IV SA/Po 106/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 02 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. P. na postanowienie W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] 2011 r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia oddalić wniosek Wpis w sprawie ustalony wynosi [...] zł. W. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skargę na postanowienie W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] 2011r. w przedmiocie opłaty legalizacyjnej. Żądaniem skargi objęto również udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia [..] 2012 r. sygn. IV SA/Po 106/12 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w P. odmówił W. P. przyznania prawa pomocy. Na postanowienie referendarza sądowego wnioskodawca wniósł sprzeciw zarzucając poczynienie ustaleń faktycznych opartych na niepełnym materiale dowodowym oraz wskazując na przyjęcie nietrafnych kryteriów oceny. W sprzeciwie skarżący zmienił żądanie wniosku o prawo pomocy, w ten sposób, że wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę [...]zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z dnia [...] 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 106/12, oddalił wniosek skarżącego. Zażaleniem W. P. zaskarżył powyższe postanowienie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [..] 2012 r. sygn. II OZ 546/12 oddalił zażalenie podzielając stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. NSA podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął czynności zmierzające do ustalenia czy skarżącemu przysługuje prawo pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Niekorzystne dla skarżącego rozstrzygnięcie było natomiast spowodowane wyłącznie nie przekonującym zaprezentowaniem przez niego własnej sytuacji majątkowej. Na zarządzenie Przewodniczącego wydziału pismem z dnia [...] 2012 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi. W przewidzianym ustawą terminie do dokonania tej czynności skarżący powtórnie wniósł o przyznanie prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (k.94). Na złożonym powtórnie druku PPF skarżący oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jego dochód stanowi renta w kwocie [...] zł brutto miesięcznie (k. 102). Skarżący opisując swą sytuację materialną wskazał na fakt posiadania domu o pow. [...] m² i nieruchomości rolnej o pow. [...]. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia [...]2012r. referendarz sądowy wezwał W. P. do przedłożenia wyciągów z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych za okres ostatnich 6 miesięcy, oszacowania dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych) i wskazania czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej. Wnioskodawcę zobowiązano do przedstawienia dokumentacji finansowej prowadzonego gospodarstwa rolnego za 2012r., określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.), wyjaśnienia czy prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości. Skarżący w odpowiedzi na powyższe wezwanie wyjaśnił, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i przedłożył wyciąg z konta bankowego w [...] za okres [...] r. Skarżący wyjaśnił, iż na posiadanych gruntach prowadzi produkcję roślinną i posiada traktor o wartości ok. [...] zł. Przedstawiając swój dochód z gospodarstwa rolnego wnioskodawca poinformował, iż jego dochód wynosi [...] zł. z ha przeliczeniowego (gospodarstwo ma [...] do uprawy). Postanowieniem z dnia [...] 2012 r. sygn. IV SA/Po 106/12 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w P. odmówił W. P. przyznania prawa pomocy (k.114). Uzasadniając swoje stanowisko referendarz wskazał, iż wnioskodawca nie wykazał w wiarygodny sposób aby jego sytuacja finansowa uległa zasadniczej zmianie, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Podkreślono, iż z analizy konta wynika, że w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący odnotował wpływ na konto kwoty [...] zł, która przy uwzględnieniu stanu konta na dzień doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu pozwalała na jego uiszczenie bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania (k. 112). Ponadto referendarz wskazał, iż skarżący nie przedstawił rzetelnych informacji dotyczących bieżącej sytuacji finansowej. Wbrew wezwaniu nie przedłożył bowiem zestawienia wydatków i rzeczywistego dochodu z gospodarstwa rolnego. Na postanowienie referendarza sądowego wnioskodawca wniósł sprzeciw zarzucając niewłaściwą wykładnię art. 245 i 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) oraz błędy w ustaleniach faktycznych, które – jak wskazał skarżący – przejawiały się w braku uznania, że skarżący jest inwalidą i musi korzystać w prowadzeniu gospodarstwa z pomocy osób trzecich, którym oddaje w zamian płody rolne. Wnioskodawca podkreślił, że pominięto szereg kwestii mających wpływ na jego stan majątkowy i finansowy, w szczególności: wydatki na leczenie i zakup leków; wydatki związane z zakupem nasion i nawozów; a także wielu innych wydatków oraz brak "znacznych" nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec skutecznego wniesienia przez skarżącego sprzeciwu – na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej ppsa) - postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści przepisu art. 245 § 1 i 3 ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym zawarte są w art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy jest powtórnym wnioskiem skarżącego złożonym w przedmiotowej sprawie. Skarżący wielokrotnie był pouczany o spoczywającym na nim ciężarze wykazania, że znajduje się on w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, podkreślono przy tym, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony. Skarżący, w powtórnym wniosku o prawo pomocy oświadczył, że jego miesięczny dochód stanowi uzyskiwana tytułem renty kwota [...] zł. Na wezwanie referendarza skarżący przedłożył wyciąg z rachunku bieżącego rolników indywidualnych prowadzonego w przez [...] za okres od [...] r. (k.110). Z treści tego dokumentu wynika, że w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj. [...].2012 r. skarżący odnotował wpływ na konto kwoty [...] zł. Stan konta na dzień doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu, tj. dzień [...]2012 r. (k. 92), wynosił [...] zł, a więc znajdowała się na nim kwota pozwalająca na uiszczenie wpisu w kwocie [...] zł, bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania (k. 112). Pomimo to, skarżący dzień po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, tj. [...].2012 r. umniejszył saldo konta o kwotę [...] zł. W tym kontekście wątpliwości budzi złożone w sprzeciwie przez skarżącego oświadczenie o braku możliwości poczynienia oszczędności na opłacenie wpisu. Należy też podkreślić, że W. P. zainicjował postępowanie sądowoadministracyjne w styczniu 2012 r., a więc w lipcu 2012 r., kiedy rozdysponował kwotę [...] zł miał już świadomość konieczności poniesienia kosztów postępowania sądowego. Bez jakiegokolwiek znaczenia, w okolicznościach niniejszej sprawy, pozostaje natomiast fakt - iż jak zauważa wnioskodawca w sprzeciwie - strona niezadowolona z orzeczenia administracyjnego ma tylko 30 dni na złożenie skargi. Jak wynika z przedłożonego wyciągu rachunku, skarżący – co podniesiono w sprzeciwie – spłaca kredyt, przy czym kwota przelana [...].2012 r. tytułem spłaty kredytu wyniosła [...] zł, co oznacza, że przekraczała kwotę zadeklarowanych w druku PPF miesięcznych dochodów (k.112). Ustalenia takie muszą prowadzić do wniosku, że skarżący posiada dodatkowe dochody lub oszczędności których źródeł nie ujawnił. Uwadze Sądu nie umknęło, że w piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie referendarza wnioskodawca wskazał, że uzyskuje również dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie [..] zł za hektar przeliczeniowy, przy posiadanych [...]hektarach przeliczeniowych oraz wskazał, że do uprawy posiada [...] hektara przeliczeniowego i jest to produkcja roślinna. Z przedstawionych przez skarżącego w odpowiedzi na wezwanie referendarza danych nie wynika jednoznacznie, jaki dochód skarżący uzyskuje miesięcznie z tytułu działalności rolnej. Przyjmując, jednak że wskazana w oświadczeniu kwota (ok. [...]zł x [...] ha = [...] zł) stanowi dochód roczny, uzyskiwany z prowadzonej działalności rolnej, to kwota miesięcznie uzyskiwanego z tego tytułu dochodu stanowi ok. [...] zł = [...] zł/[...] m-cy. Wnioskodawca wskazał również, że korzysta z dopłat do produkcji rolnej jednak nie podał ich wysokości. Dane te korespondują z informacjami udzielanymi przez skarżącego na etapie rozpatrywania jego wniosku o przyznanie prawa pomocy z marca 2012 r. Wysokość wówczas deklarowanych przez skarżącego miesięcznych dochodów brutto wynosiła [...] zł (k.32). Natomiast wysokość wydatkowanych kwot – [...] zł - przekraczała deklarowane dochody (przy czym nie uwzględniała ona kosztów ponoszonych z tytułu bieżącego utrzymania). Wówczas to przedstawione dane, podobnie jak na aktualnym etapie postępowania wpadkowego nie pozwalały na pełną ocenę sytuacji skarżącego. Aktualnie, nieznana pozostaje suma ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków. Przede wszystkim, sam wnioskodawca kwoty aktualnie ponoszonych wydatków nie potrafił ustalić, oświadczając jedynie, że "wydatkuje znaczne koszty", spowodowane wydatkami na leczenie i zakupem leków; zakupem nasion i nawozów oraz innych rzeczy. W toku postępowania nie zadeklarowano jednak żadnych konkretnych kwot. Pomimo wezwania nie przedstawiono też żadnych specyfikacji ponoszonych kosztów, ani nie przedłożono faktur, rachunków, czy paragonów, które pozwalałyby na oszacowanie ponoszonych wydatków. Skoro zatem, skarżący pomimo wezwań nie przedstawia zestawienia miesięcznych wydatków i dochodów oraz wskazanych dokumentów, to nie może on zarzucać, że nie dysponując materiałem dowodowym - którego wnioskodawca z własnej woli nie udostępnia - Sąd nie uwzględnia okoliczności, które w ocenie skarżącego należałoby uznać za istotne przy dokonywaniu oceny jego sytuacji majątkowej i finansowej. Sąd oceniając przesłanki warunkujące przyznanie bądź odmowę przyznania prawa pomocy powinien, bowiem opierać się na materiale dowodowym zebranym w toku postępowania. Materiał ten stanowią natomiast właśnie dokumenty i oświadczenia przedstawione Sądowi przez wnioskodawcę, do czego skarżący był zobowiązywany. Przedstawiony przez wnioskodawcę w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie uprawdopodabnia jednak deklarowanej przez wnioskodawcę niezdolności do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów sądowych w pełnym zakresie. Wobec powyższego wniosek o prawo pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie, co skutkować musiało jego oddaleniem, o czym orzeczono na podstawie 260, art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 §1 pkt 2 ppsa.