IV SA/Po 1006/05
WyrokWSA w Poznaniu2006-01-17
Skład orzekający: Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pobyt w obozach przejściowych w Dubnie i Wiener Neustadt, które nie są wymienione w rozporządzeniu jako miejsca eksterminacyjne, może stanowić podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy o kombatantach?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie spełnił przesłanek do przyznania uprawnień kombatanckich. Choć miejscowości Dubno i Wiener Neustadt są wymienione w rozporządzeniu, to nie jako miejsca eksterminacyjne dla dzieci lub miejsca, gdzie osoby były w dyspozycji władz bezpieczeństwa w sposób uzasadniający przyznanie uprawnień. Analiza dowodów wykazała, że obozy te miały inny charakter (więzienie dla jeńców i Żydów w Dubnie, obóz przejściowy dla robotników przymusowych w Wiener Neustadt), a skarżący nie wykazał, aby jego pobyt w nich miał charakter eksterminacyjny lub by podlegał represjom w rozumieniu ustawy.Stan faktyczny
Skarżący A. K. ubiegał się o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozach w Dubnie, Strasshof i Wiener Neustadt. Organ odmówił przyznania uprawnień, uznając, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek określonych w ustawie, w szczególności dotyczących charakteru eksterminacyjnego pobytu. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez WSA, organ ponownie odmówił, podtrzymując swoje stanowisko. Skarżący wniósł kolejną skargę do WSA, kwestionując ustalenia organu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 17 stycznia 2006 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę /-/ E. Kręcichwost-Durchowska KP/
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 22 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm.- dalej ustawa) odmówił przyznania uprawnień kombatanckich A. K., urodzonemu [...] grudnia 1940 r., z tytułu poddania Wnioskodawcy represji, w ramach których przebywał z przyczyn narodowościowych w innym miejscu odosobnienia, w którym pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy).
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż po analizie przedłożonych przez Stronę dokumentów (bez ich indywidualnego wskazania) należy uznać, że Wnioskodawczyni nie przedstawiła dostatecznych dowodów, iż zachodzą w Jej sprawie przesłanki art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy.
A. K. wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł o zmianę decyzji i podniósł, że wraz z rodziną, został wysiedlony i przetrzymywany w obozie przejściowym w Dubnie woj. wołyńskie. Następnie zostali wywiezieni pociągiem do obozu, dla osób narodowości rosyjskiej, w miejscowości Strasshof a.d. Nordbahn pod Wiedniem.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.127 § 3 i art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm - dalej kpa ), i art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego-( j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm. ), utrzymał w mocy własną decyzję. Motywując decyzję Kierownik Ud/sKiOR powtórzył argumenty zaprezentowane w pierwotnej decyzji, podniósł takżę, że obozy w Dubnie i Strasshof w Austrii nie zostały wymienione w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości ( Dz. U. z 2001 r., nr 106, poz. 1154- dalej-rozporządzenie ).
Na powyższą decyzję A. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi dodatkowo wskazał, że po obozie w miejscowości Strasshof przebywał z rodzicami w obozie Wiener Neustadt, a ten został wymieniony jako podobóz obozu koncentracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wyrokiem z dnia 5 pażdziernika 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu , w sprawie sygn. akt IV SA/Po 894/04 uchylił zaskarżoną decyzję jako naruszającą art. 7 i 77 § 1 kpa . W uzasadnieniu sąd nakazał Kierownikowi Urzędu przy ponownym rozpoznaniu sprawy wyjaśnić czy skarżący przebywał w więzieniu w Dubnie, który figuruje w art. 3 pkt 2 i art. 4 ust. 1 pkt 3 rozporzadzenia i rozważyć czy skarżącemu nie przysługują uprawnienia na podstawie art. 3 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego- ( j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm.).
Decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.127 § 3 i art.138 § 1 pkt 1 kpa, i art.3 i 4 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego- (j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm.), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2004 r. Motywując decyzję Kierownik Urzędu wskazał, że przeprowadzone postępowanie nie wykazało by skarżący przebywał w obozie w Dubnie, bowiem obóz ten nie figuruje: w rozporządzeniu, w informatorze encyklopedycznym Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce Rady Ochrony Pomników Walk i Męczeństwa " Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945 " PWN Warszawa 1979 i Informatorze encyklopedycznym CCP Das Nationlsozialistischen Lagersystem. Także przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało by w Dubnie funkcjonował obóz, w którym przebywały osoby wysiedlone z miejscowości Nowe Dębiny, z powiatu wołyńskiego. Z zaświadczenia z archiwum województwa riwneńskiego z dnia 24 maja 2005 r. wynika, iż w czasie okupacji w latach 1941 - 1944 w miejscowości Dubno były stworzone przez niemieckie władze okupacyjne dwa obozy dla jeńców wojennych. Skarżący nigdy jednak nie twierdził, że był jeńcem wojennym. Fakt ten wynika także z sytuacji życiowej w jakiej znalazł się skarżący w kwietniu 1943 roku (został wyłącznie wysiedlony z miejscowości w której zamieszkiwał). Obóz dla ludności cywilnej w Dubnie powstał dopiero latem 1943 roku. W miejscowości Dubno funkcjonowało także więzienie, lecz przetrzymywano tam jeńców wojennych oraz Żydów. Organ stwierdził także, że za niewiarygodne należy uznać twierdzenie skarżącego, że przebywał w obozie w miejscowości Wiener Neustadt, na dowód czego skarżący przedstawił książeczkę pracy ojca, wystawioną przez Urząd Pracy (Arbeitsamt Wiener Neustadt). Z dokumentu tego bowiem wynika, że ojciec skarżącego był robotnikiem przymusowym, deportowanym do III Rzeszy. Organ wskazał, iż rozpoznawał sprawę osób, które zostały deportowane na teren Austrii w okolice Wiednia, wyłącznie do prac przymusowych i osoby te legitymowały się książeczkami pracy wystawionymi przez Arbeitsamt Wiener Neustadt, co pozwala wnioskować, iż w obozach tych przebywały osoby oddane do dyspozycji Urzędu Pracy. Z obozów tych, jako z obozów przejściowych, wysyłano ludność na roboty przymusowe. Ponadto z pisma Instytutu Pamięci Narodowej Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 12 stycznia 2005 roku, wynik jednoznacznie , iż "przebywanie więźnia w podobozie obozu koncentracyjnego mogło nastąpić tylko przez obóz macierzysty - w realiach niniejszej sprawy - KL Mauthausen do obozu koncentracyjnego zsyła tylko policja bezpieczeństwa". Strona zaś nigdy nie twierdziła, że jej ojciec był aresztowany i przesłuchiwany przez policje bezpieczeństwa, a następnie zesłany do KL Mauthausen. Niezależnie od powyższej argumentacji, ustalenie czy rodzina strony w 1943 roku faktycznie przebywała w miejscowości Wiener Neustadt, jest bezprzedmiotowe w niniejszej sprawie, bowiem z samego faktu przebywania w miejscowości, w której znajdował się obóz nie wynika jeszcze, że osoba tak podlegała represjom.
A. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] września 2005 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył argumenty uprzednio podniesione. Wskazał także, że obozy Dubno i Wiener Neustadt są wymienione w rozporządzeniu.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o oddalenie skargi i o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym. Organ orzekający podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wobec braku w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku żądania Skarżącej przeprowadzenia rozprawy, Sąd orzekał w trybie uproszczonym ( art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1270 ze zm. - dalej upsa )
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadną.
Sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa i do tych kwestii ograniczają się rozważania Sądu w sprawie objętej skargą.
W niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji wydane zostały z poszanowaniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dużą starannością zgromadził materiał dowodowy w sprawie, a w uzasadnieniu decyzji wskazał na fakty i dowody, w oparciu o które uznał, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu uprawnień kombatanckich. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala odnieść się do wszystkich okoliczności, mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd podziela i potwierdza twierdzenia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i przyjmuje je jako własne.
Odnosząc się do podniesionych w skardze twierdzeń, a w szczególności, że obozy Dubno i Wiener Neustadt są wymienione w rozporządzeniu należy stwierdzić, że prawdą jest, że w treści rozporządzenia występują miejscowości Dubno i Wiener Neustadt. Rozporządzenie określa , że w pierwszym z nich znajdowało się więzienie ( § 4 pkt 23 rozporządzenia ), w drugim podobóz, obozu koncentracyjnego w Mauthausen ( § 2 ust. 11 pkt 52 w zw. z § 2 ust.1 pkt 13 rozporządzenia). Strona nigdy jednak nie podnosiła, iż jej ojciec był zesłany do obozu koncentracyjnego. Ponadto z pisma Instytutu Pamięci Narodowej Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 12 stycznia 2005 roku, wynik jednoznacznie , iż "przebywanie więźnia w podobozie obozu koncentracyjnego mogło nastąpić tylko przez obóz macierzysty - w realiach niniejszej sprawy - KL Mauthausen do obozu koncentracyjnego zsyła tylko policja bezpieczeństwa". Nie twierdziła także by przebywała w więzieniu w Dubnie. Zresztą jak wynika z zaświadczenia z archiwum województwa riwneńskiego z dnia 24 maja 2005 r. , w czasie okupacji w latach 1941 - 1944 w miejscowości Dubno było więzienie, lecz przetrzymywano tam jeńców wojennych oraz Żydów. Obóz dla ludności cywilnej w Dubnie powstał dopiero latem 1943 roku, podczas gdy skarżący został wysiedlony do Dubna w kwietniu 1943 r.
Skarżący wnosząc o przyznanie uprawnień kombatanckich, powołuje się na represje, jaką był jego pobyt w miejscowościach Dubno, Wiener Neustadt i Strashoff. Obozy te nie figurują w spisie obozów przejściowych wymienionych w rozporządzeniu, także przeprowadzone postępowanie dowodowe przed organami administracyjnymi nie wykazało, by pobyt w nich dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu uprawnień kombatanckich w oparciu o treść art. 3 i 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji wyroku.
/-/ E. Kręcichwost-Durchowska
MK
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło