzienne sprawy, gdzie osoby te przebywają, wypoczywają, prowadzą gospodarstwo domowe. Takim miejscem dla zainteresowanych (dla Pań od 2002r. lub 2005r. a dla H. R. od stycznia 2008r.) nie jest przedmiotowy lokal. Na skutek licytacji (zadłużenie w opłatach, zainteresowani nie uiszczali opłat za nieruchomość) przedmiotowa nieruchomość została przysądzona postanowieniem Sądu Rejonowego w P. na rzecz B. Sz.. Natomiast postanowieniem z dnia [...] listopada 2007r. tenże sąd nadał klauzulę wykonalności powyższemu postanowieniu i nakazał dłużnikom E. R. i H. R. wydać powyższą nieruchomość nabywcy B.Sz.. Tym samym, w ocenie organu, zainteresowani utracili wszelkie prawa do nieruchomości. W ocenie organu deklarowany przez odwołujących zamiar powrotu do spornego lokalu jest jedynie deklaracją gołosłowną, ponieważ skarżący nie podjęli skutecznych środków prawnych umożliwiających im powrót do lokalu. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż argumenty podnoszone przez zainteresowanych w odwołaniach od decyzji organu I instancji nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, skoro zainteresowani opuścili sporny lokal i nie mieszkają w nim w sposób stały - potwierdzając tym samym stan faktyczny przedmiotowej sprawy. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli E. R., M. R., I. R., H. R. zarzucając zaskarżonej decyzji błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż skarżący dobrowolnie opuścili lokal mieszkalny przy ul. J. oraz, iż lokal ten nie stanowi ich centrum życiowego. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnili, iż w przedmiotowej sprawie decyzje oparto na nieprawdziwych twierdzeniach złożonych przez B. Sz.. W ocenie skarżących organy orzekając pominęły fakt, iż do czasu przymusowego usunięcia odwołujących przez B. Sz. to właśnie tam było ich centrum życiowe. Zdaniem skarżących nie została spełniona przesłanka dobrowolnego opuszczenia lokalu, ponieważ zostali oni usunięci przymusem. Skarżący podnieśli, iż nie toczyło się jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne mające na celu usunięcie skarżących z lokalu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji oraz podnosząc, iż skarga nie wnosi żądnych nowych dowodów, które miałyby wpływ na rozstrzygnięcie. Na rozprawie w dniu 13 maja 2010 r. skarżący podtrzymał skargę oraz oświadczył, iż nadal odbiera korespondencję przy ul. J. i nie posiada innego adresu. Skarżący ponadto wskazał, iż żona z córkami wyprowadziły się, a on mieszkał w przedmiotowym lokalu i tylko chodził kąpać się w inne miejsce. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję Wojewody W. w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w myśl którego osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego jest obowiązana wymeldować się, a w razie niedopełnienienia przez nią tego obowiązku, na wniosek strony lub z urzędu organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania takiej osoby. Zgodnie z art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Uwzględniając tę definicję, należy przyjąć, iż stanowiące hipotezę przepisu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy "opuszczenie miejsca pobytu stałego", nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym, niż miejsce pobytu stałego, ale konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanego przepisu jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest więc ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Ponadto zwrócić należy uwagę, iż postępowanie administracyjne przeprowadzone przed wydaniem przez organ administracji publicznej decyzji o wymeldowaniu powinno zapewnić dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten wynika z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej Kpa). Przepis ten nakłada na organ administracji obowiązek zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia, jak i stosowania norm prawa materialnego. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego i często uniemożliwia prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 § 1 Kpa stanowiący, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie było zatem stwierdzenie, czy przy zachowaniu wszelkich norm procesowych organy zebrały materiał dowodowy pozwalający z całą pewnością orzec, że skarżący opuścił w sposób dobrowolny i trwały miejsce pobytu stałego. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy bezsprzecznie wynika, iż skarżący nie mieszkają w spornym lokalu. Na powyższą okoliczność wskazują przede wszystkim zeznania samych skarżących. H. R. oświadczył, iż obecnie wraz z żoną i córkami przebywa pod adresem P., ul. Ś. [...] oraz że spornej nieruchomości nie opuścił w sposób dobrowolny. E. R. oświadczyła, iż w spornym lokalu nie przebywa w sposób stały od 1,5 roku. M. R. oświadczyła, iż jej matka i siostra mieszkają z nią w wynajmowanej kawalerce od 2002 r., a do spornego lokalu przyjeżdżała z uwagi na fakt, iż zostały jej tam jej rzeczy osobiste. Wskazała również, iż spornej nieruchomości nie opuściła w sposób dobrowolny. I. R. oświadczyła, iż od 5 lat nie mieszka przy ul. J. [...]. Do czasu wymiany zamków przez nowego właściciela do nieruchomości miała swobodny dostęp. Skarżące również w wniesionym odwołaniu wskazały, iż przedmiotową nieruchomość opuściły jeszcze przed wymianą zamków do czego zostały zmuszone przez okoliczności losowe. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, iż skarżący w dniu orzekania o wymeldowaniu nie przebywali w spornym lokalu od ponad 3 miesięcy. W przedmiotowej sprawie daty opuszczenia lokalu przez poszczególnych skarżących są różne, lecz nie ulega wątpliwości, iż od stycznia 2008 r., tj. od wymiany zamków przez nowego właściciela, żadna z osób skarżących nie mieszka w przedmiotowym lokalu. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż została spełniona przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Natomiast do rozstrzygnięcia pozostała kwestia czy opuszczenie to miało charakter dobrowolny i trwały. Odnosząc się do kwestii dobrowolności opuszczenia lokalu zauważyć należy, iż osoba usunięta z lokalu wbrew swojej woli i bezprawnie do niego niedopuszczona powinna skorzystać we właściwym czasie z przysługujących środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (patrz art. 344 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny – Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.). Natomiast brak podjęcia jakichkolwiek działań prawnych mających na celu powrót do lokalu dowodzi braku takiego zamiaru. Za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (zob. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3078/00, Lex nr 78937). Należy również wskazać, że dla oceny przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu istotny jest czas, w jakim powództwo posesoryjne zostało wytoczone. Jeżeli dana osoba - pomimo usunięcia jej z lokalu wbrew jej woli - przez długi okres czasu nie podejmuje kroków prawnych w celu przywrócenia jej posiadania tego lokalu, świadczyć to może o opuszczeniu przez nią miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. Zatem nieskorzystanie we właściwym czasie z tego środka prawnego świadczyć może o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez daną osobę (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., V SA 3078/00, Lex nr 78937, wyrok NSA z dnia 26 października 2006 r., II OSK 1244/05, niepubl.). Wyjaśnić również należy, iż również przymusowe wykonanie eksmisji z lokalu na podstawie wyroku sądowego nie nosi samo w sobie cech dobrowolności, niemniej jednak z uwagi na charakter prawny i skutki tej czynności, należy przyjąć na potrzeby art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm) konstrukcję prawną dobrowolności i trwałości opuszczenia danego lokalu. W przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w P. nadał klauzulę wykonalności prawomocnemu wyrokowi Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] listopada 2006 r. o przysądzeniu prawa własności nieruchomości położonej w P., przy ul. J. [...] i nakazano dłużnikom H. R. i E. R. wydać powyższą nieruchomość nabywcy B. Sz.. Jak wynika z akt sprawy w tym z oświadczeń skarżących, wynika, iż skarżący nie podejmowali żadnych kroków celem przywrócenia posiadania. Skarżący w trakcie przesłuchanie jedynie oświadczali, iż wytoczą stosowne powództwo oraz że zamierzają wrócić do spornego lokalu. Ponadto zauważyć należy, iż I. R., M. R. oraz E. R. opuściły przedmiotowy lokal jeszcze przed wymianą zamków. I. R. wskazała, iż nie mieszka tam od 5 lat. M. R. oświadczyła, iż od 2002 r. razem z matkę i córka mieszkały w wynajmowanym mieszkaniu. Również E. R. oświadczyła, iż w przedmiotowym lokalu bywała "z różna częstotliwością" ze względu na chorobę i brak mediów. Powyższe wskazuje, iż skarżące opuściły przedmiotowy lokal jeszcze przed wymianą zamków przez nowego właściciela. Skarżący oświadczyli również, iż w spornym lokalu od stycznia 2007 r. nie było wody, gazu i prądu. W orzecznictwie przyjmuje się, iż miejscem pobytu stałego danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki. W świetle powyższego nie do pogodzenia z doświadczeniem życiowym jest fakt, iż w lokalu, w którym odłączono media można wykonywać ww. czynności życia codziennego. W ocenie Sądu spornego lokalu nie można traktować jako centrum życiowe skarżących. Jak wynika z akt sprawy, skarżący zabrali swoje rzeczy ze spornego lokalu. Na powyższe wskazuje zeznanie B. Sz., który wskazał, iż wielokrotnie kontaktował się ze skarżącym w celu odebrania przez niego rzeczy. Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych oświadczenia skarżący zabrał należące do niego mienie w obecności pracowników firmy "A.". Wobec powyższego, skoro skarżący zabrał swoje rzeczy osobiste z lokalu, to uznać należy, iż nie jest ono już jego centrum życiowym. Zauważyć również należy, iż sam fakt posiadania w przedmiotowym lokalu rzeczy osobistych, w sytuacji przebywania poza lokalem oraz realizowanie spraw bytowych takich jak jedzenie, pranie i spędzanie czasu wolnego poza tym lokalem, nie można w żadnym razie traktować jako zamieszkiwanie w tym lokalu. Sąd podkreślił również, iż zameldowanie, jako rejestracja stanu faktycznego, nie sankcjonuje tego stanu, jak również nie tworzy jakichkolwiek uprawnień do uzyskania praw do lokalu, skoro dokonanie zameldowania również nie jest uzależnione od przysługiwania tytułu prawnego do lokalu. Biorąc pod uwagę wszystkie wyżej okoliczności niniejszej sprawy, skład orzekający stwierdza, że organy w niniejszej sprawie słusznie przyjęły, iż zostały spełnione wszystkie przesłanki uzasadniające wymeldowanie skarżących. Przy czym zauważyć należy, iż wydanie decyzji poprzedzone było postępowaniem prowadzonym z poszanowaniem wszelkich zasad wynikających z procedury administracyjnej, nakazujących organowi należyte i wyczerpujące ustalenia stanu faktycznego, stanu prawnego i dokonanie prawidłowej subsumcji. W niniejszej sprawie organy wydały rozstrzygnięcie w oparciu materiał niezbędny do należytego wyjaśnienia okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. ja