IV SA/Po 106/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 11 września 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].12. 2011r. nr. [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W.P. wniósł skargę na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].12.2011r. nr. [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z którego wnika, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe jego dochód stanowi renta w kwocie [...] zł. Skarżący opisując swą sytuację materialną wskazał na fakt posiadania domu o pow. [...] m2 i nieruchomości rolnej o pow. [...] ha i [...] arów. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 22 sierpnia 2012r. wezwano W.P. do przedłożenia wyciągów z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych za okres ostatnich 6 miesięcy, oszacowania dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych) i wskazania czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej. Należało również przedstawić dokumentację finansową prowadzonego gospodarstwa rolnego za 2012r., określić kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.), wyjaśnić czy skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i przedłożyć zestawienie pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości. Skarżący w odpowiedzi na powyższe wezwanie wyjaśnił, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i przedłożył wyciąg z konta bankowego w [...] w D za okres 01.02.2012 – 31.07.2012 Skarżący wyjaśnił, iż na posiadanych gruntach prowadzi produkcję roślinną i posiada traktor o wartości ok. [...] zł. Przedstawiając swój dochód z gospodarstwa rolnego wnioskodawca poinformował, iż jego dochód wynosi [...] zł. z ha przeliczeniowego (gospodarstwo ma [...] ha przeliczeniowych tj. [...] do uprawy). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wykazał, iż jego sytuacja finansowa powoduje, iż zasadnym jest przyznanie prawa pomocy. Wskazać w tym miejscu należy, iż prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 maja 2012 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Tym samym ocenić należało bieżącą sytuacją finansową wnioskodawcy z uwzględnieniem ewentualnej zmiany od złożenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, iż skarżący nie wykazał w wiarygodny sposób aby jego sytuacja finansowa uległa zasadniczej zmianie, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Wskazać należy bowiem, iż z analizy konta wynika, że w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący odnotował wpływ na konto kwoty [...] zł., która przy uwzględnieniu stanu konta na dzień doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu, wynoszącego [...] zł. pozwalała na jego uiszczenie bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania. Ponadto wskazać należy, iż skarżący nie przedstawił rzetelnych informacji dotyczących bieżącej sytuacji finansowej. Wbrew wezwaniu nie przedłożył bowiem zestawienia wydatków i rzeczywistego dochodu z gospodarstwa rolnego. Brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej, oznacza że wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Ponadto stwierdzić należy, że oszacowanie dochodu na podstawie dochodu z hektara przeliczeniowego nie stanowi wiarygodnego wyliczenia dochodów uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego o znacznej powierzchni. Ponadto wskazać należy, iż skarżący nie należy do osób ubogich, gdyż zamieszkuje w domu o pow. [...] m². Wnioskodawca nie jest również dłużnikiem. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.