IV SA/Po 106/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011r. nr. [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 4 kwietnia 2013r. wydał wyrok, w którym oddalił skargę W.P. na postanowienie W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011r. nr. [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej. W.P. w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata, z którego wnika, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo a jego dochód stanowi renta wynosząca [...] zł. oraz dochód z gospodarstwa rolnego wynoszący [...] zł. /rocznie, który w całości przeznaczony jest na spłatę kredytów. Opisując swą sytuację majątkowa wnioskodawca poinformował, że posiada dom o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Z informacji zawartych w formularzu wniosku wynika, iż skarżący będąc niezdolny do ciężkich prac polowych w okresie zbiorów musi korzystać z pomocy sąsiedzkiej, którą opłaca płodami rolnymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący poinformował również, że opłaca alimenty w wysokości [...] zł. miesięcznie oraz ponosi wydatki związane z wyżywieniem, zakupem środków higieny, zakupem paliwa, opłatami podatkowymi od nieruchomości, opłatami eksploatacyjnymi (energia, ogrzewanie mieszkania, wywóz śmieci, woda i ścieki itp.). Skarżący podał również, iż jest obciążony egzekucją komorniczą. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 12 czerwca 2013r. wezwano go do przedłożenia wyciągów z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych za okres ostatnich 6 miesięcy, oszacowania dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych), wskazania czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należy podać wysokość dofinansowania), przedstawienia dokumentacji finansowej prowadzonego gospodarstwa rolnego za 2012r., określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.), przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości, udokumentowania wysokości należności aktualnie egzekwowanych od wnioskodawcy, tytułów prawnych egzekwowanych należności, zastosowanych środków egzekucyjnych, a ponadto udokumentowania wysokości kwot wyegzekwowanych w okresie od 1 stycznia 2013 r. oraz przesłania szczegółowych informacji (umów kredytowych i harmonogramów spłat) dotyczących zaciągniętych kredytów w tym wysokości pożyczonych kwot, przeznaczenia kredytu i wysokości rat. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedstawił wyciąg z konta bankowego oraz wyjaśnił, że nie prowadzi dokumentacji finansowej gospodarstwa rolnego, uprawia wyłącznie zboża i posiada ciągnik URSUS C40-11 z 1966r. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270 - dalej p.p.s.a.) - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Mając powyższe na uwadze, w wyniku dokonanej analizy wniosku strony o przyznanie prawa pomocy, a także zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego orzekający doszedł do przekonania, że przesłanki określone w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych nie zostały w niniejszej sprawie spełnione. Na wstępie należy wskazać, iż niniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym wnioskiem złożonym przez skarżącego w ramach postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego postanowienia W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011r. nr. [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej. Wskazać należy bowiem, że postanowieniem z dnia 15 maja 2012. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (zażalenie na w/w postanowienie został oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2012r. sygn. akt II OZ 546/12). W uzasadnieniu wskazano, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Podobnie Sąd stwierdził w postanowieniu z dnia 2 października 2012r. Nie wyklucza to jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, ponieważ stosownie do treści 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Stosownie do treści art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Mając na uwadze brzmienie cytowanego przepisu należy podkreślić, iż przepisy wspomnianej ustawy przewidują możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę, a rozpoznanie kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia zawartych we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 3 p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest więc dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają - pogarszają sytuację materialną strony. W kontekście powyższego istotne jest to, że informacje zawarte we wniosku ocenianym obecnie nie różnią się znacząco od tych podnoszonych w postępowaniach dotyczących poprzednich wniosków o przyznanie prawa pomocy i nie sposób w konsekwencji uznać, że skarżący wskazuje na taką zmianę okoliczności, której waga przemawiałaby za zmianą dotychczasowego stanowiska, co do spełniania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że tylko taka zmiana mogłaby prowadzić do przyznania stronie prawa pomocy w zakresie odpowiadającym poprzedniemu rozstrzygnięciu. Z porównania poprzednich wniosków PPF (k. 31 – 32 oraz 102-103 akt) z obecnie rozpatrywanym wnioskiem wynika, że zarówno deklarowany stan majątkowy, jak też wysokość dochodów gospodarstwa domowego skarżącego nie uległy zmianie. Wnioskodawca nie dołączył jakichkolwiek dodatkowych dokumentów, mających na tyle istotne znaczenie dla sprawy, że pozwalałyby na zmianę prawomocnego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy z uwagi na wystąpienie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Również argumentacja podnoszona przez skarżącego, a mająca przemawiać za przyznaniem mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, nie uległa żadnej zmianie i w dalszym ciągu skarżący powołuje się na trudną sytuację finansową, nie przedkładając jednak pomimo wezwania dokumentów dotyczących bieżącej sytuacji finansowej obrazujących zarówno uzyskiwany dochód jak i ponoszone wydatki. Tym niemniej uwzględniając fakt, iż zakresem niniejszego wniosku skarżący objął ustanowienie pełnomocnika z urzędu należało rozważyć czy jego sytuacja majątkowa i rodzinna uzasadnia przyznanie adwokata lub radcy prawnego. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Powyższe wynika z faktu, iż na podstawie udzielonych przez skarżącego informacji nie można jednoznacznie ustalić zarówno uzyskiwanych dochodów jak i ponoszonych wydatków. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika bowiem, iż prowadzi on gospodarstwo rolne o pow. [...] ha przynoszące dochód w wysokości ok. 2000 zł. miesięcznie. Deklarowana kwota dochodu koresponduje z dochodem deklarowanym we wcześniejszych wnioskach, jednak udzielane wyjaśnienia nie pozwalają uznać powyższych wyjaśnień za wiarygodne. Jeżeli bowiem cały dochód uzyskiwany z prowadzenia gospodarstwa rolnego przeznaczany jest na spłatę kredytów bankowych, to z jakiego źródła pochodzą środki na deklarowane przez skarżącego wydatki związane z alimentami na córki w łącznej wysokości 900 zł. miesięcznie oraz wydatki związane z wyżywieniem, zakupem środków higieny, zakupem paliwa, opłatami podatkowymi od nieruchomości oraz opłatami eksploatacyjnymi. W tym miejscu należy wskazać, iż skarżący pomimo stosowanego wezwania nie określił kwot stałych wydatków miesięcznych, nie udokumentował wysokości należności aktualnie egzekwowanych oraz ich tytułów prawnych, zastosowanych środków egzekucyjnych a także przesłał szczegółowych informacji (umów kredytowych i harmonogramów spłat) dotyczących zaciągniętych kredytów w tym wysokości pożyczonych kwot, przeznaczenia kredytu i wysokości rat. Brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej w w/w zakresie, oznacza że wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.