IV SA/Po 106/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].12. 2011r. nr. [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W.P. wniósł skargę na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].12.2011r. nr. [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z którego wnika, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe jego dochód stanowi renta z KRUS w kwocie [...] zł. i dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł. Skarżący wyjaśnił, iż z powyższej kwoty opłaca alimenty na córkę wynoszące [...] zł., własne utrzymanie (w tym koszty utrzymania i eksploatacji budynków mieszkalnych gospodarczych – woda, ścieki, śmieci, energia elektryczna, ogrzewanie, ubezpieczenia, przeglądy kominiarskie itp.) oraz zakup leków i koszty leczenia. Skarżący opisując swą sytuację materialną wskazał na fakt posiadania domu o pow. [...] m2 i nieruchomości rolnej o pow. [...] ha i [...] arów. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 14 marca 2012r. wezwano W.P. do przedłożenia wyciągów z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych za okres ostatnich 6 miesięcy, oszacowania dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych) i wskazania czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej. Należało również przedstawić dokumentację finansową prowadzonego gospodarstwa rolnego za 2011r., określić kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.), przedłożyć zestawienie pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości oraz podać informacje dotyczące nieruchomości położonej w miejscowości J. (w przypadku zbycia należało wskazać sposób wykorzystania środków uzyskanych ze sprzedaży). Skarżący w odpowiedzieli na powyższe wezwanie przedłożył wyciąg z konta bankowego w Banku Spółdzielczym w D. za okres 01.02.2012 – 09.03.2012 i kartę analityczną z odrębnego rachunku bankowego za okres 01.09.2011 – 31.12.2011r. Skarżący wyjaśnił, iż obecnie konto nie wykazuje oszczędności. Poprzednia wpłata nastąpiła z dopłat unijnych, która za 2011 r. wynosiła [...] zł. i była wykorzystana do upraw. Skarżący wyjaśnił, że na posiadanych gruntach uprawia żyto i nie prowadzi żadnej hodowli. Zgodnie z wyliczeniem wnioskodawcy jego stałe wydatki miesięczne to energia elektryczna ([...] zł.), gaz ([...] zł.), woda i ścieki ([...] zł.), wywóz śmieci ([...] zł.), ubezpieczenie ziemi, plonów, budynków i urządzeń rolniczych ([...] zł.) opał ([...] zł.), leki ([...] zł.), spłata kredytów ([...] zł.) i alimenty ([...] zł.). Wnioskodawca wyjaśnił również, iż posiada samochód Skoda z 1998r. i traktor z 1982r. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnił w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył wszystkich żądanych dokumentów, w tym w szczególności dotyczących bieżącej sytuacji finansowej oraz dokumentów dotyczących prowadzonej produkcji rolnej. Zwrócić należy bowiem uwagę na fakt, iż skarżący wbrew wezwaniu nie przesłał wyciągów za okres 6 miesięcy, lecz wyłącznie wyciąg z bieżącego konta bankowego za okres 01.02.2012 – 09.03.2012. Przesłana karta analityczna stanowi bowiem wyciąg z konta kredytowego o innym numerze konta od rachunku bieżącego rolników indywidualnych prowadzonego w przez Bank Spółdzielczy w D. Brak powyższych informacji, w tym w szczególności dotyczących operacji wykonywanych na rachunku bieżącym w ostatnim czasie uniemożliwia uznanie przedłożonych informacji za odzwierciedlających rzeczywistą sytuację finansową, w tym ustalenie rzeczywistego dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego. Ma to o tyle szczególne znaczenie, iż deklarowana przez skarżącego kwota stałych miesięcznych wydatków (bez kosztów bieżącego utrzymania) wynoszących [...] zł., znacznie przekracza miesięczną kwotę dochodów deklarowanych w kwocie [...] zł. Podważa to w oczywisty sposób wyjaśnienia wnioskodawcy co jego kondycji finansowej. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.