IV SA/Po 106/22

WyrokWSA w Poznaniu2022-04-07

Skład orzekający: Donata Starosta, Maria Grzymislawska-Cybulska, Izabela Bąk-Marciniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zmiana funkcji pomieszczeń magazynowych w piwnicy budynku z funkcji magazynowej na warsztat serwisu motocykli, w budynku o funkcji wystawienniczo-usługowo-handlowo-biurowej, wymaga uzyskania nowej decyzji o warunkach zabudowy, a w przypadku jej braku, czy zasadne jest wydanie nakazu doprowadzenia do stanu poprzedniego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zmiana funkcji pomieszczeń magazynowych na warsztat serwisu motocykli w piwnicy budynku o funkcji wystawienniczo-usługowo-handlowo-biurowej nie wymagała uzyskania nowej decyzji o warunkach zabudowy, ponieważ funkcja usługowa (w tym warsztaty rzemielnicze i stacje obsługi pojazdów) była już dopuszczalna w ramach istniejących decyzji o pozwoleniu na budowę i użytkowanie. W związku z tym, brak decyzji o warunkach zabudowy nie stanowił podstawy do wydania nakazu doprowadzenia do stanu poprzedniego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego. Organy nadzoru budowlanego błędnie zinterpretowały przepisy i materiał dowodowy, co skutkowało naruszeniem przepisów postępowania.
Stan faktyczny
Właściciele nieruchomości zostali zobowiązani decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do likwidacji warsztatu serwisu motocykli w piwnicy budynku i przywrócenia funkcji magazynowej, zgodnie z pozwoleniem na budowę z 2008 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżący zarzucili organom nadzoru budowlanego nieprawidłowe zastosowanie przepisów, w szczególności uznanie, że brak decyzji o warunkach zabudowy dla zmiany sposobu użytkowania przesądza o konieczności przywrócenia stanu poprzedniego.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. Zasądzono od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Maria Grzymislawska-Cybulska (spr.) WSA Izabela Bąk-Marciniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 07 kwietnia 2022 r. w sprawie ze skargi J. R., J. L., R. L. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia do stanu poprzedniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej J. R. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących J. L., R. L. solidarnie kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...], Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...], nakazującą właścicielom nieruchomości przy ul. [...] w P. (nr [...], nr [...], nr działek: [...], [...], [...], [...]) – R. L. i J. L. – doprowadzenie piwnicy budynku znajdującego się na wskazanej nieruchomości do stanu poprzedniego poprzez likwidację warsztatu serwisu motocykli oraz przywrócenia funkcji magazynowej zgodnie z pozwoleniem na budowę z dnia [...] lutego 2008 r. o sygn. akt [...], wyznaczając na wykonanie wskazanego obowiązku termin 4 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Powyższe decyzje zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniach [...] maja 2015 r. oraz [...] maja 2015 r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. (zwanego dalej także "PINB) przeprowadzili czynności kontrolne na terenie nieruchomości przy ulicy [...] w P. (nr [...], nr [...], nr działek: [...]. [...], [...], [...]). W toku kontroli porównano stan faktyczny z dokumentacją zatwierdzoną pozwoleniem na budowę z dnia [...] lutego 2008 r. o sygn. [...]. Stwierdzono, że w budynku znajdującym się na powyższej nieruchomości w piwnicy w pomieszczeniach przewidzianych we wskazanym zatwierdzonym projekcie jako magazynowe, funkcjonuje warsztat serwisu motocykli. W toku kontroli najemca tych pomieszczeń nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów dotyczących pozwoleń administracyjnych ani zgłoszeń w zakresie użytkowania przedmiotowych pomieszczeń. Ponadto dnia [...] września 2017 r. przeprowadzono dodatkowe czynności kontrolne w trakcie których ustalono, że we wskazanych pomieszczeniach piwnicznych wykonano ściany działowe. Obecny w toku kontroli A. D. (prezes zarządu M. sp. z o. o.) oświadczył, że inwestorem wskazanych robót było M. sp. z o. o. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, iż decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...], Prezydent Miasta P. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego z funkcją wystawienniczo-handlowa (handel artykułami przemysłowymi) przewidzianej do realizacji na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w P., a decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...], Prezydent Miasta P. udzielił pozwolenia na budowę budynku jednorodzinnego z funkcją wystawienniczo-handlową (handel artykułami przemysłowymi) w zabudowie wolnostojącej na nieruchomości w P. przy ul. [...]. Następnie, decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...], Prezydent Miasta P. zmienił wskazaną decyzję o warunkach zabudowy w zakresie funkcji na wystawienniczo-usługowo-handlowo-biurową, a decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] zmienił wskazaną decyzję o pozwoleniu na budowę w zakresie zmiany projektu (między innymi funkcji budynku, z mieszkalnego jednorodzinnego z funkcją wystawienniczo-handlową na budynek wystawienniczo-usługowo-handlowo-biurowy). Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. PINB zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń gospodarczych znajdujących się w kondygnacji podziemnej na pomieszczenia warsztatu w budynku przy ul. [...] (nr [...], nr [...], nr działek [...], [...], [...], [...]). Postanowieniem nr [...] z dnia [...].01.2016 r., nr [...], PINB wstrzymał R. L. oraz J. L. właścicielom nieruchomości przy ul. [...] (nr [...], nr [...], nr działek [...], [...], [...], [...]), użytkowanie pomieszczeń gospodarczych znajdujących się w piwnicy wyżej wymienionego budynku oraz nałożył na właścicieli obowiązek dostarczenia w terminie 90 dni wskazanych dokumentów. W związku z powyższym, pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. PINB zwrócił się do Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. z prośbą o odpowiedź na pytanie: czy zmiana funkcji pomieszczeń magazynowych w piwnicy budynku znajdującego się na terenie nieruchomości przy ulicy [...] w P. (nr [...] nr [...] nr działki: [...]. [...], [...]. [...]) dopuszczalna jest w świetle ww. decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...], Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. poinformował, że "zmiana funkcji pomieszczeń magazynowych na warsztat serwisu motocykli w piwnicy budynku znajdującego się na terenie wyż. wym. nieruchomości nie jest dopuszczalna w świetle decyzji o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] listopada 2004r. oraz zmieniającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r.". Następnie, postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie zmiany sposobu użytkowania z przebudową pomieszczeń piwnicznych znajdujących się w budynku przy ulicy [...] w P. (nr [...], nr [...], nr działek: [...]. [...], [...], [...]) oraz wezwał R. L. oraz J. L. – właścicieli wskazanej nieruchomości – do wystąpienia do Prezydenta Miasta P. z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń piwnicznych na warsztat serwisu motocykli (k.91 akt adm.). Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. ([...]) Prezydent Miasta P. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania części pomieszczeń piwnicy budynku wystawienniczo-usługowo-handlowo-biurowego na warsztat serwisu motocykli wraz z ich przebudową przewidzianej do realizacji na działkach ewid. nr [...]. [...]. [...], [...], [...]. [...], ark. [...]. obręb G., położonych w P. przy ul. [...] (k. 117 akt adm.). Jednakże, decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] (k.127 akt adm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło wskazaną wyżej decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] marca 2019 r. ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania części pomieszczeń piwnicy budynku wystawienniczo-uslugowego-handlowo-biurowego na warsztat serwisu motocykli wraz z przebudową oraz umarzyło postępowanie przed organem I instancji w całości PINB otrzymał wskazaną decyzję w dniu [...] lipca 2020 r. W związku z powyższym, postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2021 r. (k.131 akt adm.) PINB podjął zawieszone postępowanie administracyjne w sprawie zmiany sposobu użytkowania z przebudową pomieszczeń piwnicznych znajdujących się w budynku przy ulicy [...] w P. (nr [...], nr [...], nr działek: [...], [...], [...], [...]). Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] (k.135 akt adm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. nakazał właścicielom nieruchomości przy ul. [...] w P. (nr [...], nr [...], nr działek: [...], [...], [...], [...]) – R. L. i J. L. – doprowadzenie piwnicy budynku znajdującego się na wskazanej nieruchomości do stanu poprzedniego poprzez likwidację warsztatu serwisu motocykli oraz przywrócenia funkcji magazynowej zgodnie z pozwoleniem na budowę z dnia [...] lutego 2008 r. o sygn. akt [...], wyznaczając na wykonanie wskazanego obowiązku termin 4 miesięcy od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. W podstawie prawnej decyzji przywołano m.in. art. 51 ust.1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333) w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471). W uzasadnieniu PINB wyjaśnił, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w budynku znajdującym się na terenie nieruchomości przy ul. [...] w P. (nr [...], nr [...], nr działki: [...], [...], [...], [...]) w pomieszczeniach znajdujących się w piwnicy prowadzony jest warsztat serwisu motocykli. Ustalono, że dla potrzeb tej działalności w 2016 r. wykonano roboty budowlane polegające na wykonaniu ścian działowych w pomieszczeniu magazynowym. PINB uznał, że w związku z powyższymi zmianami w niniejszej sprawie doszło do zmiany sposobu użytkowania części obiektu budowlanego w rozumieniu art. 71 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333). Uszczegóławiając tak wskazaną zmianę sposobu użytkowania, PINB wskazał, że wykonano roboty budowlane, w wyniku których nastąpiła zmiana parametrów użytkowych i technicznych lokalu (wielkości i ilości pomieszczeń), przy czym nie zmieniono charakterystycznych parametrów budynku (kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości, liczby kondygnacji). Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 7a p.b. roboty tego rodzaju należy traktować jako przebudowę obiektu budowlanego. Wyjaśniono że art. 28 ust. 1 p.b. stanowi, że rozpoczęcie robót budowlanych jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Te ostatnie przepisy określają wyłączenia od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dla określonych robót budowlanych i obiektów budowlanych. Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 1aa p.b. zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dla robót budowlanych będących przebudową dotyczy takich jej przypadków, które m. in. nie obejmują elementów konstrukcyjnych obiektu. Natomiast w analizowanej sprawie mamy do czynienia z przypadkiem, gdzie w ramach przebudowy rozebrano jedną ze ścian konstrukcyjnych, co wynika z ustaleń poczynionych podczas czynności kontrolnych, przeprowadzonych w dniu [...] września 2017 r. (dowód - załącznik Nr I do protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] września 2017 r., k. 69). Zdaniem PINB, w niniejszym przypadku zaistniał stan faktyczny określony w art. 50 ust. 1 pkt 1 p.b. - wykonano roboty budowlane bez wymaganego pozwolenia na budowę, co w konsekwencji oznacza, że sprawa winna być załatwiona przez wydanie decyzji w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 p.b. W analizowanym przypadku możliwe jest wydanie decyzji o nakazie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego (na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b.) albo decyzji nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określającej termin ich wykonania (na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b.). Rozważając, który z wyżej wymienionych przepisów powinien być w niniejszej sprawie zastosowany, należy w pierwszej kolejności ustalić, czy zmiana sposobu użytkowania pomieszczeń piwnicznych nie narusza przepisów o planowaniu przestrzennym. Tylko pozytywne rozstrzygnięcie tej kwestii daje możliwość legalizacji samowolnej zmiany sposobu użytkowania z przebudową przedmiotowego lokalu. W przeciwnym wypadku zajdzie konieczność wydania nakazu przywrócenia do stanu poprzedniego części budynku, w której znajduje się omawiany warsztat serwisu motocykli. PINB uznał, że w związku z tym, że nieruchomość przy ulicy [...] w P. (nr [...], nr [...], nr działki: [...]. [...], [...], [...]) nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, rozstrzygnięcie kwestii dopuszczalności zmiany sposobu użytkowania, znajdującego się na tej nieruchomości obiektu budowlanego lub jego części, może nastąpić jedynie w drodze decyzji o warunkach zabudowy, wydanej w oparciu o rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Tym samym rozstrzygniecie, jakie może zapaść w prowadzonym aktualnie, przez organ nadzoru budowlanego, postępowaniu administracyjnym w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania z przebudową części obiektu budowlanego, jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia w sprawie warunków zabudowy. Organem właściwym do wydania decyzji w sprawie warunków zabudowy jest Prezydent Miasta P.. PINB nadmienił, że strona nie uzyskała pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy. W sytuacji, gdy w sprawie inwestor nie uzyskał decyzji o warunkach zabudowy, PINB był zmuszony do wydania decyzji o nakazie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, którą skierował do właścicieli nieruchomości w związku z nieprowadzeniem pod adresem lokalizacji nieruchomości działalności przez M. sp. z o.o., która była inwestorem wykonanych robót związanych ze zmianą sposobu użytkowania pomieszczeń piwnicznych jak i z przebudową. Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. R. L., J. L. i J. R., prowadząca działalność gospodarczą pod firmą M. J. R., reprezentowani przez pełnomocnika profesjonalnego, wnieśli odwołanie od powyższej decyzji nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z dnia [...] lipca 2021 r., zaskarżając ją w całości i zarzucając m.in. nieprawidłowe uznanie przez organy, że nieprzedłożenie decyzji o warunkach zabudowy, w okolicznościach badanej sprawy, determinuje wydanie decyzji nakazującej przywrócenie obiektu do stanu poprzedniego; Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...], Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej także "WWINB" lub "Inspektorem") utrzymał w mocy decyzję nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z dnia 14 lipca 2021 r., nr [...] W uzasadnieniu wyjaśniono, że biorąc pod uwagę fakt, że PINB w dniu [...] stycznia 2016 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń gospodarczych znajdujących się w kondygnacji podziemnej na pomieszczenia warsztatu w budynku przy ul. [...] (nr [...], nr [...], nr działek [...], [...], [...], [...]), w niniejszym postępowaniu zastosowanie będą miały przepisy sprzed nowelizacji prawa budowlanego w 2020 r. Zdaniem WWINB, jak wynika z wielu dokumentów, w tym protokołów z kontroli pracowników PINB nr [...] z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] z [...] sierpnia 2015 r., [...] z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] z dnia [...] września 2017 r., piwnica nieruchomości jest użytkowana jako serwis dla motocykli, wbrew decyzji nr [...] o pozwoleniu na użytkowanie budynku wystawienniczo-usługowo-handlowo-biurowego znajdującego się przy ul. [...] w P. działka nr [...], [...], [...], [...], [...] ark. [...], obręb G., przez firmę R. z siedzibą w P.. WINB ocenił, że PINB słusznie uznał, że w niniejszej sprawie doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, a w konsekwencji tego PINB w sposób właściwy zastosował w sprawie procedurę przewidzianą w art. 50-51 p.b., przywołując przy tym wskazany w zaskarżonej decyzji art. 51 ust. 7 p.b. Inspektor zauważył, że cenie organu podlegała także okoliczność, który z punktów art. 51 p.b. winien mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. czy pkt 1 - nakazujący zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, czy pkt 2 - nakładający obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. W tym zakresie WINB uznał, że biorąc pod uwagę fakt, że zmiana funkcji pomieszczeń magazynowych na warsztat serwisu motocykli w piwnicy budynku znajdującego się na terenie wskazanych nieruchomości nie jest dopuszczalna w światłe decyzji o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. oraz zmieniającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. PINB nie mógł wydać decyzji z art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., co uzasadniało utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] stycznia 2022 r., J. R., J. L. i R. L. (zwani dalej także "Skarżącymi") reprezentowani przez pełnomocnika profesjonalnego, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2021 r., Nr [...], zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2019 poz. 1186, zwanej dalej jako "p.b.") poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie oraz naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., art. 140 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Żądaniem skargi objęto uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie od organu na rzecz Skarżących kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] lutego 2022 r. Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Biorąc pod uwagę argumenty zawarte w skardze w zakresie zarzutu naruszeni prawa materialnego, Inspektor wskazał, że zgodnie z art. 84 p.b. do zadań organów nadzoru budowlanego należy: kontrola przestrzegania i stosowania przepisów Prawa budowlanego; kontrola działania organów administracji architektoniczno-budowlanej; badanie przyczyn powstawania katastrof budowlanych; współdziałanie z organami kontroli państwowej. W ramach wskazanych uprawnień, organ nie naruszył art. 51 ust. 1 w zw. z art. 7 p.b. Inspektor podkreślił, że zmiana funkcji pomieszczeń magazynowych na warsztat serwisu motocykli w piwnicy budynku znajdującego się na terenie wskazanej nieruchomości nie jest dopuszczalna w światłe decyzji o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. oraz zmieniającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r., dlatego PINB nie mógł wydać decyzji z art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. Postanowieniem z dnia 29 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 106/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału. Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 – "P.b.") oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021, poz. 735 – dalej jako: "k.p.a."). Istota sporu w sprawie ogniskuje się wokół dopuszczalności zmiany funkcji pomieszczeń magazynowych na warsztat serwisu motocykli w piwnicy spornego budynku (w świetle wydanych decyzji o warunkach zabudowy) oraz zasadności nakazania właścicielom nieruchomości doprowadzenia piwnicy budynku do stanu poprzedniego poprzez przywrócenie funkcji magazynowej. Nakaz został wydany na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 P.b. i uzasadniony brakiem uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, co w ocenie organów nadzoru budowlanego przesadziło, że "zmiana funkcji pomieszczeń magazynowych na warsztat serwisu motocykli w piwnicy budynku znajdującego się na terenie nieruchomości nie jest dopuszczalna świetle decyzji o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...].11.2004 r. oraz zmieniającej ją decyzji z dnia [...].12.2007 r.". W ocenie Sądu stanowisko organów jest nieprawidłowe i nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. Na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 P.b. przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji: nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Mając na uwadze argumentację skargi, w pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko i argumentację przytoczoną w wyrokach NSA z dnia 28 kwietnia 2020 r. sygn. II OSK 1139/19 oraz z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1834/17, w których wyjaśniono, że co prawda w art. 50-51 P.b. brak jest wyraźnego przepisu, który umożliwiałby organowi zobowiązanie inwestora do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy, jednak tego rodzaju czynność procesowa bezsprzecznie zmierza do doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Osiągnięcie tego stanu, który jest celem postępowania naprawczego, wymaga zgodności z wszystkimi powszechnie obowiązującymi przepisami, w tym także z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W konsekwencji organ nadzoru budowlanego prowadzący postępowanie naprawcze, badając zgodność robót budowlanych z tymi ostatnimi przepisami w braku obowiązującego planu miejscowego, może nałożyć obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie decyzji o warunkach zabudowy. Tylko wówczas bowiem budowa będzie spełniać te same warunki zgodności z prawem co budowa zrealizowana od początku na podstawie i zgodnie z pozwoleniem na budowę. Dopuszczalność wezwania inwestora do przedłożenia nowej decyzji o warunkach zabudowy w procedurze naprawczej zaakceptowana została również w doktrynie (zob. M. Wierzbowski, A. Plucińska-Filipowicz (red.), Prawo budowlane. Komentarz, W. 2021, s. 772, oraz A. Gliniecki (red.), Prawo budowlane. Komentarza, W. 2016, s. 734;). W tym też zakresie stanowisko organów nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie pozostaje prawidłowe. W ocenie Sądu, należy jednak zwrócić uwagę, że w okolicznościach badanej sprawy - wbrew stanowisku organów nadzoru budowlanego - przeznaczenie piwnicy budynku z funkcji magazynowej na pomieszczenia warsztatu było zgodne z ustaleniami decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] (k. 137 akt adm.) zmieniającej decyzję o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. Jak wynika z akt decyzją [...] listopada 2004 r. ustalono warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie >budynku mieszkalnego jednorodzinnego z funkcją wystawienniczo-handlową (handel artykułami przemysłowymi). Decyzją zmieniająca z [...] grudnia 2007 r. dokonano zmiany tej decyzji - w zakresie funkcji - zmieniając ją na >wystawienniczo-usługowo-handlowo-biurową< (k.137 akt adm.). W oparciu o tę decyzję zmieniono następnie decyzję o pozwoleniu na budowę. Pierwotnie wydane pozwolenie na budowę z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] udzielało pozwolenia na budowę >budynku mieszkalnego jednorodzinnego z funkcją wystawienniczo-handlową (handel artykułami przemysłowymi) – k. 144 akt adm. Tymczasem, decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] zmieniono decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] "w zakresie zmiany projektu budowlanego (między innymi funkcji budynku mieszkalnego jednorodzinnego z funkcją wystawienniczo-handlową na >budynek wystawienniczo-usługowo-handlowo-biurowy< (k.139 akt adm.). Dalej, jak wynika z akt sprawy, decyzją nr [...] r. sam Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. udzielił pozwolenia na użytkowanie budynku wystawienniczo-usługowo-handlowo-biurowego przy ul. [...] w P. (nr [...], nr [...], nr działek: [...], [...], [...], [...] (k. 39 akt adm.). W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że budynek ten należy do kategorii XVI i XVII obiektów budowlanych. Jak wynika z załącznika do ustawy Prawo budowlane kategorią XVI oznaczono - budynki biurowe i konferencyjne, natomiast kategorią XVII - budynki handlu, gastronomii i usług, jak: sklepy, centra handlowe, domy towarowe, hale targowe, restauracje, bary, kasyna, dyskoteki, >warsztaty rzemieślnicze, stacje obsługi pojazdów, myjnie samochodowe< garaże powyżej dwóch stanowisk, budynki dworcowe. Już te znajdujące się w aktach sprawy decyzje administracyjne, w ocenie Sądu, nie pozostawiają wątpliwości, że zmiana funkcji pomieszczeń piwnicznych z magazynowych na warsztat serwisu motocykli nie wymagała wystąpienia o kolejną decyzję w sprawie warunków zabudowy. Wnioski te znajdują potwierdzenie w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...](k.127 akt adm.). Decyzja ta zakończyła postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia [...] listopada 2018 r. (k. 109 akt adm.), który złożono w reakcji na zawarte w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] wezwanie PINB skierowane do R. L. i J. L. (k. 91 akt adm.). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. wezwał skarżących do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń piwnicznych na warsztat serwisu motocykli. Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 2019 r. i umorzyło postępowanie przed organem I instancji w całości (k.127 akt adm.). Kolegium wskazało, że "obecnie budynek stanowiący przedmiot postępowania posiada funkcję wystawienniczo-usługowo-handlowo-biurową. Zmiana sposobu użytkowania ma dotyczyć jedynie części piwnicznej tego budynku, w ten sposób, że część piwniczna miałaby zmienić funkcję na usługową - serwis motocykli. Zatem analiza wykonana na potrzeby wydania poprzedniej decyzji o warunkach zabudowy w zakresie spełnienia przesłanki z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o Planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, pod kątem kontynuacji funkcji w ocenie Kolegium jest nadal aktualna". Kolegium wskazało również, że rozumienie kontynuacji funkcji zabudowy należy traktować szeroko, a wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść inwestora. Ponadto wskazano, że "celem ustawodawcy jest zachowanie ładu przestrzennego, a nie zablokowanie inwestycji w razie braku planu miejscowego", a "decyzje o warunkach zabudowy nie tworzą porządku prawnego i nie mają charakteru konstytutywnego, stanowiąc jedynie szczegółową urzędową informację" o tym jaki obiekt i pod jakimi warunkami inwestor może wybudować. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, nie sposób zgodzić się z organami nadzoru budowlanego, aby w - konkretnych - okolicznościach badanej sprawy zachodziła potrzeba zobowiązania inwestora do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy dla zmiany sposobu użytkowania. Zwrócić należy uwagę, że tego rodzaju czynność procesowa ma służyć - konkretnemu celowi – tj. doprowadzeniu do stanu zgodnego z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Oznacza to, że organ nadzoru budowlanego prowadzący postępowanie naprawcze, badając zgodność robót budowlanych z tymi przepisami, w braku obowiązującego planu miejscowego >może< nałożyć obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie decyzji o warunkach zabudowy. Podjęcie takich działań musi jednak być uzasadnione osiągnięciem celu postępowania naprawczego. W badanej sprawie takiej potrzeby nie było, bowiem sporny >budynek< pełni funkcję wystawienniczo-usługowo-handlowo-biurową< (k.139 akt adm.), która została zaakceptowana przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P., który decyzją nr [...] r. udzielił pozwolenia na użytkowanie budynku wystawienniczo-usługowo-handlowo-biurowego (k. 39 akt adm.) zaliczając go do kat. XVI i XVII. Co więcej, Kolegium umorzyło postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla zmiany sposobu użytkowania części tego budynku wystawienniczo-usługowo-handlowo-biurowego na część o funkcji usługowej - serwis motocykli stwierdzając, że "analiza wykonana na potrzeby wydania poprzedniej decyzji o warunkach zabudowy w zakresie spełnienia przesłanki z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o Planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, pod katem kontynuacji funkcji w ocenie Kolegium jest nadal aktualna", a funkcji nie można interpretować zawężająco. Umarzając postępowanie administracyjne Kolegium zanegowało w istocie stanowisko, jakoby przeznaczenie pomieszczeń piwnicznych w spornym budynku na usługi - serwis motocykli stanowiło zmianę funkcji w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Z tą oceną zgadza się Sąd, nie mając wątpliwości, że przeznaczenie pomieszczeń piwnicznych pod usługi w - tym konkretnym - budynku wystawienniczo-usługowo-handlowo-biurowego nie stanowiło zmiany, która wymagałaby wydania decyzji w sprawie warunków zabudowy dla zmiany sposobu użytkowania. Z tej też przyczyny, błędnie organy przyjęły, że - w konkretnych okolicznościach - badanej sprawy brak przedstawienia przez Skarżących decyzji ustalającej warunki zabudowy dla zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń piwnicznych spornego budynku na warsztat serwisu motocykli (do czego – wezwano Skarżących [...] sierpnia 2018 r. (k.91 akt adm.) z powodu umorzenia postępowania w sprawie przez Kolegium (k. 127 akt adm.) przesądza o niezgodności tego sposobu użytkowania z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Treść uzasadnienia decyzji Kolegium z [...] lutego 2020 r. stanowi w istocie potwierdzenie, że przeznaczenie pomieszczeń piwnicznych pod usługi w budynku wystawienniczo-usługowo-handlowo-biurowego nie stanowiło zmiany, która wymagałaby ustalenia warunków zabudowy dla zmiany sposobu użytkowania. Stanowisko Kolegium zostało szeroko uzasadnione. Nie zostało jednak ono przez organy nadzoru budowlanego rozważone w kontekście całokształtu materiału dowodowego. Tymczasem, znaczącą uwagę organy nadzoru budowlanego przywiązały do notatki Kierownika Oddziału Urbanistyki II Urzędu Miasta P. z [...] czerwca 2018 r., w której stwierdził on, że zmiana pomieszczeń magazynowych na warsztat serwisu motocykli w piwnicy spornego budynku nie jest dopuszczalna w świetle decyzji o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. oraz zmieniającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. (k. 84 akt adm.). W tych okolicznościach zasadnie organom zarzucono naruszenie przepisów postępowania – art. 11, art. 77 § 1 , art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odrębną kwestię stanowi natomiast zgodność wykonanych robót budowlanych z innymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego. W tym zakresie organy nadzoru budowlanego nie zajęły jednak dotąd stanowiska, przyjmując wadliwie, że doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem nie jest możliwe z tej przyczyny, że zmiana funkcji pomieszczeń magazynowych na warsztat serwisu motocykli w piwnicy spornego budynku nie jest dopuszczalna w świetle decyzji o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. oraz zmieniającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. Ustalenie to, w ocenie Sądu nie znajduje jednak oparcia w materiale dowodowym. Z opisanych powyżej przyczyn należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję ja poprzedzającą, jako wydaną z naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 51 P.b. oraz przepisów postępowania – art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 , art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Wobec powyższego uznając skargę za zasadną Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni przedstawioną przez Sąd wykładnię przepisów i z jej uwzględnieniem ponownie rozpozna sprawę merytorycznie. O kosztach postępowania należnych stronie skarżącej od organu orzeczono w pkt 2 i 3 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800). Na zasądzone w pkt 2 i 3 wyroku kwoty [...]złotych składa się – w każdym przypadku -: [...] zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi, [...] zł kosztów zastępstwa procesowego oraz [...] zł opłaty od pełnomocnictwa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło