IV SA/Po 101/04
WyrokWSA w Poznaniu2004-04-27
Skład orzekający: Maciej Dybowski, Rafał Batorowicz, Maria Hrycaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba deportowana do pracy przymusowej w wieku dziecięcym, która nie mogła wykonywać pracy ze względu na wiek, może być zaliczona do osób represjonowanych w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wiek deportowanego, który uniemożliwiał mu wykonywanie pracy, nie wyłącza możliwości zaliczenia go do osób represjonowanych w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym. Kluczowe jest samo dokonanie deportacji w celu wykonywania pracy przymusowej, nawet jeśli ze względu na wiek osoba ta nie mogła jej faktycznie podjąć.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku F.Sz. o przyznanie świadczenia pieniężnego dla osób deportowanych do pracy przymusowej. Organ odmówił przyznania świadczenia, uznając, że skarżący w chwili deportacji był dzieckiem i nie mógł wykonywać pracy. Skarga F.Sz. została początkowo oddalona przez NSA Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, jednak Sąd Najwyższy uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na błędną interpretację przepisów ustawy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędzia NSA Maria Hrycaj (spr) Protokolant referent - stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi F. Sz. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie : świadczenia pieniężnego przysługującego osobie deportowanej do pracy przymusowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] roku nr [...]; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego F. Sz. kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/M.Hrycaj /-/M.Dybowski /-/R.Batorowicz
IV SA/Po 101/04
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżoną decyzją Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 2 pkt 2 li. a i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku F.Sz. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r. Nr [...], odmawiającą przyznania świadczenia. Organ orzekający ustalił, że F.Sz. w 1942 r. został z rodzicami i rodzeństwem deportowany do miejscowości Hutzfeld w III Rzeszy, gdzie przebywał od czerwca 1942 do kwietnia 1945 r. Ze względu na to, że wnioskodawca urodził się [...] r. i w chwili deportacji był [...]letnim dzieckiem. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, że nie spełnia warunków określonych w art. 2 pkt 2 lit. a cyt. ustawy, bowiem w tym wieku nie mógł wykonywać pracy.
Skarga F.Sz. na powyższą decyzję została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 8 lutego 2002 r. w sprawie II SA/Po 1903/00. Sąd podzielił w szczególności wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd, że F.Sz., ze względu na wiek, nie mógł być deportowany do pracy przymusowej na terytorium III Rzeszy.
Na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd Najwyższy, wyrokiem z dnia 24 października 2003 r. sygn. akt III RN 120/02, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu Ośrodkowi Zamiejscowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że z unormowania zawartego w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym nie wynika aby niemożność wykonywania pracy, np. z powodu wieku, wyłączała uznanie, że deportacji dokonano w celu wykonywania pracy przymusowej. Przeciwnie, władze okupacyjne wywożąc do III Rzeszy całe rodziny nie określały czasu trwania deportacji zakładając, że dzieci w pewnym momencie staną się zdolne do wykonywania pracy. Nawet małe dzieci były zmuszane do wykonywania niektórych prac, głównie w gospodarstwach rolnych.
W dniu [...]. r. akta sprawy, przesłane przez Sąd Najwyższy, wpłynęły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który stosownie do treści art. 97 § 1 przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stał się właściwy do rozpatrzenia sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że skarżący, wraz z rodzicami i rodzeństwem, został deportowany do pracy przymusowej w III Rzeszy i przebywał na deportacji od czerwca 1942 r. do kwietnia 1945 r. Wynika z tego, że może być zaliczony do osób represjonowanych w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym.
Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów naruszają zatem prawo materialne, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Z tego względu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
/-/M.Hrycaj /-/M.Dybowski /-/R.Batorowicz
KB/
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło