IV SA/Po 1017/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Tomasz Grossmann ( spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 maja 2011 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., znak: [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] (dalej: "PPIS") – na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.; dalej w skrócie "k.p."), § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869; dalej "Rozporządzenie") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej w skrócie "k.p.a.") – orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u D. S. choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w Rozporządzeniu. Decyzją z dnia [...] września 2010 r., znak: [...], wydaną na skutek odwołania D. S. z dnia [...] sierpnia 2010 r., Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: "WPWIS") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PPIS. Jak wynika z uzasadnień powołanych decyzji, rozstrzygnięcia te zostały wydane po przeprowadzeniu analizy m.in. dokumentacji dotyczącej przebiegu pracy zawodowej D. S. – z której wynikało, iż skarżąca pracowała w zawodzie nauczyciela w okresie od dnia [...] sierpnia 1976 r. do dnia [...] sierpnia 2007 r. – a także orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wystawionych przez Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu - Ośrodek w Koninie (orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] października 2009 r.) oraz przez Instytut Medycyny Pracy im. Prof. Jerzego Nofera w Łodzi (orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r.). Na tej podstawie organy obu instancji ustaliły, iż D. S. wprawdzie przez cały okres zatrudnienia w zawodzie nauczyciela wykonywała pracę w warunkach narażenia na nadmierny wysiłek głosowy, ale rozpoznane u niej zmiany morfologiczno-czynnościowe w obrębie krtani ("przewlekłe proste zapalenie krtani z lekkim zaostrzeniem w odcinku tylnym oraz dysfonia hyperfunkcjonalna") nie są ujęte w wykazie chorób zawodowych. Tym samym nie została spełniona jedna z koniecznych przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej, a mianowicie stwierdzenie wystąpienia u pacjenta objawów chorobowych ujętych w wykazie chorób zawodowych. Pismem z dnia [...] października 2010 r. D. S. skierowała do WPWIS "wniosek o wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu" na decyzję tego organu o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, nie formułując wszakże konkretnych zarzutów pod adresem tej decyzji. W odpowiedzi na skargę WPWIS wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, Nr 1270 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."), kontrola działalności publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa skutkujących, w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a., koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności (względnie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa) decyzji będącej przedmiotem skargi. W szczególności, w ocenie Sądu, organy administracji wyczerpująco zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą dalszych rozważań. Należy w tym miejscu podkreślić, iż sąd administracyjny nie prowadzi własnego postępowania dowodowego w sprawie, w szczególności nie może przesłuchiwać świadków ani powoływać biegłych. Jedynie w drodze wyjątku, przewidzianego w art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W uznaniu Sądu w niniejszej sprawie potrzeba przeprowadzenia takiego dowodu, nie wystąpiła. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zapadłego w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 2351 k.p., w myśl którego za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Wykaz chorób zawodowych zawiera załącznik do Rozporządzenia, w którym pod poz. 15 zostały ujęte "przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym do najmniej 15 lat", do których enumeratywnie zaliczono: (1) guzki głosowe twarde, (2) wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych oraz (3) niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Zgodnie z § 8 ust. 1 Rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Przechodząc, na gruncie przywołanych przepisów, do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji, należy podzielić twierdzenia zaprezentowane w jej uzasadnieniu. Oto bowiem w świetle cytowanego art. 2351 k.p. oraz przepisów Rozporządzenia dla uznania danego schorzenia za chorobę zawodową niezbędne jest łączne spełnienie się czterech przesłanek: 1) występowanie czynników szkodliwych w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy mogących spowodować powstanie choroby zawodowej (tzw. narażenie zawodowe); 2) ujęcie stwierdzonego schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do Rozporządzenia; 3) rozpoznanie choroby zawodowej przez właściwą jednostkę orzeczniczą (jednostkę medycyny pracy) w okresie pracy w narażeniu zawodowym lub w ustalonym w załączniku do Rozporządzenia okresie po zakończeniu pracy w narażeniu; 4) wynikające z dokonanej oceny narażenia zawodowego, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, istnienie związku przyczynowego pomiędzy rozpoznaną chorobą zawodową a warunkami lub sposobem wykonywania pracy. Ustalenia poczynione w sprawie przez organy obu instancji wskazują, że w przypadku skarżącej została spełniona jedynie pierwsza z wymienionych przesłanek, tj. istnienie narażenia zawodowego. Nie stwierdzono natomiast objawów chorobowych, które kwalifikowałyby się do przewlekłych chorób narządu głosu spowodowanych nadmiernym wysiłkiem głosowym, wymienionych w wykazie chorób zawodowych pod poz. 15. Rozpoznane u skarżącej zmiany morfologiczno-czynnościowe w obrębie krtani, tj. przewlekłe proste zapalenie krtani z lekkim zaostrzeniem w odcinku tylnym oraz dysfonia hyperfunkcjonalna, nie zostały przez prawodawcę ujęte w wykazie chorób zawodowych. W ocenie Sądu przywołane ustalenia organów obu instancji zostały poczynione w następstwie prawidłowo przeprowadzonego postępowania, które obejmowało wszystkie wymagane prawem czynności – w szczególności dokonanie oceny narażenia zawodowego oraz przeprowadzenie badań lekarskich – i w pełni respektowało prawo skarżącej do czynnego udziału w postępowaniu. Skarżąca została poddana dwukrotnie badaniom lekarskim przez właściwe jednostki orzecznicze, które zgodnie stwierdziły brak znamion choroby zawodowej. Uzyskany w wyniku tego postępowania materiał dowodowy został przez organy obu instancji wszechstronnie rozpatrzony, a wyciągnięte zeń wnioski i poczynione ustalenia nie budzą zastrzeżeń co do ich prawidłowości. Na marginesie należy zauważyć, że w przypadku chorób narządu głosu cytowane Rozporządzenie przewiduje tylko 2-letni okres po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym, w jakim musi najpóźniej dojść do udokumentowania wystąpienia wskazanych w Rozporządzeniu objawów chorobowych, aby możliwe było rozpoznanie choroby zawodowej. W przypadku skarżącej okres ten upłynął z dniem 31 sierpnia 2009 r., a więc jeszcze przed pierwszym badaniem lekarskim przeprowadzonym w niniejszej sprawie przez Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy, które zresztą i tak nie wykazało istnienia u skarżącej objawów choroby zawodowej. Co więcej, w aktach sprawy znajdują się kopie wcześniejszych orzeczeń wydanych przez Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu - Ośrodek w Koninie (orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. – k. 34 akt adm.) oraz Instytut Medycyny Pracy im. Prof. Jerzego Nofera w Łodzi (orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. – k. 33 akt adm.), które również stwierdzały brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej. Wszystko to wskazuje, iż zaskarżone decyzje odpowiadają prawu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.