IV SA/Po 1018/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) WSA Maciej Dybowski Protokolant Sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2010 r. sprawy ze skargi U. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty O. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] 2. zasądza od na rzecz U. W. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Sygn. IV SA/Po 1018/09 Uzasadnienie Starosta O. decyzją z dnia [...] września 2009r. nr [...], na podstawie art. 72 ust. 1 pkt. 5) w związku z uchyleniem z dniem 25.12.2007r. pkt-u.4) w art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu Drogowym (j.t. z 2005r. Dz. U. Nr 108 poz. 908 z późn. zm. dalej Prd) oraz art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. z 2000r. Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm., dalej Kpa), odmówił rejestracji pojazdu - przyczepa ciężarowa Marki [...] o nr podwozia [...], zgłoszonego do rejestracji w dniu [...].08.2009r. przez Panią U. W.. W uzasadnieniu wskazano, że do wniosku Skarżąca dołączyła następujące dokumenty: 1) Kartę pojazdu (Fahrzeugbrief) nr [...] wraz z Abmeldebescheinigung fur den Farzeughalter wraz z tłumaczeniami; 2) Rachunek nr [...] z dnia [...].10.2006r. potwierdzający zakup w/w pojazdu wraz z tłumaczeniem; 3) Fakturę VAT nr [...] z [...].04.2008r.; 4) Zaświadczenie nr [...] z dnia [...].05.2009r. o przeprowadzeniu pierwszego badania technicznego pojazdu zarejestrowanego po raz pierwszy za granicą oraz 5) Potwierdzenie dokonania "opłat komunikacyjnych" za wydanie dokumentów komunikacyjnych. W związku z nie dołączeniem przez wnioskodawcę do wniosku o rejestrację przedmiotowego pojazdu dokumentu w postaci dowodu rejestracyjnego wymaganego na podstawie art. 72 ust.l pkt. 5), Starosta O. w dniu [...].08.2009r. wezwał stronę postępowania w trybie art. 50 KPA, do uzupełnienia wniosku o dowód rejestracyjny. Następnie wnioskodawca został zawiadomiony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem w tej sprawie i złożenia ewentualnych wniosków lub żądań (art. 10 Kpa). Do dnia [...].08.2009 r. Skarżąca nie skorzystała z tego prawa. Starosta wskazał, że na podstawie art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007r. o zmianie niektórych ustaw w związku z członkowstwem Rzeczpospolitej Polskiej w Unii Europejskiej ( Dz. U. Nr 176 poz. 1238 ), od dnia 25 grudnia 2007r. zaczęły obowiązywać nowe przepisy Prawa o ruchu drogowym, związane z rejestracją pojazdów sprowadzonych z terenu państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), na podstawie których do rejestracji pojazdu sprowadzonego z tych państw należy przedłożyć dowód rejestracyjny pojazdu. Wymóg przedłożenia tego dokumentu powstał w związku z usunięciem z ustawy Prawo o ruchu drogowym przepisów z art. 72 ust.2 pkt. 4). Zmiana ta została wprowadzona w związku koniecznością dostosowania polskiego prawa do wymagań Artykułu 5 Dyrektywy 1999/37/WE z dnia 29 kwietnia 1999r. Właściciel pojazdu nabył go w dniu [...].04.2008r., czyli ponad 4 miesięcy po tym jak w ustawie Prawo o ruchu drogowym wprowadzono obowiązek przedłożenia oryginału dowodu rejestracyjnego przy pierwszej rejestracji pojazdu, który poprzednio był zarejestrowany na terenie państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA). Ponadto Starosta wskazał, że zgodnie z art.71 ust. 7 ustawy Prawo o ruchu drogowym: " Właściciel pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obowiązany zarejestrować pojazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia." W odwołaniu Skarżąca podniosła, że wyżej wymieniona decyzja jest niesłuszna, ponieważ w momencie zakupu pojazdu nie otrzymała dowodu rejestracyjnego, wymaganego w tej chwili do rejestracji przez wydział komunikacji. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. decyzją z dnia [...] października 2009r. Nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 72 ust 1 pkt 5 Prd . Z akt sprawy wynika, że przedmiotowy pojazd został sprowadzony w 2006 roku z Niemiec. Zgodnie z § 3 ust 1 pkt 2 i ust 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów ( Dz. U. z 2007r., Nr 186, poz. 1322 z późn. zm. – dalej rozporzadzenie), w przypadku zgłoszenia do pierwszej rejestracji pojazdu sprowadzonego z zagranicy jego właściciel dołącza do wniosku o rejestrację dowód rejestracyjny pojazdu lub inny dokument potwierdzający rejestrację pojazdu za granicą. Jak wynika z powyższego, fakt nie przedstawienia przez U. W. w toku postępowania administracyjnego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu za granicą wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdu za granicą wyklucza możliwość rejestracji w Polsce. Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak w sentencji. U. W. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła : 1/ naruszenie art. 7 i 77 Kpa, przez brak należytego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co naruszyło uzasadniony interes skarżącej; 2/ naruszenie art. 72 ust.1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prd przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz 3/ naruszenie § 3 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 2002 lipca 2002r. ( D.U. 2007 nr 186 poz. 1322 ) w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów przez błędną jego wykładnię. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty O. z dnia [...].09.2009r. nr [...] oraz przekazanie sprawy pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Uzasadniając, Skarżąca powołała się na literalne brzmienie art. 72 ust.1 pkt 5 Prd, z którego wynika, że rejestracji dokonuje się między innymi "na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany." Podobnie, w przypadku § 3 ust.1 pkt 2 rozporządzenia pojazdów; wymienia się w nim: "dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany." Oba przepisy mają prawie identyczne brzmienie. Uogólniając: wskazana ustawa i rozporządzenie wprowadzają obowiązek przedłożenia dowodu rejestracyjnego jeżeli pojazd był zarejestrowany. Zdaniem Skarżącej, przepisy nakładające obowiązek załączenia do wniosku oryginał dowodu rejestracyjnego mają charakter warunkowy przez użycie terminu "jeżeli" . Pojazd zgłoszony do rejestracji nie był pojazdem zarejestrowanym, co wynika z przetłumaczonego przez tłumacza przysięgłego Zaświadczenia o wyrejestrowaniu pojazdu. Zgodnie z tłumaczeniem: znak rejestracyjny pojazdu został unieważniony w dniu [...].01.2005r. i w tym samym dniu dowód rejestracyjny został wycofany. Skoro dowód rejestracyjny został wycofany w dniu [...].01.2005r., to nie można traktować zgłoszonego do rejestracji pojazdu jako zarejestrowanego a tym samym wymagać, aby osoba zgłaszająca pojazd do rejestracji dysponowała dowodem rejestracyjnym. Z przytoczonej argumentacji można wysnuć wniosek, iż nie w każdym przypadku do rejestracji wymagany jest dowód rejestracyjny pojazdu a tylko w tym, w którym pojazd jest zarejestrowany. Organy obu instancji nie wypowiedziały się w uzasadnieniach swoich decyzji czy jest możliwa rejestracja pojazdu bez dowodu rejestracyjnego , a jeżeli tak to w jakich przypadkach i jakie dokumenty są wymagane. Podobnie nie został wyjaśniony charakter Zaświadczenia o wyrejestrowaniu dla właściciela pojazdu i jakie niesie za sobą skutki. Ostatnia wskazana wadliwość postępowania wyjaśniającego powoduje, że nie zostały w sposób należyty wyjaśnione wszelkie istotne okoliczności sprawy. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmian.- dalej ppsa). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaś z art.135 ppsa wynika, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na skutek oceny postępowania prowadzonego przez organy obu instancji oraz zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, Sąd stwierdza, iż w istocie trafne są zarzuty Skarżącej. Organ I instancji naruszył zarówno przepisy proceduralnoprawne jak i materialnoprawne, a organ II instancji błędów tych nie zauważył i wad nie naprawił. Naruszenia proceduralnoprawne polegają na tym, że organy nie dokonały pełnego ustalenia stanu faktycznego, naruszając art. 7 i art. 77 Kpa. Chodzi głównie o nieodniesienie się dokumentów, które mogą mieć istotne znaczenie w sprawie. Wada materialnoprawna polega na tym, że organy w sposób powierzchowny zinterpretowały przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu Drogowym (j.t. z 2005r. Dz. U. Nr 108 poz. 908 z późn. zm. dalej Prd): art. 72 ust.1 pkt 5 i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów ( Dz. U. z 2007r., Nr 186, poz. 1322 z późn. zm. – dalej rozporządzenie): § 3 ust.1 pkt 2, nie wyjaśniając dlaczego przyjęły takie rozumienie cytowanych przepisów, w którym pomija się zwrot: "jeżeli pojazd był zarejestrowany". Sąd zauważył także kolejne uchybienie natury materialnoprawnej, mianowicie organy nie wzięły pod uwagę możliwości zastosowania - w danym stanie faktycznym - innej normy, niż wynikającej z art. art. 72 ust.1 pkt 5 Prd. W sprawie bezsporny jest fakt, że Pani U. W. złożyła wniosek o zarejestrowanie przedmiotowej przyczepy, załączając wyliczone w decyzji organu I instancji dokumenty, w tym Kartę pojazdu (Fahrzeugbrief) nr [...] wraz z Abmeldebescheinigung fur den Farzeughalter wraz z tłumaczeniami. Bezsporne też jest, że Skarżąca nie dostarczyła – na wezwanie organu – dowodu rejestracyjnego ww. przyczepy. Niedostarczenie tego dokumentu – w ocenie organu – stanowiło wystarczającą przesłankę do orzeczenia o odmowie rejestracji przyczepy. Organ II instancji był tego samego zdania, mimo, że w odwołaniu Skarżąca podała, iż w dniu zakupu dowodu takiego nie otrzymała. Organy powołały się na art. 72 ust. 1 pkt 5 Prd, w myśl którego: "rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany." Dodatkowo SKO w K. wskazało na podobnie brzmiący § 3 ust 1 pkt 2 oraz na § 3 ust 5 rozporządzenia. Rzecz jednak w tym, że organy nie ustaliły, czy owa przyczepa była zarejestrowana, co warunkowało zastosowanie normy zawartej w cytowanych przepisach. Organ I instancji w ogóle nie dał wyrazu temu, że badał treść załączonych dokumentów. Z kolei organ II instancji podał tylko, iż z akt sprawy wynika, że przedmiotowy pojazd został sprowadzony w 2006 r. z Niemiec. Wobec tego, żaden z organów nie zbadał, czy "pojazd był zarejestrowany". Powyższe zauważyła Skarżąca, podnosząc, że zgłoszony przez Nią do rejestracji pojazd nie był pojazdem zarejestrowanym, co wynika z przetłumaczonego przez tłumacza przysięgłego "Zaświadczenia o wyrejestrowaniu dla właściciela pojazdu." Należy powtórzyć, organy nie odniosły się do treści tego dokumentu, ani jego znaczenia dla sprawy. Tymczasem Sąd potwierdza, iż zgodnie z tłumaczeniem tego dokumentu: znak rejestracyjny pojazdu został unieważniony w dniu [...].01.2005r. i w tym samym dniu dowód rejestracyjny został wycofany. Uwzględniając powyższe Zaświadczenie, logiczny jest zatem wniosek Skarżącej: "Skoro dowód rejestracyjny został wycofany w dniu [...].01.2005r., to nie można traktować zgłoszonego do rejestracji pojazdu jako zarejestrowanego a tym samym wymagać, aby osoba zgłaszająca pojazd do rejestracji dysponowała dowodem rejestracyjnym." Sąd zwraca uwagę także na załączony do wniosku Skarżącej dokument: "Karta pojazdu mechanicznego". Odnotowane są w nim kolejne "dopuszczenia do ruchu". Konkludując powyższe Sąd stwierdza, że organy rozpoznające niniejszą sprawę nie zbadały wszystkich przekazanych dokumentów i nie oceniły ich znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Nadto, nie wyjaśniły, dlaczego zastosowały w sprawie art. 72 ust. 1 pkt 5 Prd, który stosuje się w sytuacjach dotyczących pojazdów zarejestrowanych. Wynika to wprost z uzasadnienia decyzji organu I i II instancji, które nie spełniają wymogów z art. 107 § 3 Kpa. W myśl wskazanego przepisu: "Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa." Przenosząc powyższe na płaszczyznę niniejszej sprawy, Sąd jest zdania, iż organ I instancji powinien zbadać całą dokumentację, w tym "Zaświadczenie o wyrejestrowaniu dla właściciela pojazdu" i ustalić, czy przedmiotowa przyczepa stanowi "pojazd zarejestrowany". Zdaniem Sądu, tylko wówczas możliwe jest zastosowanie normy zawartej w art. 72 ust. 1 pkt 5 Prd. W przypadku ustaleń odmiennych, organy winny sięgnąć do przepisów, które obejmują inne stany faktyczne, niż takie, w których występuje pojazd zarejestrowany. Sąd zwraca uwagę na rozwiązania ujęte w art. 72 ust. 2 pkt 5 Prd. Powyższy tok rozumowania znajduje potwierdzenie w doktrynie. W jednym z komentarzy do Prd wskazuje się, iż "Dowód rejestracyjny jest wymagany tylko wówczas, gdy pojazd był zarejestrowany (ust. 1 pkt 5). Nie jest wymagane przedłożenie dowodu rejestracyjnego w wypadku, gdy pojazd został zakupiony po przepadku na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego (ust. 2 pkt 2), a także zakupionego od Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej lub Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 2 pkt 3) albo pojazdu sprowadzonego z zagranicy; zamiast dowodu rejestracyjnego można przedstawić inny dokument potwierdzający rejestrację za granicą (ust. 2 pkt 4), a także pojazdu wycofanego czasowo z ruchu, w którym to wypadku zamiast dowodu rejestracyjnego wymaga się przedstawienia decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu (ust. 2 pkt 5)." (w: R.A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, LEX, 2008, wyd. III, komentarz do art. 72). W nawiązaniu do argumentacji organu I i II instancji, wskazującej na wpływ prawa unijnego na Prd, Sąd podaje, że składowi orzekającemu znana dyrektywa Nr 1999/37/WE z dnia 29 kwietnia 1999 r. w sprawie dokumentów rejestracyjnych pojazdów (Dz. U. UE. L. 138 z 1 czerwca 1999 r., s. 57-65) oraz cel jej wdrożenia do porządków prawnych państw członkowskich. Jednym z zasadniczych celów tej dyrektywy jest ułatwienie ponownego wprowadzenia do użytku pojazdów, które były wcześniej zarejestrowane w innym Państwie Członkowskim, i zapewnienie w ten sposób sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego (pkt 6 preambuły, zob. też Komunikat interpretacyjny Komisji w sprawie procedur rejestracji pojazdów silnikowych pochodzących z innego państwa członkowskiego; publ. Dz. U. UE. C 68 z 24 marca 2007 r. s. 15-24) - jako instrumentu gwarantującego wynikającą z Traktatów zasadę swobodnego przepływu towarów, osób, usług i kapitału (pkt 1 preambuły). Dla realizacji celów dyrektywy, świadectwo rejestracji pojazdu wydane przez jedno państwo członkowskie powinno być uznawane w innym państwie członkowskim dla identyfikacji pojazdu w ruchu międzynarodowym i jego ponownej rejestracji w innym Państwie Członkowskim (artykuł 4 dyrektywy). Wtórnym założeniem dyrektywy jest natomiast stworzenie instrumentów w celu zwalczania nadużyć finansowych i nielegalnego handlu kradzionymi pojazdami (wynika to z pkt 9 preambuły). W dyrektywie przyjęto koncepcję, iż zharmonizowane świadectwo rejestracji niejako "podąża" za pojazdem i jest zasadniczym dokumentem identyfikującym go (zob. pkt 2 Preambuły oraz artykuł 5 ust. 1) i poświadczającym fakt jego rejestracji w Państwie Członkowskim UE (artykuł 2 lit. c). Z tego powodu określono, że właściwe organy rejestracyjne w każdym przypadku wymagają przedłożenia świadectwa rejestracji pojazdu (artykuł 5 ust. 2). Korelatem tego obowiązku właściciela samochodu jest leżący po stronie organów państwa wywozu pojazdu - obowiązek wydania świadectwa rejestracji w celu przekazania organom rejestracyjnym w państwie członkowskim dokonującym rejestracji. Dopiero te organy posiadają uprawnienie do wycofania dotychczasowego świadectwa o czym w ciągu dwóch miesięcy powiadamiają władze państwa pochodzenia pojazdu (artykuł 5 ust. 2 zd. 2). Art. 72 ust. 1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym, w świetle przedstawionych wyżej celów dyrektywy Nr 1999/37/WE, powinien być w pierwszej kolejności interpretowany jako instrument służący usprawnieniu funkcjonowania rynku wspólnotowego w zakresie obrotu pojazdami. Z zawartego w tym przepisie sformułowania, iż "rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany" należy przede wszystkim wyprowadzać - leżący po stronie organów - obowiązek uznania dowodu rejestracyjnego wydanego w innym państwie członkowskim (zob. art. 4 dyrektywy). Nieprzedstawienie dowodu rejestracyjnego może być natomiast - a contrario - podstawą odmowy rejestracji (pkt 5 i 9 preambuły oraz artykuł 5 ust. 2 dyrektywy). Jednakże konieczne jest w takim przypadku sprawdzenie czy nabywca miał możliwość uzyskania tego dowodu od organów rejestracyjnych państwa pochodzenia pojazdu. Ponownie rozpoznając sprawę, właściwy organ dokona pełnych ustaleń stanu faktycznego, w tym zbada treść i znaczenie Zaświadczenia o wyrejestrowaniu dla właściciela pojazdu, następnie zastosuje przepis Prd, który odpowiada ustalonemu stanowi faktycznemu. Powyższe winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, spełniającej wymogi określone w ar. 107 § 3 Kpa. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ oraz lit. c/ oraz art. 135 ppsa, Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa. Sąd nie orzekał o wykonalności decyzji, gdyż - z uwagi na odmowny charakter - nie podlegała ona wykonaniu (art. 152 ustawy). , KP