IV SA/Po 1014/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Katarzyna Nikodem Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi T.S., M. S. na decyzję Wojewody W. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, oddala skargę Po kolejnym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta P. decyzją z dnia (...) r. nr (...) na podstawie art. 151 § 2, art. 146 § 1 i art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego – dalej K.P.A stwierdził wydanie decyzji z dnia 6 lipca 2001 r. nr 1836/2001 o pozwoleniu na budowę kolektorów sanitarnych i deszczowych dla obsługi m.in. projektowanego Centrum Handlowego Spółki A. D.T.C. w rejonie ul. B. w P. z naruszeniem prawa polegającym na pominięciu w postępowaniu o wydanie decyzji współwłaścicieli działki położonej przy ul. P (...), przylegającej bezpośrednio do terenu inwestycji tj. T. S., M. S. i A. B., którzy zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 grudnia 2010 r. IV SA/Po 480/10 mają przymiot strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm., dalej prawo budowlane) i odmówił uchylenia ww. decyzji własnej z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4, gdyż od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło więcej niż 5 lat. Na skutek odwołania T. S. i M. S. decyzją z dnia (...) r. Wojewoda W. na podstawie art. 138 §1 pkt 1, art. 151 § 2 w zw. art. 146 § 1, art. 145 § 1 pkt 4, art. 104 K.P.A. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Decyzję wydano w następujących okolicznościach sprawy. Dnia (...) nr decyzji (...) r. Prezydent Miasta P. zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę inwestycji obejmującej budowę kolektora sanitarnego i deszczowego oraz przebudowę gazociągu w rejonie ulic wymienionych wyżej w P. Decyzja ta uzyskała przymiot ostatecznej w 2001 i była doręczona inwestorowi (...)r. (...) r. M. S., T. S. i A. B. złożyli wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.P.A. zarzucając, że podczas budowy kolektora doszło do uszkodzeń ich budynku, a z racji tego iż kolektor przebiegał również ulicą P., na której pod nr (...) usytuowany jest budynek będący współwłasnością wnioskodawców winni być również stroną postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę. Na skutek wniosku o wznowienie Prezydent Miasta P. decyzją z dnia (...) r. znak (...) wydaną na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 148 § 2 i 104 K.P.A. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego, a Wojewoda W. decyzją z dnia (...) r. znak (...) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 148 § 2 i 104 K.P.A. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W wyniku skargi wniesionej przez A. B., T. S., M. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wyrokiem z dnia 27 maja 2009 r. sygn. II SA/Po 947/08 uchylono decyzje organów obu instancji w zakresie w jakim odnosiły się one do skarżących T. S. i M. S. natomiast oddalono skargę A. B., bowiem uznano, że złożyła ona wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu 1 miesiąca, o którym mowa w art. 148 K.P.A. Na skutek ponownego rozpoznania sprawy Prezydent Miasta P. decyzją z dnia (...) r. znak (...) na podstawie art. 105 § 1 i 104 K.P.A. umorzył wznowione postępowanie uznając, że wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o pozwoleniu na budowę kolektora sanitarnego. W wyniku rozpoznania odwołania Wojewoda W. decyzją z dnia (...) r. znak (...) na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 148 § 2, 149 § 3 i 104 K.P.A. – uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezydenta Miasta P. z dnia (...) r. nr (...). Kolejne poddanie powyższych rozstrzygnięć kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spowodowało, że Sąd wyrokiem z dnia 16.12.2010 r. sygn. akt IV SA/Po 480/10 uchylił decyzje organów obu instancji. W wyroku Sądu I instancji, który się uprawomocnił, przesądzono, że skarżący M. i T. S. mają przymiot strony, złożyli wniosek o wznowienie postępowania w terminie, a organ winien rozpoznać sprawę. Przy kolejnym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta P. decyzją z dnia (...) r. nr (...) odmówił uchylenia ostatecznej decyzji własnej nr (...) r. z dnia (...) r. na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 i 104 K.P.A. , a Wojewoda W. decyzją z (...) r. nr (...) uchylił decyzję organu I instancji i odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta P. z dnia (...) r. stosując przepisy art. 138 § 1 pkt 2, 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 i art. 145 § 1 pkt 4, 104 K.P.A. Powyższe rozstrzygnięcia poddane zostały również kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, gdzie wyrokiem z dnia 9 lutego 2012 r. IV SA/Po 1145/11 Sąd ten uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia (...) r. nr (...). W wyroku Sądu I instancji, który uprawomocnił się, przesądzono, że w przedmiotowej sprawie "pełne badanie istoty sprawy" było niedopuszczalne, gdyż stoją temu na przeszkodzie przepisy art. 146 § 1 K.P.A. W takiej sytuacji organ po ostatecznym przesądzeniu, że przy wydawaniu decyzji doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 K.P.A. winien na podstawie art. 151 § 2 K.P.A. ograniczyć się do stwierdzenia wydania decyzji z dnia (...) r. nr (...) przez Prezydenta Miasta P. z naruszeniem prawa, oraz wskazać okoliczności z powodu których nie uchylił tej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent Miasta P. decyzją z dnia (...) r. nr (...) stwierdził wydanie decyzji z dnia (...) r. nr (...) z naruszeniem prawa polegającym na pominięciu w postępowaniu o wydanie decyzji współwłaścicieli działki położonej przy ul. P. (...), przylegającej bezpośrednio do terenu inwestycji tj. T.S., M. S. i A. B. odmówił uchylenia ww. decyzji własnej z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4, gdyż od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło więcej niż 5 lat, a Wojewoda W. decyzją z dnia (...) r. nr (...) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w postępowaniu przed organem I instancji ustalono, że decyzję pozwolenia na budowę z dnia (...) r. odebrano w dniu (...) r. Oznacza to, że po dniu (...) r. niemożliwym było podjecie przez skarżących starań mających na celu wzruszenie decyzji w trybie wznowienia. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu wyrażonym w wyroku z dnia 9 lutego 2012 r., po upływie okresu przedawnienia, w trybie wznowienia organy administracji architektoniczno- budowlanej tracą uprawnienia nie tylko do uchylenia decyzji, ale i do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej z tego powodu, że w wyniku rozpoznania sprawy mogłaby zapaść decyzja odpowiadającą w swej istocie decyzji dotychczasowej. Z tych powodów zarzuty zawarte w odwołaniu nie podlegają ocenie i rozważeniu, a wniosek o uchylenie decyzji pozwolenia na budowę z dnia (...) r. uznaje się za bezpodstawny. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego od powyższej decyzji złożyli T. S., M. S. i A. B. zarzucając m.in. brak dokonania merytorycznego rozpoznania materiału dowodowego, nieuwzględnienie słusznego interesu skarżących, przewlekłe i długotrwałe rozpoznanie niniejszej sprawy skutkujące naruszeniem praw skarżących, oraz błędne przyjęcie, ze decyzje z dnia (...) r. doręczono skarżącym w dniu (...) r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca swoje umocowanie w przepisach art. 134 Ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) i zgodnie z tą zasadą Sąd Administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Natomiast orzekając po raz kolejny w sprawie Sąd jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi we wcześniejszych orzeczeniach Sądu wydanych w sprawie. Z tych też powodów należy przyjąć za uprzednimi wyrokami wydanymi w rozpoznawanej sprawie – z dnia 27 maja 2009 sygn. II SA/Po 947/08, 16 grudnia 2010 r. sygn. IV SA/Po 480/10 i 9 lutego 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 1145/12 że: - A. B. - M. S. - T.S. przysługiwał przymiot strony w postępowaniu przed Prezydentem Miasta P. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę kolektora sanitarnego i deszczowego zakończonego decyzją z dnia (...) r. nr (...) co oznacza, że organy uchybiły w przedmiotowym postępowaniu przepisom art. 145 § 1 pkt 4 K.P.A. - A. B. składając wniosek o wznowienie postępowania uchybiła terminowi z art.148 K.P.A. - Pozostali skarżący złożyli wniosek o wznowienie postępowania z zachowaniem 1 miesięcznego terminu od dowiedzenia się o decyzji (art.148 §2 KPA). Zgodnie z art.149 §2 K.P.A. postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, innymi słowy organ bada, czy rzeczywiście zaistniała przyczyna z art.145 lub 145a K.P.A. jako podstawa wznowienia, a następnie bada istotę sprawy, mając na względzie obowiązujące przepisy w przedmiocie wznowienia postępowania. Zakres rozpoznania "istoty sprawy" uzależniony jest od tego, czy w sprawie istnieją przeszkody do uchylenia decyzji z art.146 §1 K.P.A., czy też takich przeszkód brak. W przypadku wystąpienia takiej przeszkody zakres rozpoznania sprawy określa art.151 §2 K.P.A. Natomiast pełne badanie "istoty sprawy" będzie miało miejsce w przypadku, gdy organ wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art.151 §1 pkt 2 K.P.A.) bądź gdy odmawia uchylenia zaskarżonej decyzji z tego powodu, że jego zdaniem, w wyniku postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art.151 §2 w zw. z art.146 §2 K.P.A.). W przedmiotowej sprawie "pełne badania istoty sprawy" było niedopuszczalne, gdyż stoją temu na przeszkodzie przepisy art.146 §1 K.P.A., które stanowią, że "uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art.145 §1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art.145 §1 pkt 3-8 oraz w art.145a i art.145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat". Termin pięcioletni – bo taki należało zastosować w sprawie ma charakter materialny, a jego upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby wydano ją z naruszeniem prawa. Toteż po upływie okresu przedawnienia w sprawie rozpoznawanej w trybie wznowienia organ administracji publicznej traci uprawnienia nie tylko do uchylenia decyzji ale i do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej z tego powodu, że w wyniku rozpoznania sprawy mogłaby zapaść decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Treść art. 146 § 1 K.P.A. wskazuje w sposób jednoznaczny, że upływ określonych w nim terminów, jako negatywnej przesłanki do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały. Termin pięcioletni, chociaż zamieszczony w przepisie proceduralnym, ma charakter materialny, co oznacza, ze jego upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby wydana została z naruszeniem prawa. Termin ten nie może być przywrócony, gdyż nie jest on terminem, do zachowania którego obowiązana jest strona, lecz jego adresatem jest organ a jednocześnie bieg terminu z art. 146 § 1 K.P.A. nie może ulec przedawnieniu, gdyż możliwości takiej ustawodawca nie przewidział. Prowadzenie postępowania po upływie okresu przedawnienia określonego w art. 146 § 1 K.P.A. narusza zasadę trwałości decyzji administracyjnej, której podstawową funkcją jest stabilizacja stosunków prawnych. Upływ okresu przedawnienia oznaczonego w przepisie art. 146 § 1 K.P.A. oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie (wyrok NSA z dnia 18.02.2010 r. I OSK 561/09, LEX nr 595425) Skoro więc decyzję odebrano (...) r. to po (...) r. niemożliwym było podjęcie starań przez skarżących mających na celu wzruszenie decyzji w trybie wznowienia, a taką czynność skarżący podjęli dopiero (...) r. W tej sytuacji organ I instancji po ostatecznym przesądzeniu, że przy wydawaniu decyzji doszło do naruszenia art.145 §1 pkt 4 K.P.A. słusznie ograniczył się na podstawie art.151 §2 K.P.A do stwierdzenia wydania decyzji z dnia (...) r. nr (...) przez Prezydenta Miasta P. z naruszeniem prawa, oraz prawidłowo wskazał okoliczności z powodu których nie uchylił tej decyzji tj. z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4 K.P.A., ponieważ od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji inwestorowi upłynęło więcej niż 5 lat. Końcowo należało podkreślić, że skargę złożoną w niniejszej sprawie przez A. B. Sąd odrzucił postanowieniem z dnia 6 grudnia 2012 r. na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 ppsa, ponieważ w stosunku do skarżącej zaistniała powaga rzeczy osądzonej. Po wyroku tut. Sądu z dnia 27 maja 2009r., w sprawie IV SA/Po 947/08, w którym oddalona została skarga A. B. z powodu uchybienia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania – występowała ona jako pełnomocnik T. S. i jako pełnomocnikowi doręczano jej wszelkie decyzje i dokumenty. Nie było zatem możliwe aby obecnie znowu występowała jako strona ( w imieniu własnym) ponieważ brak jej legitymacji w sprawie został już przesądzony prawomocnym wyrokiem o którym była mowa wyżej. Natomiast w stosunku do T. S. i M. S. skargę ze wskazanych powyżej względów należało oddalić na podstawie art. 151 ppsa.