IV SA/Po 1024/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant referent – stażysta Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi T. S.j na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2004r. nr [...] /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ B. Popowska /-/ E. Makosz-Frymus W odpowiedzi na wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego, Prezydent Miasta P. decyzją z [...]. 06. 2004r. odmówił T. S. przyznania wymienionego prawa, wskazując jako podstawę prawną art.5 ust 1, art. 6 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z 28. 11. 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr228, poz. 2255 ze zm.- dalej Ustawa) oraz art. 104 kpa (Dz. U. 2000r.,Nr 98, poz. 1071 ze zm.).W uzasadnieniu organ podniósł, że dochód w rodzinie wnioskodawczyni w 2002r. wyniósł na jedną osobę 547,54 zł, co daje 87, 08 zł przekroczenia dochodu oraz że kwota przekroczenia jest większa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego. Organ przytoczył treść w/w przepisów Ustawy, w tym art.5 ust.1, który jako kryterium dochodowe przyznania przedmiotowego prawa wskazuje kwotę 504,00 zł na osobę. W dokumentacji załączonej do wniosku znajduje się m.in. Zaświadczenie Urzędu Skarbowego, z którego wynika, że dochód T. S., pomniejszony o wymienione składki i podatek dochodowy wyniósł w 2002r. 13.141, 00 zł. W odwołaniu wniesionym w przepisanym terminie, T. S. podnosi, że dochód uzyskany w 2002r. w Piątkowskim Domu Towarowym jest dochodem utraconym, ponieważ 30. 05. 2003r. firma ta przestała istnieć. Wobec tego dochód z 2002r. nie może być brany pod uwagę, tylko dochody z 2003r., te zaś upoważniają do wnioskowanych świadczeń. Odwołująca się sformułowała też zażalenie na przyjmującego jej dokumentację pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., który nie poinformował jej należycie i nie dokonał przy niej przeliczeń .Takie działania umożliwiłyby prawidłowe wypełnienie wniosku, złożenie wyjaśnień i potrzebnych dokumentów. W związku z treścią decyzji T. S. domaga się przyznania żądanych świadczeń od dnia wejścia ustawy do 30. 06. 2004r. i " na miesiące dalsze." Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...]. 09. 2004r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając, organ stwierdził, iż niespornym w tej sprawie jest fakt, że dochód T. S. w 2002r. wyniósł 19.185, 45 zł a także, że Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w P. zgodnie z treścią § 17 rozporządzenia z dnia 5. 03. 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, uwzględnił fakt utracenia dochodu od 03. 06. 2003r. do 13. 01. 2004r. Mimo tego, dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wyniósł 574, 54 zł, a więc więcej niż to stanowi art.5 ust. 1 o świadczeniach rodzinnych. W przepisanym terminie T. S. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której stwierdza, że nie rozumie wyliczeń organu II instancji, skoro od 03. 06. 2003r. do 13. 01. 2004r. otrzymywała zasiłek dla bezrobotnych właśnie w kwocie 575,00zł .T. S. ponownie zwróciła uwagę na utracony dochód w 2002r., zaś w piśmie uzupełniającym skargę z dnia 04. 01. 2005r. dodała, że we wrześniu inny pracownik dał jej do wypełnienia taki druk, w którym wykazała utracony dochód w 2002r. i przyznano jej żądane świadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując wcześniejszą argumentację, tym razem jednak wymieniając jako dochód ogólny T. S. - kwotę 13.141 zł, bez wskazania roku, w którym taki dochód ogólny rodzina Skarżącej uzyskała. Sąd zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie nie tylko z powodów w niej wskazanych. Zgodnie z zasadą oficjalności, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną .Obie decyzje wykazują wady materialnoprawne i formalnoprawne. W odniesieniu do obu decyzji należy stwierdzić, że podjęte zostały w oparciu o niepełne ustalenia faktyczne i prawne, a w przypadku decyzji organu II instancji można mówić nawet o błędnych ustaleniach faktycznych. Nadto, zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej nie wyjaśniono w sposób zrozumiany motywów rozstrzygnięcia, co bardzo mocno podkreśla T. S. w odwołaniu i w skardze. Doszło zatem do naruszenia następujących przepisów ustawy z 14. 06. 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t. jedn. Dz.U.2001, Nr 98, poz. 1071 ze zm.- dalej kpa )-art.: 7; 77 §1; 80 oraz 107 §1. W przypadku działania organu I instancji, niepełne ustalenia faktyczne zapewne były spowodowane brakiem należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw (art.9 kpa),w związku z czym udział T. S. w postępowaniu wyjaśniającym był znikomy (art. 10 § 1 kpa), co też Skarżąca podnosi jako zarzut. Przecież w aktach administracyjnych sprawy znajdują się ( z akt sprawy nie wynika, kiedy zostały złożone): Zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu T. S. w PDH do 31. 05. 2003r. (k-14) oraz Zaświadczenie o otrzymywanym zasiłku w okresie od 11. 06. 2003r. do 10.12. 2003r.(k- 15).Dokumenty te dowodzą, że w 2003r. Skarżąca utraciła zatrudnienie. W tym miejscu należy wskazać na ugruntowaną linię orzecznictwa, w myśl której, załatwienie sprawy administracyjnej zgodnie z przepisami prawa materialnego a z naruszeniem zasad ogólnych kpa nie zasługuje na ochronę sądową. Tak więc wykroczenie organu prowadzącego postępowanie jedynie przeciwko zasadzie ogólnej kpa stanowi dostateczną podstawę wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego; w szczególności naruszenie zasady informowania obywateli jest samoistną i wystarczającą przyczyną uchylenia decyzji, nawet gdy jest ona zgodna z prawem materialnym ( m. in. J. Borkowski, Glosa do wyroku NSA z 22. o2. 1984r., SAP 9/84, OSP 12/85/239; W Taras, Informowanie obywateli (art. 9 kpa) przez administrację, Ossolineum 1992r., str. 178 p. 3a). Wobec niepełnych ustaleń faktycznych, organ I instancji nie wziął pod uwagę wszystkich przepisów prawa materialnego, których zastosowanie w sytuacji T. S. należało rozważyć. Poza przepisami zastosowanymi, w tym art. 47 ust. 1 ustawy z 28. 11. 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr228, poz. 2255 ze zm.- dalej Ustawa), w myśl którego, w okresie od 01. 05. 2004r. do dnia 31. 08. 2005r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w roku kalendarzowym 2002, należało wziąć pod uwagę kolejne. I tak w myśl art. 5 ust. 4 Ustawy, w przypadku utraty dochodu- prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o utracony dochód .W myśl art.3 pkt 23 Ustawy, utrata dochodu oznacza także utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia, a zgodnie z pkt.2 tego artykułu, dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Należy podkreślić, że uzasadnienie decyzji pierwszoinstancyjnej jest lakoniczne i nie spełnia wszystkich wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa; poza wynikami wyliczenia dochodu na osobę w rodzinie T. S.( bez wyjaśnienia sposobu), w uzasadnieniu przytacza się treść konkretnych przepisów, ale nie odnosi się ich do danego stanu faktycznego. Natomiast treść decyzji organu II instancji nasuwa wątpliwości, czy organ merytorycznie rozpatrzył sprawę; w istocie organ odniósł się do decyzji Prezydenta Miasta P., stwierdzając, że jest prawidłowa. Treść uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie utwierdza w przekonaniu, że organ dokonał samodzielnych ustaleń faktycznych i prawnych. Gdyby nawet uznać, że nie została naruszona zasada dwuinstancyjności (art.15 kpa), to i tak decyzja ta nie może pozostać w obrocie prawnym z uwagi na jej wady. M.in. przytoczone w niej dane są błędne bądź niezrozumiałe. I tak wg organu dochód strony w 2002r. wyniósł 19.185, 45 zł, a organ I instancji uwzględnił "(...) okoliczność utracenia dochodu od 3 czerwca 2003r.do dnia 13 stycznia 2004r.",gdy tymczasem organ I instancji- zdaniem Sądu- nie uwzględnił tej okoliczności, a w ogóle to od 11. 06 2003r. do 10. 12. 2003r. Skarżąca pobierała zasiłek. Zupełnie niezrozumiałe jest to, że wskazując inną kwotę dochodu uzyskanego przez T. S. w 2002r., niż przyjął organ I instancji, wyliczono dochód na osobę w rodzinie Skarżącej w takiej kwocie jak w decyzji pierwszoinstancyjnej.. Organ odwoławczy stwierdził też, że organ I instancji zastosował §17 rozporządzenia z dnia 5. 03. 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 45, poz. 433 ), gdy tymczasem w decyzji pierwszoinstancyjnej ten przepis nie został wymieniony i zdaniem Sądu nie został zastosowany. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wykorzystało zatem możliwości, jakie daje II instancja: nie wykorzystało zgromadzonych w aktach dokumentów, argumentów podniesionych w odwołaniu i nie zastosowało właściwych przepisów. Znamienne jest, że ani w decyzji organu I instancji ani w decyzji organu II instancji nie wskazano w rubrum przepisów Ustawy, dotyczących dochodu utraconego. Pewnym wyjaśnieniem dla wykazanej wadliwości obu decyzji może być fakt, że organy orzekały w pierwszych miesiącach obowiązywania nowej ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. ustawy z dnia 28. 11. 2003r., która nie obrosła jeszcze piśmiennictwem i orzecznictwem. Wadliwość ta nie pozwala jednak na utrzymanie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w mocy. Nie bez znaczenia dla dalszego orzekania w niniejszej sprawie będzie – po sprawdzeniu –informacja podana przez Skarżącą w skardze oraz podczas rozprawy, że od 01. 09 2004r. ma przyznane prawo do zasiłku oraz dodatek z tytułu samotnego wychowania dziecka. Kłóci się bowiem z zasadą praworządności, by w tych samych okolicznościach ( chodzi o dochód w 2002r. oraz o jego utratę 2003r. ), organ w jednym postępowaniu odmówił stronie przyznania określonego prawa na okres wskazanych miesięcy w danym roku (tu:2004), a w innym postępowaniu takie prawo na kolejne miesiące tego roku przyznał.. Ponownie rozpatrując sprawę, organ I instancji uwzględni poczynione wskazówki odnośnie do zebrania całego materiału dowodowego i zastosowania właściwych przepisów ustawy z dnia 28. 11. 2003r. o świadczeniach rodzinnych , respektując unormowania kpa, w tym zasady ogólne postępowania oraz wymogi określone w art. 107§3. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art.145 §.1 pkt 1 lit.a) oraz lit. c) ustawy z dnia 30. 08. 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).O wykonalności zaskarżonej decyzji nie orzeczono z uwagi na fakt, że nie przyznano w niej uprawnień ani nie nałożono obowiązków. /-/ D. Rzyminiak –Owczarczak /-/ B. Popowska /-/ E. Makosz-Frymus KP/