IV SA/Po 1006/05

WyrokWSA w Poznaniu2006-01-17

Skład orzekający: Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pobyt w obozach przejściowych w Dubnie i Wiener Neustadt, które nie są wymienione w rozporządzeniu jako miejsca eksterminacyjne, może stanowić podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy o kombatantach?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie spełnił przesłanek do przyznania uprawnień kombatanckich. Choć miejscowości Dubno i Wiener Neustadt są wymienione w rozporządzeniu, to nie jako miejsca eksterminacyjne dla dzieci lub miejsca, gdzie osoby były w dyspozycji władz bezpieczeństwa w sposób uzasadniający przyznanie uprawnień. Analiza dowodów wykazała, że obozy te miały inny charakter (więzienie dla jeńców i Żydów w Dubnie, obóz przejściowy dla robotników przymusowych w Wiener Neustadt), a skarżący nie wykazał, aby jego pobyt w nich miał charakter eksterminacyjny lub by podlegał represjom w rozumieniu ustawy.
Stan faktyczny
Skarżący A. K. ubiegał się o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozach w Dubnie, Strasshof i Wiener Neustadt. Organ odmówił przyznania uprawnień, uznając, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek określonych w ustawie, w szczególności dotyczących charakteru eksterminacyjnego pobytu. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez WSA, organ ponownie odmówił, podtrzymując swoje stanowisko. Skarżący wniósł kolejną skargę do WSA, kwestionując ustalenia organu.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 17 stycznia 2006 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę /-/ E. Kręcichwost-Durchowska KP/ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 22 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm.- dalej ustawa) odmówił przyznania uprawnień kombatanckich A. K., urodzonemu [...] grudnia 1940 r., z tytułu poddania Wnioskodawcy represji, w ramach których przebywał z przyczyn narodowościowych w innym miejscu odosobnienia, w którym pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy). W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż po analizie przedłożonych przez Stronę dokumentów (bez ich indywidualnego wskazania) należy uznać, że Wnioskodawczyni nie przedstawiła dostatecznych dowodów, iż zachodzą w Jej sprawie przesłanki art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy. A. K. wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł o zmianę decyzji i podniósł, że wraz z rodziną, został wysiedlony i przetrzymywany w obozie przejściowym w Dubnie woj. wołyńskie. Następnie zostali wywiezieni pociągiem do obozu, dla osób narodowości rosyjskiej, w miejscowości Strasshof a.d. Nordbahn pod Wiedniem. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.127 § 3 i art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm - dalej kpa ), i art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego-( j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm. ), utrzymał w mocy własną decyzję. Motywując decyzję Kierownik Ud/sKiOR powtórzył argumenty zaprezentowane w pierwotnej decyzji, podniósł takżę, że obozy w Dubnie i Strasshof w Austrii nie zostały wymienione w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości ( Dz. U. z 2001 r., nr 106, poz. 1154- dalej-rozporządzenie ). Na powyższą decyzję A. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi dodatkowo wskazał, że po obozie w miejscowości Strasshof przebywał z rodzicami w obozie Wiener Neustadt, a ten został wymieniony jako podobóz obozu koncentracyjnego. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wyrokiem z dnia 5 pażdziernika 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu , w sprawie sygn. akt IV SA/Po 894/04 uchylił zaskarżoną decyzję jako naruszającą art. 7 i 77 § 1 kpa . W uzasadnieniu sąd nakazał Kierownikowi Urzędu przy ponownym rozpoznaniu sprawy wyjaśnić czy skarżący przebywał w więzieniu w Dubnie, który figuruje w art. 3 pkt 2 i art. 4 ust. 1 pkt 3 rozporzadzenia i rozważyć czy skarżącemu nie przysługują uprawnienia na podstawie art. 3 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego- ( j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm.). Decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.127 § 3 i art.138 § 1 pkt 1 kpa, i art.3 i 4 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego- (j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm.), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2004 r. Motywując decyzję Kierownik Urzędu wskazał, że przeprowadzone postępowanie nie wykazało by skarżący przebywał w obozie w Dubnie, bowiem obóz ten nie figuruje: w rozporządzeniu, w informatorze encyklopedycznym Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce Rady Ochrony Pomników Walk i Męczeństwa " Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945 " PWN Warszawa 1979 i Informatorze encyklopedycznym CCP Das Nationlsozialistischen Lagersystem. Także przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało by w Dubnie funkcjonował obóz, w którym przebywały osoby wysiedlone z miejscowości Nowe Dębiny, z powiatu wołyńskiego. Z zaświadczenia z archiwum województwa riwneńskiego z dnia 24 maja 2005 r. wynika, iż w czasie okupacji w latach 1941 - 1944 w miejscowości Dubno były stworzone przez niemieckie władze okupacyjne dwa obozy dla jeńców wojennych. Skarżący nigdy jednak nie twierdził, że był jeńcem wojennym. Fakt ten wynika także z sytuacji życiowej w jakiej znalazł się skarżący w kwietniu 1943 roku (został wyłącznie wysiedlony z miejscowości w której zamieszkiwał). Obóz dla ludności cywilnej w Dubnie powstał dopiero latem 1943 roku. W miejscowości Dubno funkcjonowało także więzienie, lecz przetrzymywano tam jeńców wojennych oraz Żydów. Organ stwierdził także, że za niewiarygodne należy uznać twierdzenie skarżącego, że przebywał w obozie w miejscowości Wiener Neustadt, na dowód czego skarżący przedstawił książeczkę pracy ojca, wystawioną przez Urząd Pracy (Arbeitsamt Wiener Neustadt). Z dokumentu tego bowiem wynika, że ojciec skarżącego był robotnikiem przymusowym, deportowanym do III Rzeszy. Organ wskazał, iż rozpoznawał sprawę osób, które zostały deportowane na teren Austrii w okolice Wiednia, wyłącznie do prac przymusowych i osoby te legitymowały się książeczkami pracy wystawionymi przez Arbeitsamt Wiener Neustadt, co pozwala wnioskować, iż w obozach tych przebywały osoby oddane do dyspozycji Urzędu Pracy. Z obozów tych, jako z obozów przejściowych, wysyłano ludność na roboty przymusowe. Ponadto z pisma Instytutu Pamięci Narodowej Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 12 stycznia 2005 roku, wynik jednoznacznie , iż "przebywanie więźnia w podobozie obozu koncentracyjnego mogło nastąpić tylko przez obóz macierzysty - w realiach niniejszej sprawy - KL Mauthausen do obozu koncentracyjnego zsyła tylko policja bezpieczeństwa". Strona zaś nigdy nie twierdziła, że jej ojciec był aresztowany i przesłuchiwany przez policje bezpieczeństwa, a następnie zesłany do KL Mauthausen. Niezależnie od powyższej argumentacji, ustalenie czy rodzina strony w 1943 roku faktycznie przebywała w miejscowości Wiener Neustadt, jest bezprzedmiotowe w niniejszej sprawie, bowiem z samego faktu przebywania w miejscowości, w której znajdował się obóz nie wynika jeszcze, że osoba tak podlegała represjom. A. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] września 2005 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył argumenty uprzednio podniesione. Wskazał także, że obozy Dubno i Wiener Neustadt są wymienione w rozporządzeniu. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o oddalenie skargi i o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym. Organ orzekający podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wobec braku w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku żądania Skarżącej przeprowadzenia rozprawy, Sąd orzekał w trybie uproszczonym ( art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1270 ze zm. - dalej upsa ) Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadną. Sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa i do tych kwestii ograniczają się rozważania Sądu w sprawie objętej skargą. W niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji wydane zostały z poszanowaniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dużą starannością zgromadził materiał dowodowy w sprawie, a w uzasadnieniu decyzji wskazał na fakty i dowody, w oparciu o które uznał, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu uprawnień kombatanckich. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala odnieść się do wszystkich okoliczności, mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd podziela i potwierdza twierdzenia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i przyjmuje je jako własne. Odnosząc się do podniesionych w skardze twierdzeń, a w szczególności, że obozy Dubno i Wiener Neustadt są wymienione w rozporządzeniu należy stwierdzić, że prawdą jest, że w treści rozporządzenia występują miejscowości Dubno i Wiener Neustadt. Rozporządzenie określa , że w pierwszym z nich znajdowało się więzienie ( § 4 pkt 23 rozporządzenia ), w drugim podobóz, obozu koncentracyjnego w Mauthausen ( § 2 ust. 11 pkt 52 w zw. z § 2 ust.1 pkt 13 rozporządzenia). Strona nigdy jednak nie podnosiła, iż jej ojciec był zesłany do obozu koncentracyjnego. Ponadto z pisma Instytutu Pamięci Narodowej Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 12 stycznia 2005 roku, wynik jednoznacznie , iż "przebywanie więźnia w podobozie obozu koncentracyjnego mogło nastąpić tylko przez obóz macierzysty - w realiach niniejszej sprawy - KL Mauthausen do obozu koncentracyjnego zsyła tylko policja bezpieczeństwa". Nie twierdziła także by przebywała w więzieniu w Dubnie. Zresztą jak wynika z zaświadczenia z archiwum województwa riwneńskiego z dnia 24 maja 2005 r. , w czasie okupacji w latach 1941 - 1944 w miejscowości Dubno było więzienie, lecz przetrzymywano tam jeńców wojennych oraz Żydów. Obóz dla ludności cywilnej w Dubnie powstał dopiero latem 1943 roku, podczas gdy skarżący został wysiedlony do Dubna w kwietniu 1943 r. Skarżący wnosząc o przyznanie uprawnień kombatanckich, powołuje się na represje, jaką był jego pobyt w miejscowościach Dubno, Wiener Neustadt i Strashoff. Obozy te nie figurują w spisie obozów przejściowych wymienionych w rozporządzeniu, także przeprowadzone postępowanie dowodowe przed organami administracyjnymi nie wykazało, by pobyt w nich dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu uprawnień kombatanckich w oparciu o treść art. 3 i 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska MK

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło