IV SA/Po 1027/15
WyrokWSA w Poznaniu2016-03-24
Skład orzekający: Anna Jarosz, Donata Starosta, Tomasz Grossmann
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną dłużnika?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy obu instancji prawidłowo odmówiły umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organy te, działając w ramach uznania administracyjnego, wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, uwzględniając sytuację dochodową, rodzinną i zdrowotną dłużnika, zgodnie z wytycznymi poprzedniego wyroku sądu. Stwierdzono, że trudna sytuacja finansowa dłużnika nie stanowiła sytuacji szczególnej uzasadniającej umorzenie, a zobowiązania alimentacyjne mają charakter obligatoryjny, a zwolnienia z nich są wyjątkiem.Stan faktyczny
Skarżący domagał się umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organy administracji dwukrotnie odmówiły umorzenia, uznając, że sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika nie uzasadnia takiej ulgi. Po uchyleniu przez WSA wcześniejszych decyzji, organy ponownie rozpoznały sprawę, uwzględniając wskazania sądu. Ostatecznie, po ponownym rozpatrzeniu, odmówiono umorzenia, co zostało zaskarżone do WSA. WSA oddalił skargę, uznając działania organów za prawidłowe.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2016 r. sprawy ze skargi P. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę
Wyrokiem z 11 grudnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 506/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "WSA") w sprawie ze skargi P. U. (dalej: "Wnioskodawca", "Dłużnik" lub "Skarżący"), uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z [...] lutego 2014 r. nr [...], oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Jarocina z [...] grudnia 2013 r. nr [...], w przedmiocie umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy, WSA wskazał, że opisaną wyżej decyzją z [...] grudnia 2013 r. Prezydent Miasta Jarocina (dalej: "Prezydent Miasta" lub "organ I instancji") odmówił Dłużnikowi umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami wypłaconych osobie uprawnionej w okresie od dnia [...] października 2011 r. do [...] września 2012 r., a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu (dalej: "SKO" lub "organ II instancji") rozstrzygnięcie to utrzymało w mocy.
Uwzględniając skargę WSA wskazał, że prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie jak i uzasadnienia decyzji, a w szczególności uzasadnienie decyzji II instancyjnej, nie odpowiada wymogom zawartym w art. 107 § 3 k.p.a. Decyzje w tej sprawie zapadły w wyniku uchylenia przez SKO pierwotnie wydanej decyzji organu I instancji decyzją z 12 listopada 2013 r. W decyzji tej organ odwoławczy, uchylając decyzję pierwszoinstancyjną, dał wytyczne, które w żaden sposób nie zostały wykonane przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Mianowicie SKO wskazało w swym uzasadnieniu, że należy sporządzić zestawienie dochodów Dłużnika z jego miesięcznymi wydatkami (nie tylko na leczenie); podniesiono też, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z matką, co do której brak jest jakichkolwiek ustaleń. Brak było też ustaleń co do stanu zdrowia Dłużnika.
Ponadto Sąd podkreślił, że organ odwoławczy rozpoznając sprawę w żadnym stopniu nie odniósł się do okoliczności wskazanych przez skarżącego. W ocenie Sądu, rozpoznania sytuacji Skarżącego nie stanowią ogólne wywody na temat obowiązków alimentacyjnych oraz faktu, że na skutek nie płacenie w pełnej wysokości zasądzonych alimentów osoba uprawniona do alimentów zmuszona została do ubiegania się o przyznanie pomocy z publicznoprawnego świadczenia pieniężnego zastępującego alimenty jakim jest fundusz alimentacyjny.
Sporządzone przez SKO uzasadnienie wskazuje, że organ II instancji z obrazą art. 15 Kpa nie rozpoznał sprawy merytorycznie. W żadnej części uzasadnienia organ nie odnosi się do okoliczności podnoszonych przez skarżącego dotyczących jego sytuacji finansowej i zdrowotnej. Wobec powyższego organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji orzekającego m.in. na podstawie art. 30 ust. 2 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w żaden sposób nie odniósł się do przesłanek wskazanych w tym przepisie tj. sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika, pozwalających na umorzenie należności alimentacyjnych. Tym samym powstaje wątpliwość czy organ odwoławczy czynił jakiekolwiek ustalenia w tym zakresie.
Na zakończenie Sąd wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie organy winny mieć na uwadze, że rozpoznają sprawę merytorycznie i z tego względu winny stosownie do treści art. 7 i 77 k.p.a., zebrać i zbadać materiał dowodowy niezbędny do ustalenia istnienia lub nie istnienia przesłanek wskazanych w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W szczególności ustalić czy Skarżący rzeczywiście prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, jakie są w takim razie jej dochody i wydatki, w jakim stopniu Skarżący uczestniczy w utrzymaniu mieszkania, jaki jest stan jego zdrowia (biorąc pod uwagę orzeczenie lekarza orzecznika z dnia [...] sierpnia 2013 r. o niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji wraz poprzednim orzeczeniem w tym zakresie i zaświadczenia lekarskie złożone do akt), ponoszone przez niego wydatki na leczenie, leki i dojazdy do lekarza. Należy również wziąć pod uwagę fakt, że Skarżący jest także beneficjentem pomocy społecznej (przyznane środki na żywność - co wynika z akt administracyjnych).
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta, decyzją z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] na podstawie art. 12, art. 25, art. 27 ust. 1, art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015 r. poz. 859) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej w skrócie: "k.p.a.") odmówił umorzenia należności w kwocie [...] zł z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami, wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] września 2011 r. (decyzja I instancji w niniejszej sprawie).
W uzasadnieniu wskazano, że decyzją nr [...] z [...] września 2011 r. przyznano na dziecko P. U. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] października 2011 r. do [...] września 2012 r. Na dzień wydania niniejszej decyzji pozostało do zapłaty [...] zł. plus ustawowe odsetki w kwocie [...] zł. naliczone na dzień wydania niniejszej decyzji tj. łącznie [...] zł.
Decyzją z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił po raz kolejny umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie decyzji z [...] września 2011 r. nr [...]. Od powyższej decyzji odwołał się P. U. (dalej: "Skarżący") do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu.
Decyzją z [...] czerwca 2015 r. nr [...] SKO uchylono zaskarżoną decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania organowi I Instancji.
Stosując się do wskazań SKO, Prezydent Miasta wezwał Skarżącego do uzupełnienia materiałów dowodowych w zakresie wydatków jego matki, pomimo, że Skarżący nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżący przesłał żądane dokumenty.
Organ I instancji po przeanalizowaniu sytuacji dochodowej i rodzinnej Dłużnika, uznał ją za trudną, zwłaszcza z uwagi na problemy zdrowotne Skarżącego, jednakże nie znalazł podstaw do umorzenia należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarżący posiada prawo do renty chorobowej przyznanej na stałe w wysokości [...] zł miesięcznie i jest to kwota dochodu przypadająca na jedną osobę w rodzinie. Renta jest zajęta przez komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne i w związku z powyższym dokonywane jest potrącenie w kwocie [...] zł. miesięcznie tytułem zaległych alimentów. Kwota dochodu to kwota przekraczająca kryterium pomocy społecznej. Ponadto Skarżący mieszka u matki i jedynym kosztem jaki w związku z tym ponosi to kwota [...] zł miesięcznie tytułem dopłaty do kosztów eksploatacji mieszkania. Koszty jakie ponosi matka Dłużnika są dużo wyższe i opiewają na kwotę ok [...] zł miesięcznie. Należą do nich : czynsz mieszkaniowy w wysokości [...] zł., opłata za telefon stacjonarny - [...] zł plus opłata [...]zł (opłata pocztowa), podatek od nieruchomości [...] zł, opłata za gaz butlowy - [...]zł, energia - [...] + [...] (opłata pocztowa ) - są to koszty stałe dotyczące utrzymania mieszkania. Do powyższych kosztów dochodzą koszty leczenia matki Skarżącego, na które przeznacza miesięcznie ok. [...] zł (tj. [...] zł - leki + [...] zł - koszty podróży do lekarza). Ponadto matka Dłużnika ponosi także inne koszty tj. na ubezpieczenie tzw. "pogrzebowe"- [...] zł, tusz do drukarki [...] zł, usługa fryzjerska- [...] zł, prasa- [...] zł, usługi szewskie- [...]zł, zakup środków czystości -[...]zł, zakup żywności - [...]zł i inne wydatki bieżące ok. [...]zł do [...]zł. Jak wynika z wyliczeń matki Skarżącego stałe miesięczne koszty wynoszą [...] zł , nie wliczając innych nieprzewidzianych wydatków. Dochód jaki osiąga matka Dłużnika z tytułu emerytury to kwota [...] zł.
W ocenie organu I instancji koszty mieszkaniowe są bardzo duże, a Skarżący przeznacza na ich pokrycie tylko [...] zł. miesięcznie Jest to nieznaczna kwota w partycypacji kosztów utrzymania gospodarstwa domowego.
Koszty leczenia i życia jakie przedstawił Skarżący rzeczywiście przewyższają środki otrzymywane z tytułu prawa do renty jednak należy zauważyć, że dzieje się tak gdyż komornik dokonuje potrącenia niepłaconych wcześniej zobowiązań alimentacyjnych. Środki przeznaczane na leczenie schorzeń Skarżącego to kwota [...] zł. miesięcznie, reszta to koszty życia które ponosi każdy dorosły człowiek. Koszty życia i koszty eksploatacji mieszkania opiewają na kwotę [...] zł. miesięcznie. Skarżący nie posiada na rodziny na utrzymaniu. Renta, która została przyznana Dłużnikowi na stałe zaspokaja wszystkie jego bieżące potrzeby.
Prezydent Miasta wskazał też, że ZUS w orzeczeniu o zaliczeniu do osób niepełnosprawnych uznał Skarżącego za całkowicie niezdolnego do pracy. Powiatowy Zespól ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Koninie orzekł w dniu [...] listopada 2013 r. znaczny stopień niepełnosprawności czasowo do [...] listopada 2018 r., a ponadto w pkt 1 wskazań orzekł, że Skarżący może podjąć pracę na stanowisku przystosowanym lub w zakładzie pracy chronionej. Ww. dokumencie orzeczono również wskazania do korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji tj. z usług socjalnych, opiekuńczych, rehabilitacyjnych świadczonych przez różnego rodzaju instytucje, jak również orzeczono o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Dalej organ I instancji wskazał, że zasądzone świadczenie alimentacyjne nie było nigdy regulowane choćby w części, co świadczyło o braku woli ze strony Skarżącego do zapewnienia dzieciom bieżącej egzystencji. Dłużnik nie podejmował prób rozwiązania swojej trudnej sytuacji materialnej w okresie kiedy był zdolny do podjęcia zatrudnienia Nie złożył też wniosku do sądu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego w związku z pogarszającym się stanem zdrowia ani choćby o obniżenie kwoty zasądzonej renty alimentacyjnej. Ponadto z renty, która jest przyznana na stałe, dokonywane jest zajęcie na pokrycie wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń funduszu alimentacyjnego. Zadłużenie jest regularnie spłacane.
W ocenie organ I instancji nie ma podstaw by przychylić się do wniosku Skarżącego. Ponadto należy zaznaczyć, że pomimo iż świadczenie z funduszu alimentacyjnego nie jest już wypłacane przez organ, egzekucja z renty nadal będzie prowadzona aż do zaspokojenia należności wierzyciela, który złożył o wszczęcie egzekucji oraz na wierzyciela Biuro Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miejskiego w Kaliszu z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. Zaliczka alimentacyjna była wypłacana za okres od [...] listopada 2005 r. do [...] września 2008 r. i zadłużenie z tego tytułu wynosi [...] zł powiększone o 5%. Kwota zadłużenia z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej jest stała.
Analizując posiadane dokumenty, organ I instancji stwierdził, że Skarżący jest na utrzymaniu matki, ponieważ to ona ponosi prawie wszystkie koszty utrzymania i życia, mimo, iż oświadczył, że prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Córki Skarżącego usamodzielniły się i obecnie może Skarżący dokonać wszelkich starań by poprawić swoją sytuację finansową i spłacić powstałe przez lata zadłużenia
Niezrozumiałe jest w ocenie organu wypłacającego świadczenie z funduszu alimentacyjnego z jakiego powodu nie wnioskuje Skarżący do organu jemu właściwego tj. Wójta Gminy Turek o choćby częściowe umorzenie zadłużenia z tytułu spłaty zadłużenia, który zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów może umorzyć należności wypłacone osobom uprawnionym po spełnieniu ustawowych przesłanek.
W odwołaniu od opisanej decyzji Prezydenta Dłużnik podniósł, że jest ona dla niego krzywdząca i bezzasadna. W jego ocenie, organ I instancji po raz kolejny przytacza te same powody podjętego rozstrzygnięcia.
Decyzją z [...] października 2015 r. nr [...] – wskazując jako podstawę prawną art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.– utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w omawianej sprawie miały zastosowanie postanowienia zawarte w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, które mają charakter uznaniowy.
Dokonując oceny przeprowadzonego w przedmiotowej sprawie postępowania organu I instancji, zdaniem SKO należało stwierdzić brak uchybień, które to prowadziłyby do zmiany zaskarżonej decyzji. Organ I instancji dysponował pełnym obrazem sytuacji w jakiej znajduje się dłużnik alimentacyjny i dokonał on właściwej oceny zgromadzonego materiału.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P. U. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo.
W uzasadnieniu podkreślił, że organ orzekając w sprawie umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek, ma obowiązek uwzględnić sytuację dochodową i rodzinna tego podmiotu. W załączeniu do skargi Skarżący przedłożył informacje wraz z aktualnymi wynikami badań – zaświadczenie lekarskie oraz fakturę za leki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przystępując do tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd w obecnym składzie miał na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie zapadło już uprzednio orzeczenie sądu administracyjnego – wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 11 grudnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 506/14, uchylający wcześniejsze decyzje organów obu instancji – które stało się prawomocne, gdyż nie zostało zaskarżone. W konsekwencji – zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a. – zarówno organy administracji rozpoznające ponownie tę sprawę, jak i Sąd w niniejszym składzie, pozostawali związani oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w tym wyroku. Przez "ocenę prawną" należy rozumieć – jak wskazuje się w doktrynie – "sąd o prawnej wartości sprawy". Tak rozumiana ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Z kolei "wskazania co do dalszego postępowania" stanowią z reguły konsekwencję tak rozumianej oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania organów w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (por.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 i 2 do art. 153; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, art. 153, Nb 1–3).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd doszedł do przekonania, że decyzja ta nie narusza prawa, gdyż organy obu instancji zastosowały się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA o sygn. akt IV SA/Po 506/14 oraz zrealizowały sformułowane w tym wyroku wytyczne co do dalszego postępowania. W konsekwencji organ II instancji zasadnie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą Skarżącemu umorzenia należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, na czele z jej art. 30 ust. 2, który stanowi, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając jego sytuację dochodową i rodzinną.
W tym miejscu należy podkreślić, że na sytuację dochodową wnioskującego bez wątpienia składa się stan zdrowotny danej osoby, bo tylko po jego uwzględnieniu można mówić o możliwościach zarobkowych wnioskodawcy. Przy ustalaniu możliwości zarobkowych i majątkowych bierze się pod uwagę nie tylko zarobki i dochody rzeczywiście uzyskiwane, lecz i te, które osoba zobowiązana do alimentacji mogłaby uzyskać przy dołożeniu należytej staranności oraz stosownie do swoich sił umysłowych i fizycznych. Powyższe oznacza, że umorzenie w całości lub w części należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu łącznie z odsetkami może być dokonane jedynie wówczas, gdy ocena całokształtu okoliczności dotyczących sytuacji finansowej i rodzinnej dłużnika pozwoli uznać, że wystąpiła szczególna sytuacja uprawniająca do wnioskowania o takiej potrzebie.
Ponadto trzeba zaznaczyć, że poddana kontroli Sądu decyzja organu administracji ma charakter uznaniowy – jak każda decyzja podejmowana na gruncie art. 30 ust. 2 w zw. z ust. 3 u.p.o.u.a. (zob. m.in. wyrok NSA z 21.06.2011 r., I OSK 1794/10, CBOSA). Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę decyzyjną co do ustalenia treści rozstrzygnięcia, związaną m.in. z realizowaniem określonej, w danym zakresie polityki państwa. Oczywiście organ jest przy tym związany przesłankami wskazanymi w przepisie stanowiącym podstawę prawną rozstrzygnięcia, w tym przypadku – w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., którymi są: sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika.
Natomiast kontrola sądu administracyjnego – prowadzona, jak to już wyżej wskazano, wyłącznie z punktu widzenia legalności aktów administracyjnych – jest w stosunku do decyzji uznaniowych ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności – a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. – oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, i czy po takim rozważeniu dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia (tu: umorzenia należności). Istotne znaczenie ma przy tym uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę – na co zwrócił już uwagę WSA w wyroku o sygn. akt IV SA/Po 506/14.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że zarówno organ I, jak i II instancji wydając orzeczenia na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., a więc w warunkach uznania administracyjnego, wyczerpująco zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, i na tej podstawie dokonał prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą dalszych rozważań.
Organy obu instancji przeprowadziły wszechstronną i wnikliwą analizę sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej Skarżącego, zgodnie z wytycznymi WSA zawartymi w wyroku o sygn. akt IV SA/Po 506/14. W szczególności organy uzupełniły materiał dowodowy w postaci oświadczenia matki Skarżącego w zakresie jej dochodów i wydatków (pismo z [...] lipca 2015 r. k. [...] akt adm. ), do którego załączono decyzję ZUS, rachunki za media oraz wyciąg z rachunku bankowego o stanie konta. Ponadto organy wzięły pod uwagę przy rozpoznawaniu sprawy stan zdrowia Skarżącego, wskazując, że jego sytuacja dochodowa i rodzinna jest trudna, zwłaszcza z uwagi na problemy zdrowotne. Jednak nie bez znaczenia jest w rozpoznawanej sprawie, że Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Koninie orzekając w dniu [...] listopada 2013 r. znaczny stopień niepełnosprawności czasowo do [...] listopada 2018 r., orzekł że Skarżący może podjąć pracę na stanowisku przystosowanym lub w zakładzie pracy chronionej. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że Skarżący jest na utrzymaniu matki pomimo jego odmiennego zdania w tym zakresie, ponieważ z zestawienia dochodów i wydatków Skarżącego oraz jego matki wynika niezbicie, że to ona ponosi prawie wszystkie koszty utrzymania i życia. Skarżący nie wykazał również aby zasadzone świadczenie alimentacyjne było regulowane choćby w części, co świadczy o braku woli z jego strony, co do zapewnienia dzieciom bieżącej egzystencji. Skarżący nie podejmował prób rozwiązania swojej trudnej sytuacji materialnej nawet wtedy kiedy był zdolny do podjęcia zatrudnienia.
Analiza niewadliwych ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez organy obu instancji pokazuje, że trudna sytuacja finansowa Skarżącego nie stanowi sytuacji szczególnej na tle innych osób zobowiązanych do alimentacji oraz do ponoszenia kosztów świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Skarżący winien przy tym uwzględnić, że zobowiązania alimentacyjne rodziców wobec dzieci, w myśl art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 z późn. zm.), mają charakter obligatoryjny. Natomiast wszelkie zwolnienia z tego obowiązku, w tym ewentualne umorzenia zaległych należności związanych z wypłatą świadczeń z funduszu alimentacyjnego, mają charakter wyjątkowy i jako takie powinny być interpretowane w sposób ścisły. W rozpatrywanej sprawie jej okoliczności, stan faktyczny i prawny nie pozwoliły organom na uznanie, że takie wyjątkowe okoliczności zachodzą, a Sąd kontrolujący zaskarżone rozstrzygnięcia nie dopatrzył się w działaniu organów niedopuszczalnej arbitralności.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło