IV SA/Po 1046/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.W. i H.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w Poznaniu G.W. i H.W. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. skarżący złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z informacji zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy i dokumentów przesłanych na wezwanie Sądu wynika, że wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe a źródłem ich utrzymania jest wynagrodzenie za pracę G.W. wynoszące [...] zł. brutto ([...] zł. netto), z czego [...] zł. przeznaczane jest na dojazd do pracy i renta chorobowa H.W. w kwocie [...] zł. Skarżący wskazali, że posiadają mieszkanie o pow. [...] m2, pomieszczenia gospodarcze o pow. [...] i piwnicę o pow. [...] m2. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący poinformowali również, że G.W. choruje na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy i astmę oskrzelową. Natomiast H.W. choruje również na cukrzycę, ma problemy z kręgosłupem i chodzeniem, w związku z czym leczy się poradni ortopedycznej i chirurgii naczyniowej. Zgodnie z deklaracją skarżących łączne koszty leczenia skarżących wynoszą ok. 600 zł. miesięcznie. Skarżący ponoszą również opłaty za energię elektryczną, wodę i gaz w wysokości ok. 350 zł. Na potwierdzenie powyższych danych skarżący przesłali wyciągi z posiadanych kont bankowych, kopie zeznań podatkowych za lata 2010 i 2011, opłat za energię elektryczną, fakturę za wodę i ścieki, telefon, rachunek za wywóz odpadów stałych, decyzję w sprawie podatku od nieruchomości, polisę ubezpieczeniową, paragon za gaz do butli oraz zaświadczenie o wysokości zarobków G.W. Skarżący przesłali również karty informacyjne o leczeniu. Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że sytuacja majątkowa i rodzinna skarżących uzasadnia ocenę, że nie są w stanie, bez ograniczeń w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, wygospodarować środków finansowych na wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru i opłacenie kosztów sądowych w kwocie 500 zł.. Dochód rodziny skarżących w kwocie [...] zł. brutto, przy uwzględnieniu deklarowanych kosztów leczenia w kwocie 600 zł miesięcznie, nie przewyższa kosztów utrzymania koniecznego dwuosobowej rodziny. Mając powyższe na uwadze zasadnym jest przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu i zwolnienia od kosztów sądowych. Na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 - §3 oraz art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, postanowiono więc jak w sentencji.