IV SA/Po 1005/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca 2012r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy M.S. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z bezrobotnym synem a źródłem ich utrzymania jest emerytura skarżącej wynosząca [...] zł. Z dodatkowych informacji wynika, że wnioskodawczyni posiada mieszkanie o pow. [...] m2. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej skarżącej, pismem z dnia 24 października 2012r. wezwano ją do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i jej syna oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2010-2011 skarżącej i jej syna, udokumentowania wysokości wydatków przeznaczanych na utrzymanie się - opłat za energię elektryczną, dostawy wody, gazu, usługi telekomunikacyjne itp., przedłożenia zaświadczenia z Urzędu Pracy o zarejestrowaniu syna jako osoba bezrobotna wraz z informacją o pobieraniu/nie pobieraniu zasiłku dla bezrobotnych oraz udokumentowania wysokości uzyskiwanych dochodów syna (w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej należy przedłożyć kopie dokumentacji księgowej za ostatnie 3 miesiące), W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca przesłała pismo, w którym przedstawiła zestawienie wydatków na mieszkanie ([...] zł./mc), energię elektr. (średnio [...] zł./mc), gaz (średnio [...] zł./mc), ubezpieczenie pośmiertne ([...] zł./mc), ubezpieczenie syna ([...] zł.), alimenty na wnuka ([...] zł.), leki ([...] zł.) abonament TV ([...]), telefon stacjonarny ([...] zł.), rozmowy międzynarodowe z córką ([...] zł.), telefon komórkowy ([...] zł.), środki czyszczące, piorące i myjące ([...] zł.). Reszta dochodu przeznaczona jest na zakup żywności i ubrań. Skarżąca poinformowała również, że odkłada na endoprotezę lewego kolana oraz w listopadzie będzie musiała zapłacić za ubezpieczenie mieszkania. Do powyższego pisma załączono roczne obliczenie podatku przez organ rentowy za 2011 i 2010r., saldo rachunku w [...] S.A. na kwotę [...] zł., pismo do [...] o likwidacji konta, informację o braku lokat, kart kredytowych, kont dewizowych i udziałów w bankach, dowód wpłaty za mieszkanie z IX i X, faktury za energię elektryczną za okres 11.05. – 10.09.2012r., faktury za gaz, dowód wpłaty ubezpieczenia własnego i syna, dowód wpłaty alimentów, paragony i faktury za leki, faktury wraz z dowodami wpłaty za usługi telekomunikacyjne, umowy ubezpieczenia mieszkania, wyciąg z konta bankowego syna za okres 15.05.2012-30.09.2012. Skarżąca przesłała również oświadczenie syna o nie prowadzeniu działalności gospodarczej, zaświadczenie z PUP w G., informację o wyjeździe syna do pracy za granicą po 25 listopada oraz zeznania podatkowe syna za lata 2010 i 2011. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 ppsa - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżąca nie wyjaśniła aby jej sytuacja materialna uzasadniała przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Wskazać w tym miejscu należy, iż skarżąca nie wyjaśniła w pełni sytuacji finansowej syna. Z formularza wniosku wynika, że syn jest bezrobotny. Nie znajduje to jednak potwierdzenia w przedłożonych dokumentach źródłowych. Z zaświadczenia PUP w G. wynika bowiem, że syn od 29.06.2009 został wyłączony z rejestru bezrobotnych. Ponadto z przedłożonego wyciągu bankowego syna, wynika że w dniach 03.09.2012 i 24.09.2012 uzyskał on wpływy na konto w kwocie po 400 zł. Świadczyć to może o uzyskiwaniu przez niego dochodu, wbrew deklaracji zawartej w formularzu wniosku. Ponadto wskazać należy, iż syn skarżącej od 25 listopada będzie uzyskiwał dochody z pracy za granicą, co niewątpliwie wpłynie na poprawę sytuacji finansowej skarżącej. Ponadto skarżąca dysponuje oszczędnościami w kwocie [...] zł., które pozwalają na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Fakt, iż zgodnie z deklaracją skarżącej oszczędności zamierza przeznaczyć na zakup endoprotezy nie przesądza o tym, iż części tych środków skarżąca nie może przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych. Dodatkowo odnosząc się do deklarowanych wydatków na opłacenie ubezpieczenia domu i na wypadek śmierci stwierdzić należy, że zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi i z tych też względów nie mogą być wysuwane jako argument do uprzywilejowanego traktowania jakim jest przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 07.02.2006 r. sygn. akt I OZ 83/06; dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Podobnie spojrzeć należy na wydatki na usługi telekomunikacyjne ponoszone przez skarżącą w łącznej kwocie ok. [...] zł. miesięcznie. Wydatki na te usługi trudno bowiem uznać za koszty niezbędnego utrzymania skarżącej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.