IV SA/Po 1064/18
WyrokWSA w Poznaniu2018-12-19
Skład orzekający: Józef Maleszewski, Izabela Bąk-Marciniak, Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy akty notarialne, stanowiące podstawę wpisu prawa własności do ewidencji gruntów i budynków, wchodzą w skład państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a w konsekwencji czy ich udostępnienie podlega opłacie na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego, czy też powinno być nieodpłatne na podstawie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że akty notarialne, będące podstawą wpisów w ewidencji gruntów i budynków, nie stanowią części państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w rozumieniu Prawa geodezyjnego i kartograficznego, lecz są dokumentami uzasadniającymi wpisy do bazy danych. W związku z tym, ich udostępnianie przez organ prowadzący rejestr publiczny (ewidencję gruntów i budynków) powinno być nieodpłatne na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, jeśli są niezbędne do realizacji zadań publicznych przez inny podmiot publiczny. Pojęcie "niezbędności" należy wykładać szeroko, jako potrzebne lub przydatne, a nie tylko koniecznie potrzebne.Stan faktyczny
W. W. zwrócił się do Starosty o udostępnienie kopii aktów notarialnych stanowiących podstawę wpisów w rejestrze gruntów, niezbędnych do ustalenia odszkodowania za nieruchomości przeznaczone pod budowę drogi krajowej. Starosta ustalił opłatę za udostępnienie tych dokumentów, uznając je za część zasobu geodezyjnego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał decyzję Starosty w mocy. W. W. zaskarżył decyzję, argumentując, że akty notarialne nie są częścią zasobu geodezyjnego i powinny być udostępnione nieodpłatnie na podstawie ustawy o informatyzacji, gdyż działa jako organ administracji publicznej realizujący zadanie publiczne.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...]. Zasądził od W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz W. W. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], 2. zasądza od W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz W. W. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
Decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. (dalej także organ II instancji) po rozpatrzeniu odwołania W. W. od decyzji Starosty [...] z [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za udostępnienie materiałów powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w postaci kopii aktów notarialnych na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: k.p.a.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2101, dalej: p.g.i k.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że W. W. wnioskami z 10 stycznia 2018 r. znak: znak: [...], [...], [...], [...] oraz [...] wystąpił do Starosty [...] o udostępnienie kopii aktów notarialnych, na podstawie których D. A. wpisany został do rejestru gruntów jako właściciel nieruchomości położonych w S. M., gmina S. oznaczonych numerami działek [...], [...], [...], [...] i [...], K. i D. A. wpisani zostali jako właściciele nieruchomości położonej w S. M., gmina S., oznaczonej numerem działki [...] oraz J. P. wpisany został jako właściciel nieruchomości położonej w S. M., gmina S., oznaczonej numerem działki [...]. We wnioskach Wojewoda wyjaśnił, że dokumenty te są konieczne w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym z tytułu ustalenia odszkodowania za nieruchomości przeznaczone na cele inwestycji polegającej na budowie drogi krajowej nr [...] P.-W..
Decyzją z [...] czerwca 2018 r., nr [...] Starosta P., działając na podstawie art. 7 d pkt 1 lit. a i art. 40f ust. 1 p.g.i k. ustalił opłatę w wysokości [...] zł za udostępnienie materiałów powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego będących przedmiotem wniosków W. W. z 10 stycznia 2018 r.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji, powołując się na przepisy ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne, wskazał, że akty notarialne będące podstawą wpisów w ewidencji gruntów i budynków stanowią niewątpliwie część operatu ewidencyjnego i wchodzą tym samym w skład zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w związku z czym są udostępniane na podstawie przepisów ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne za opłatą, która jest uiszczana przed ich udostępnieniem. Ponadto organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że akty notarialne nie podlegają udostępnieniu na podstawie art. 15 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.
Jednocześnie organ I instancji uznał, że złożone przez W. W. wnioski nie zawierały wszelkich niezbędnych informacji, o których mowa w § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie sposobu, zakresu i trybu udostępniania danych zgromadzonych w rejestrze publicznym, a także nie były w formie przewidzianej przez załącznik rozporządzenia. Ponadto w pismach z 10 stycznia 2018 r. i 9 lutego 2018 r. Wnioskodawca wskazał, że zwraca się z prośbą o nadesłanie kopii dokumentów, na podstawie których wskazane w pismach osoby fizyczne wpisane zostały do rejestru gruntów, powołując się na ogólne przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące konieczności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, nie wspominając nic że złożone wnioski dotyczą udostępniania danych z rejestru publicznego. W związku z tym organ uznał że nie znalazł podstaw do potraktowania pism W. W. jako wniosków o udostępnienie danych zgromadzonych w rejestrze publicznym. Ponadto organ I instancji w swoim rozstrzygnięciu zwrócił uwagę Wnioskodawcy, że w przypadku udostępnienia danych zgromadzonych w rejestrze publicznym, to po stronie Wnioskodawcy, leży obowiązek udowodnienia, że przedmiotowe dane są niezbędne do realizacji zadania publicznego.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją Starosty P. W. W. pismem z 29 czerwca 2018 r. wniósł odwołanie do Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego.
Zaskarżonej decyzji W. W. zarzucił:
- naruszenie art. 40a ust. 1 p.g.i k. w związku z § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 lipca 2014 r. w sprawie udostępniania materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, wydawania licencji oraz wzoru Dokumentu Obliczenia Opłaty (Dz. U. z 2014 r., poz. 917 z późn. zm.) poprzez ich zastosowanie, podczas gdy nie było do tego podstaw w stanie faktycznym sprawy;
- naruszenie art. 2 pkt 10 p.g.i k. poprzez błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że dokument stanowiący podstawę wpisu prawa własności w ewidencji gruntów i budynków należy do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, podczas gdy stanowi jedynie dokument przekazywany służbom geodezyjnym poprzez sądy, notariuszy oraz organy administracji w celu dokonania czynności materialno-technicznej polegającej na wpisie danych;
- naruszenie art. 6, art. 7 i art. 7a § 1 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie wykładni art. 24 ust. 3 w związku z art. 40a ust. 1 ustawy sprzecznie z literalnym brzmieniem oraz wywiedzenie z niej skutków niekorzystnych dla strony;
- naruszenie art. 24 ust. 5 pkt 1 p.g.i k. oraz art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2017 r., poz. 570, z późn. zm.) w związku z art. 12 ust. 4a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1474, z późn. zm.) poprzez ich niezastosowanie, ponieważ W. W. występuje w sprawie jako organ administracji publicznej, realizuje ustawową kompetencję do ustalenia odszkodowania i w związku z nią pozostaje żądanie wydania dokumentów będących podstawą wpisu w ewidencji gruntów i budynków.
Mając na uwadze powyższe zarzuty W. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz określenie na podstawie art. art. 138 § 2a Kodeksu postępowania administracyjnego wytycznych w przedmiocie wykładni art. 40a ust. 1 p.g.i k. poprzez wskazanie, że przepis ten nie ma zastosowania do wniosków o wydanie kopii dokumentów stanowiących podstawę wpisu w ewidencji gruntów i budynków, składanych przez organy administracji publicznej wykonujących zadania publiczne w ramach prowadzonego przez nie postępowania dowodowego.
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego rozstrzygając sprawę zważył co następuje.
Zgodnie z art. 2 pkt 10 p.g.i k. przez państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny rozumie się zbiory danych prowadzone na podstawie ustawy przez organy Służby Geodezyjnej i Kartograficznej, utworzone na podstawie tych zbiorów danych opracowania kartograficzne, rejestry, wykazy i zestawienia, dokumentację zawierającą wyniki prac geodezyjnych lub prac kartograficznych lub dokumenty utworzone w wyniku tych prac, a także zobrazowania lotnicze i satelitarne.
W myśl art. 20 powołanej ustawy, ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące:
1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty,
2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych,
3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.
W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:
1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:
a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu łub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,
b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania;
2) miejsce pobytu stałego lub adres siedziby podmiotów, o których mowa w pkt 1;
3) informacje o wpisaniu do rejestru zabytków;
4) informację, czy wyróżniony w ewidencji gruntów i budynków obszar gruntu, w całości lub w części, objęty jest formą ochrony przyrody wskazaną w art. 6 ust. 1 pkt 1-9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, 628 i 842 oraz z 2014 r. poz. 805);
5) wartość katastralną nieruchomości;
6) informacje dotyczące umów dzierżawy, jeżeli od wykazania takich informacji w ewidencji gruntów i budynków uzależnione jest nabycie praw wynikających z przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także z przepisów o rozwoju obszarów wiejskich.
Informacje o których mowa w art. 20 ust. 1 i 2 ustawy zawiera operat ewidencyjny, który składa się z;
1. bazy danych, o której mowa w art. 4 ust. la pkt 2, prowadzonej za pomocą systemu teleinformatycznego,
2. zbioru dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych.
Z powyższego wynika, że dokumenty uzasadniające wpisy do bazy danych zaliczone w skład operatu ewidencyjnego stanowią część powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Dokumentami tymi są niewątpliwie akty notarialne oraz orzeczenia sądowe i decyzje administracyjne będące podstawą wpisów w ewidencji gruntów i budynków. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 lipca 2017 r., sygn. akt OSK 2608/15 orzekł, że "akty notarialne, orzeczenia sądowe, decyzje administracyjne będące podstawą wpisów w ewidencji gruntów i budynków stanowią część operatu ewidencyjnego i wchodzą tym samym w skład zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a w konsekwencji mają do nich zastosowanie zasady dotyczące udostępniania tych danych jak i pobierania opłat". Po nowelizacji ustawy p.g. i k. ustawą z dnia 5 czerwca 2014 r., która weszła w życie w dniu 12 lipca 2014 r., problematyka za udostępnianie materiałów z zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zakresu tego udostępniania, a także formy prawnej tego udostępniania została jednoznacznie określona w ustawie.
Zasada odpłatności za udzielenie informacji, a także udostępnianie materiałów z państwowego zasobu geodezyjnego jest generalną zasadę i została zapisana w art. 40a ust. 1 ustawy.
Ustawodawca formułując w art. 40a ust. 1 ustawy generalną zasadą odpłatności wskazał przepisy prawa, które stanowią o odstępstwie od tej zasady, i tak art. 40a ust. 2 pkt 4 ustawy, stanowi, że nie pobiera się opłaty za udostępnianie danych na podstawie:
a) art. 12 ust. 1 i 2, art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej,
b) art. 15 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne;
Przywołany art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2017, poz. 570, z późn. zm, dalej: ustawa o informatyzacji) stanowi, że podmiot prowadzący rejestr publiczny zapewnia podmiotowi publicznemu albo podmiotowi niebędącemu podmiotem publicznym, realizującym zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny ich realizacji, nieodpłatny dostęp do danych zgromadzonych w prowadzonym rejestrze, w zakresie niezbędnym do realizacji tych zadań. Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 pkt 5 ustawy o informatyzacji określenie "rejestr publiczny" oznacza rejestr, ewidencję, wykaz, listę, spis albo inną formę ewidencji, służące do realizacji zadań publicznych, prowadzone przez podmiot publiczny na podstawie odrębnych przepisów ustawowych. W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, iż rejestrem publicznym w rozumieniu ustawy jest między innymi ewidencja gruntów i budynków prowadzona na podstawie przepisów p.g.i k.
Dalej organ II instancji wskazał, że przepis art. 15 ust. 1 ustawy o informatyzacji określa podmiotowe i przedmiotowe przesłanki udzielenia nieodpłatnego dostępu do danych zgromadzonych w prowadzonym rejestrze publicznym. Do przesłanek podmiotowych należy określenie jakie podmioty mogą zwrócić się o udzielenie nieodpłatnego dostępu, natomiast do przesłanek przedmiotowych wskazanie, że nieodpłatne udostępnianie danych może się odbywać w zakresie niezbędnym do realizacji zadań publicznych.
W realiach rozpoznawanej sprawy nie budziło wątpliwości organu I instancji, że Starosta P. jest podmiotem prowadzącym rejestr publiczny w postaci ewidencji gruntów i budynków, a W. W. jest podmiotem publicznym, realizującym zadania publiczne oraz działa jako organ prowadzący postępowanie administracyjne między innymi w sprawie ustalenia odszkodowania, do czego jest zobowiązany na mocy art. 12 ust. 4a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. W ocenie Wojewody powyższy cel dla którego żądane są dokumenty uzasadniające wpisy prawa własności w ewidencji gruntów i budynków uzasadnia wydanie ich przez organ ewidencyjny nieodpłatnie.
Okolicznością sporną w sprawie pozostawało dla organu II instancji natomiast, czy zgłoszone przez W. W. żądanie udostępnienia kopii dokumentów objętych wnioskami z 10 stycznia 2018 r. jest niezbędne do realizacji zadania publicznego i czy udostępnienie żądanych informacji powinno być nieodpłatne.
Nieodpłatne udostępnianie danych, wynikające z art. 14 ustawy o infrastrukturze informacji przestrzennej, odnosi się do zbioru danych przestrzennych, określonych w art. 4 tej ustawy, zawartych w rejestrach utworzonych i prowadzonych przez organy administracji publicznej. Zbiory danych przestrzennych, jak wynika z art. 9 powołanej ustawy, powinny być udostępniane przez sieć usług, do których zalicza się usługi:
1) wyszukiwania, umożliwiające wyszukiwanie zbiorów oraz usług danych przestrzennych na podstawie zawartości odpowiadających im metadanych oraz umożliwiające wyświetlanie zawartości metadanych;
2) przeglądania, umożliwiające co najmniej: wyświetlanie, nawigowanie, powiększanie i pomniejszanie, przesuwanie lub nakładanie na siebie zobrazowanych zbiorów oraz wyświetlanie objaśnień symboli kartograficznych i zawartości metadanych;
3) pobierania, umożliwiające pobieranie kopii zbiorów lub ich części oraz, gdy jest to wykonalne, bezpośredni dostęp do tych zbiorów;
4) przekształcania, umożliwiające przekształcenie zbiorów w celu osiągnięcia interoperacyjności zbiorów i usług danych przestrzennych;
5) umożliwiające uruchamianie usług danych przestrzennych.
Wymienione wyżej usługi są dostępne powszechnie, za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Jednak, jak wskazał ustawodawca w art. 12 ust. 1 tej ustawy, nieodpłatny dostęp dotyczy wyłącznie usług w zakresie wyszukiwania i przeglądania. Należy podkreślić, że nieodpłatne udostępnienie może odbywać się pod warunkiem, że będą udostępniane wyłącznie na rzecz innych organów administracji publicznej oraz wyłącznie w zakresie niezbędnym do realizacji przez nie zadań publicznych.
W świetle art. 15 ustawy o informatyzacji podmiot prowadzący rejestr publiczny zapewnia podmiotowi publicznemu (albo podmiotowi niebędącemu podmiotem publicznym, realizującemu zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny ich realizacji) nieodpłatny dostęp do danych zgromadzonych w prowadzonym rejestrze, w zakresie niezbędnym do realizacji tych zadań, przy czym dane powinny być udostępniane za pomocą środków komunikacji elektronicznej i mogą być wykorzystywanie wyłącznie do realizacji zadań publicznych.
Ustawa o informatyzacji w art. 3 pkt 4 odsyła do ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2016 r. poz. 1030 i 1579) w zakresie definicji pojęcia "środki komunikacji elektronicznej", a ta z kolei w art. 2 pkt 5 stanowi, że środki komunikacji elektronicznej oznaczają "rozwiązania techniczne, w tym urządzenia teleinformatyczne i współpracujące z nimi narzędzia programowe, umożliwiające indywidualne porozumiewanie się na odległość przy wykorzystaniu transmisji danych między systemami teleinformatycznymi, a w szczególności pocztę elektroniczną. "
Z powyżej przytoczonej definicji legalnej pojęcia "środki komunikacji elektronicznej", wynika więc, że w trybie art. 15 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji wynika, iż nieodpłatne dane zgromadzone w rejestrze publicznym nie mogą być udostępniane na "nośniku optycznym", a jedynie za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
Zgodnie z treścią art. 15 powyższej ustawy ustawodawca jednoznacznie wskazał, że dane do których podmiot zapewnia nieodpłatny dostęp, są zgromadzone w prowadzonym przez niego rejestrze.
Zgodnie z art. 4 ust. 1a ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne "dla obszaru całego kraju zakłada się i prowadzi w systemie teleinformatycznym bazy danych, obejmujące zbiory danych przestrzennych infrastruktury informacji przestrzennej, dotyczące:
1) państwowego rejestru podstawowych osnów geodezyjnych, grawimetrycznych i magnetycznych;
2) ewidencji gruntów i budynków (katastru nieruchomości);
3) geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu;
4) państwowego rejestru granic i powierzchni jednostek podziałów terytorialnych kraju;
5) państwowego rejestru nazw geograficznych;
6) ewidencji miejscowości, ulic i adresów;
7) rejestru cen i wartości nieruchomości;
8) obiektów topograficznych o szczegółowości zapewniającej tworzenie standardowych opracowań kartograficznych w skalach 1:10 000-1:100 000, w tym kartograficznych opracowań numerycznego modelu rzeźby terenu;
9) obiektów ogólnogeograficznych o szczegółowości zapewniającej tworzenie standardowych opracowań kartograficznych w skalach 1:250 000 i mniejszych, w tym kartograficznych opracowań numerycznego modelu rzeźby terenu;
10) szczegółowych osnów geodezyjnych;
11) zobrazowań lotniczych i satelitarnych oraz ortofotomapy i numerycznego modelu terenu.
Z powyższego przepisów wynika zatem, że o ile ewidencja gruntów i budynków jest bazą danych obejmującą zbiory danych przestrzennych infrastruktury informacji przestrzennych i stanowi rejestr publiczny, o tyle dokumenty uzasadniające wpis do bazy operatu ewidencyjnego, w tym akt notarialny nie jest częścią tego rejestru.
W świetle powyższych ustaleń w ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie wystąpiła podstawa do niepobierania opłaty. Instytucji zwolnienia z opłaty nie można interpretować tak szeroko - jak tego chce strona odwołująca - i uzasadniać to argumentem, że bez dokumentów z operatu ewidencyjnego ustalenie odszkodowania za nieruchomości przeznaczone na cele inwestycji drogowej może być niemożliwe. Zasadą jest, że organy prowadzące państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny pobierają opłaty za sporządzanie i wydawanie materiałów z operatu ewidencji gruntów i budynków (art. 40 a ust. 1).
Należy podkreślić, że odwołujący nie wykazał braku możliwości realizowania konkretnego zadania publicznego, a pracochłonność czy inne trudności w dostępie do tych danych - zgodnie z przedstawionymi przepisami - nie uzasadniają nieodpłatnego dostępu do żądanych danych.
Skargę na decyzję Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. do Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w poznaniu wniósł W. W., reprezentowany przez fachowego pełnomocnika.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1) naruszenie prawa materialnego:
- art. 40a ust. 1 p.g.i k. w związku z § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 lipca 2014 r. w sprawie udostępniania materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, wydawania licencji oraz wzoru Dokumentu Obliczenia Opłaty (Dz. U. z 2014 r., poz. 917 ze zm.) poprzez ich zastosowanie, podczas gdy nie było do tego podstaw w stanie faktycznym sprawy;
- art. 2 pkt 10 p.g.i k. poprzez błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że dokument stanowiący podstawę wpisu prawa własności w ewidencji gruntów i budynków należy do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, podczas gdy stanowi jedynie dokument przekazywany służbom geodezyjnym przez sądy, notariuszy oraz organy administracji w celu dokonania czynności materialno-technicznej polegającej na wpisie danych;
- art. 24 ust. 5 pkt 3, art. 40a ust. 2 pkt 4 lit. b p.g.i k. oraz art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji w związku z art. 12 ust. 4a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1474) poprzez ich niezastosowanie, pomimo że W. W. występuje jako organ administracji publicznej, realizuje ustawową kompetencję do ustalenia odszkodowania i w związku z nią pozostaje żądanie wydania dokumentów będących podstawą wpisu w ewidencji gruntów i budynków.
2) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nieustalenie okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie, dokonanie ustaleń z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, a zwłaszcza bezpodstawne przyjęcie, że wnioski W. W. nie były związane z realizacją zadania publicznego;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 15 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zupełne pominięcie zarzutów podniesionych w odwołaniu i brak wyczerpującego ich rozważenia w uzasadnieniu decyzji, jak też brak dokonania własnych ustaleń co do istoty sprawy;
- art. 10 k.p.a. w związku z art. 79a § 1 k.p.a. poprzez brak poinformowania przed wydaniem decyzji o konieczności przedstawienia dodatkowych dowodów na okoliczność braku możliwości realizacji zadania publicznego, pomimo że organ I instancji przyjął tę okoliczność za udowodnioną, a w związku z tym naruszeniem pozostaje naruszenie art. 8 k.p.a., art. 75 k.p.a. i art. 77 k.p.a. polegające na niepodjęciu inicjatywy dowodowej z urzędu w tym zakresie i bezpodstawne przerzucenie ciężaru dowodu na stronę postępowania, o czym strona dowiedziała się dopiero z treści zaskarżonej decyzji;
- art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 7a § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie wykładni art. 24 ust. 3 pkt 3 w związku z art. 40a ust. 1 p.g.i k. sprzecznie z ich literalnym brzmieniem oraz wywiedzenie z niej skutków niekorzystnych dla strony.
W skardze wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zobowiązanie Starosty [...] do załatwienia wniosków W. W. z dnia 10 stycznia 2018 r. poprzez nieodpłatne wydanie kopii dokumentów stanowiących podstawę wpisu do ewidencji gruntów i budynków a nadto o zasądzenie od Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz W. W. zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Wojewoda podniósł, że organ II instancji dopuścił się istotnego naruszenia przepisów postępowania, bowiem nie wykonał obowiązków spoczywających na nim jako organie rozpoznającym sprawę co do meritum. W odwołaniu z dnia 29 czerwca 2018 r. W. W. podniósł szereg zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, do których w ogóle nie odniósł się organ odwoławczy w swoim orzeczeniu. W dalszej kolejności wskazał zatem, że nie ma podstaw do żądania opłaty, ponieważ przedmiotowe dokumenty nie należą do zasobu geodezyjnego. Dokonanie wpisu w ewidencji na podstawie dowodu własności nieruchomości nie jest równoznaczne z włączeniem tego dowodu do zasobu geodezyjnego i kartograficznego, ale wyłącznie do operatu ewidencyjnego, zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 2 p.g.i k.. Część operatu ewidencyjnego, określona jako zbiór dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych, nie wchodzi w zakres dokumentacji zawierającej wyniki prac geodezyjnych lub prac kartograficznych, jak też nie stanowi dokumentów utworzonych w wyniku tych prac, a więc nie należy też do zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W świetle definicji zasobu, w jego skład wchodzą tylko dane pozyskane ze zbioru dokumentów, utrwalone w formie ewidencji. O charakterze dokumentów stanowiących dowody własności rozstrzygają właściwe dla nich przepisy, tj. w przypadku aktów notarialnych ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2017 r., poz. 2291), w przypadku orzeczeń sądowych kodeks postępowania cywilnego, w przypadku orzeczeń organów administracyjnych kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednie ustawy normujące merytoryczną zawartość tych orzeczeń. Przepis art. 23 p.g.i k.ustanawia obowiązek przekazywania tych dokumentów, nie modyfikując jednak ich znaczenia prawnego. Wobec powyższego brak podstaw do przydawania tym dokumentom charakteru dokumentacji geodezyjnej lub kartograficznej. O ich charakterze rozstrzygają odrębne przepisy.
O tym, co wchodzi w skład powiatowego zasobu geodezyjnego, szczegółowo stanowi rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 5 września 2013 r. w sprawie organizacji i trybu prowadzenia państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz. U. z 2013 r., poz. 1183), którego § 5 stanowi, iż w powiatowej części zasobu są gromadzone:
1) bazy danych, o których mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, 3, 7 i 10 oraz ust. Ib ustawy;
2) mapy ewidencyjne oraz mapy zasadnicze, o których mowa w art. 4 ust. 1e pkt 1 i 2 ustawy;
3) operaty techniczne powstałe w wyniku wykonania prac geodezyjnych lub kartograficznych, mających na celu:
a) tworzenie, weryfikację lub aktualizację baz danych, o których mowa w pkt 1,
b) opracowanie dokumentacji na potrzeby postępowań sądowych lub administracyjnych dotyczących nieruchomości, a w szczególności:
- podziałów nieruchomości,
- scalania i podziałów nieruchomości,
- rozgraniczania nieruchomości,
- scalania i wymiany gruntów,
- regulacji stanów prawnych nieruchomości,
c) opracowanie dokumentacji dotyczącej nieruchomości na potrzeby czynności cywilno-prawnych,
d) wznowienie znaków granicznych lub wyznaczenie punktów granicznych,
e) opracowanie dokumentacji zawierającej wyniki gleboznawczej klasyfikacji gruntów,
f) wykonanie map i innych dokumentów, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 43 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane;
4) cyfrowe zbiory kopii dokumentów wchodzących w skład operatów technicznych, o których mowa w pkt 3;
5) wyciągi z operatów szacunkowych, o których mowa w art. 158 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zwane dalej "wyciągami z operatów szacunkowych";
6) inne opracowania powstałe w wyniku wykonania prac geodezyjnych i kartograficznych oraz kopie baz danych pozyskane z centralnej i wojewódzkiej części zasobu, niezbędne do realizacji zadań starosty w dziedzinie geodezji i kartografii.
Wyliczenie powyższe nie zawiera dokumentów stanowiących podstawę wpisu w ewidencji, a jedynie opracowanie dokumentacji na potrzeby czynności cywilno-prawnych (pkt 3 lit. c). Uzasadniony jest zatem wniosek, że ustawa p.g.i k. oraz akty wykonawcze wydane na jej podstawie rozróżniają dokumentację, która nie należy do zasobu, oraz bazę danych wytworzoną na jej podstawie, która stanowi zasób geodezyjny.
Niezależnie od powyższego podkreślono, że W. W. działa jako organ prowadzący postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania, do czego jest zobowiązany na mocy z art. 12 ust. 4a ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Oznacza to, że w ramach postępowania realizuje władztwo publiczne, a nie własny indywidualny interes jako strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wobec tego ubiega się o wydanie dokumentów ze względu na posiadaną kompetencję i wymóg przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Ustawa nie wymienia podmiotów o takich cechach wśród zobowiązanych do uiszczenia opłaty. W odniesieniu do organów administracji art. 40 ust. 2 pkt 4 p. g. i k. reguluje kwestię opłaty za wydanie dokumentacji wyłącznie w przypadku, gdy organy te występują jako podmioty gospodarujące nieruchomością w imieniu własnym lub Skarbu Państwa, zwalniając je z tej opłaty. Należy także dostrzec, że odpłatne udostępnienie materiałów zasobu powiązane jest z licencją (art. 40c ustawy), która co do zasady jest podstawą korzystania z tych materiałów. Tymczasem nie sposób utożsamiać kompetencji ustawowej z licencją, która obejmuje precyzyjnie oznaczone czynności wymienione w art. 40c ust. 2 ustawy. Wystarczającą podstawą gromadzenia materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym jest art. 75 § 1 k.p.a., dopuszczający jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w tym również dokumenty. Ukierunkowanie postępowania na zakończenie go w sposób właściwy dla podmiotów licencjonowanych (tj. poprzez ustalenie odpłatności) narusza przepisy o właściwości rzeczowej W. W., bezpodstawnie zawęża zasady administracyjnego postępowania dowodowego i jest nie do pogodzenia z wypełnianiem przez organy administracji obowiązku działania na podstawie prawa. Nie sposób podzielić także stanowiska organów co do braku możliwości zastosowania w sprawie art. 15 ustawy o informatyzacji, ponieważ wskutek błędnej wykładni tego przepisu jego zakres został bezpodstawnie zawężony. Wojewoda nie występował o udostępnienie danych na nośniku optycznym i organ odwoławczy nie był uprawniony do takiego wniosku. W art. 24 ust. 3 pkt 3 p.g. i k. określono, że kopie dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych operatu ewidencyjnego są formą informacji zawartej w operacie ewidencyjnym. Przepis ten stanowi wprost, że starosta udostępnia informacje zawarte w operacie ewidencyjnym w formie kopii dokumentów uzasadniających wpisy. Rejestrem publicznym jest rejestr, ewidencja, wykaz, lista, spis albo ewidencja w innej formie, służące do realizacji zadań publicznych, prowadzone przez podmiot publiczny na podstawie odrębnych przepisów ustawowych (art. 3 pkt 5 ustawy o informatyzacji). Tej definicji odpowiada operat ewidencyjny, w skład którego wchodzą zdaniem organów akty notarialne.
Zgodnie z § 2 ust. 1 wykonującego powyższą ustawę rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 września 2005 r. w sprawie sposobu, zakresu i trybu udostępniania danych zgromadzonych w rejestrze publicznym (Dz. U. z 2018 r., poz. 29) dane zgromadzone w rejestrze udostępnia się podmiotom, o których mowa w § 1, na ich wniosek złożony w formie pisemnej albo elektronicznej. Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia, dane zgromadzone w rejestrze udostępnia się na warunkach, w sposób, w zakresie i w terminie określonym w przepisach, na których podstawie jest prowadzony rejestr. Wnioski powinny być zatem rozpatrzone według ostatnio powoływanych przepisów z zastosowaniem także art. 24 ust. 3 pkt 3 p.g. i k. Przepisy ustawy o informatyzacji posługują się ogólnymi pojęciami "dane" i "rejestr publiczny", które w żaden sposób nie modyfikują znaczenia pojęć użytych w ustawach regulujących prowadzenie konkretnych rejestrów. Skoro zatem w rozumieniu art. 24 ust. 3 pkt 3 p.g. i k. kopia aktu notarialnego jest formą informacji, to stanowi to podstawę do uznania, że jest również formą danych, o których mowa w ustawie o informatyzacji podmiotów publicznych. W tym kontekście organy powinny rozważać wyłącznie przesłankę niezbędności danych do realizacji zadania, o czym stanowi wprost art. 15 ust. 1 ustawy informatyzacyjnej. W. W. zwrócił się do Starosty [...] w ramach publicznoprawnej kompetencji, bowiem prowadzi postępowania administracyjne na podstawie art. 12 ust. 4a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Postępowania te zmierzają do ustalenia odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na inwestycję drogową polegającą na budowie drogi krajowej nr [...] P.-W., odcinek W.-K. P.. W. W. zezwolił na realizację tej inwestycji decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., znak [...] Z ewidencji gruntów i budynków, które stanowiły część akt postępowania o zezwolenie nie wynikało, aby dla nieruchomości wymienionych we wnioskach z dnia 10 stycznia 2018 r. zostały założone księgi wieczyste. W polu "KW" dla tych nieruchomości podane zostały oznaczenia w formacie innym niż numer księgi wieczystej i z tego względu wpisy w zakresie osób uprawnionych do nieruchomości nie mogły być zweryfikowane samodzielnie przez Wojewodę. W związku z tym ustalenie kręgu stron, tj. właścicieli oraz uprawnionych z ograniczonych praw rzeczowych, mogło nastąpić wyłącznie na podstawie dokumentów, które są źródłem tych praw.
Skarżący przyznał, że z art. 15 ustawy o informatyzacji wynika powinność udostępniania danych za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Skarżący nie precyzował jednak preferowanej formy udostępnienia. Z wiedzy powszechnej niewymagającej szczególnego dowodzenia wynika, że sporządzenie kopii w formie elektronicznej i takie jej udostępnienie jest możliwe. Skarżący podziela zapatrywanie organu II instancji, że nieodpłatne udostępnienie na tej podstawie odbywa się pod warunkiem, że nastąpi ono na rzecz innych organów administracji publicznej oraz wyłącznie w zakresie niezbędnym do realizacji przez nie zadań publicznych. W ocenie skarżącego przesłanki te zostały spełnione. Ustalenie przeciwne było arbitralne i nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. Sama ocena stanu sprawy została zaś sprowadzona do przytoczenia przepisów prawa, organ nie dokonał ich subsumpcji do stanu faktycznego.
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego stwierdził też, że skarżący nie wykazał braku możliwości realizowania zadania publicznego. Wojewoda podniósł, że nie było to kwestią sporną przed organem I instancji. Ponadto skoro organ wprost wskazał na warunek współdziałania w dowodzeniu tej okoliczności, to powinien umożliwić Wojewodzie uzupełnienie materiału dowodowego wraz ze wskazaniem zakresu koniecznego uzupełnienia. Tymczasem w zawiadomieniu w trybie art. 10 § 1 k.p.a. z dnia 3 sierpnia 2018 r. brak tego rodzaju informacji, a było to jedyne pismo skierowane do skarżącego przez organ odwoławczy.
W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko jaęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienia, gdyż zaskarżona decyzja zapadał z naruszeniem prawa materialnego – art. 15 ust. 1 ustawy o informatyzacji działalności polegającym na błędnej jego wykładni, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Art. 15 ust. 1 ustawy o informatyzacji stanowi, że podmiot prowadzący rejestr publiczny zapewnia podmiotowi publicznemu albo podmiotowi niebędącemu podmiotem publicznym, realizującym zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny ich realizacji, nieodpłatny dostęp do danych zgromadzonych w prowadzonym rejestrze, w zakresie niezbędnym do realizacji tych zadań.
Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 pkt 5 ustawy o informatyzacji określenie rejestr publiczny oznacza rejestr, ewidencję, wykaz, listę, spis albo inną formę ewidencji, służące do realizacji zadań publicznych, prowadzone przez podmiot publiczny na podstawie odrębnych przepisów ustawowych. W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że rejestrem publicznym w rozumieniu ustawy jest między innymi ewidencja gruntów i budynków prowadzona na podstawie przepisów ustawy p.g. i k.
Przepis art. 15 ust. 1 ustawy o informatyzacji określa podmiotowe i przedmiotowe przesłanki udzielenia nieodpłatnego dostępu do danych zgromadzonych w prowadzonym rejestrze publicznym. Do przesłanek podmiotowych należy określenie jakie podmioty mogą zwrócić się o udzielenie nieodpłatnego dostępu, zaś do przesłanek przedmiotowych wskazanie, że nieodpłatne udostępnianie danych może się odbywać w zakresie niezbędnym do realizacji zadań publicznych.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że Starosta P. jest podmiotem prowadzącym rejestr publiczny w postaci ewidencji gruntów i budynków, a W. W. jest podmiotem publicznym, realizującym zadania publiczne na podstawie art. 12 ust. 4a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych..
Okolicznością sporną w niniejszej sprawie, prawidłowo zdefiniowaną przez organ II instancji, pozostawało natomiast to czy zgłoszone przez Wojewodę żądanie nadesłania kopii dokumentów jest niezbędne do realizacji tych zadań.
Orzekający w sprawie jako organ II instancji Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. stwierdził, że przesłanka nieodpłatnego dostępu do danych zgromadzonych w prowadzonym rejestrze nie zachodzi, bowiem odwołujący nie wykazał braku możliwości realizowania konkretnego zadania publicznego, a pracochłonność czy inne trudności w dostępie do tych danych - zgodnie z przedstawionymi przepisami - nie uzasadniają nieodpłatnego dostępu do żądanych danych.
Stanowisko takie uznać należy za błędne i wynikające z wadliwej wykładni pojęcia "niezbędności do realizacji zadań publicznych" jakim ustawodawca posłużył się w przepisie art. 15 ust. 1 ustawy o informatyzacji. W kwestii właściwej wykładni owego pojęcia Sąd orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela uwagi sformułowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w prawomocnym wyroku z dnia 17 stycznia 2018 r. w sprawie II SA/Po 692/17 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA")
Dokonując wykładni tego pojęcia nie można w ocenie Sądu abstrahować od uzasadnienia projektu ustawy o informatyzacji, gdzie za ważny aspekt informatyzacji państwa uznano poszerzanie kręgu podmiotów korzystających z danych gromadzonych w rejestrach publicznych, ponieważ mimo faktu, że tworzenie i utrzymywanie tych rejestrów jest kosztowne, to dane znajdujące się w nich z wielu przyczyn (prawnych, technicznych, organizacyjnych) bywały wykorzystywane jedynie do realizacji zadań przypisanych danemu organowi rejestrowemu. W pracach nad ustawą podnoszono, że dotychczas organ przedkładający projekt rządowy obejmujący nowe zadanie publiczne, za którego realizację miał być odpowiedzialny, proponował utworzenie i prowadzenie dla własnych potrzeb raczej nowego i samodzielnego rejestru wyspecjalizowanego, zamiast korzystać z rejestrów już istniejących. Postępowanie takie prowadziło do jednoczesnego funkcjonowania wielu rejestrów częściowo się dublujących. Zakładano, że remedium na tę praktykę ustrojową stanowić będzie nałożenie na każdy podmiot, który już prowadzi jakiś rejestr publiczny, obowiązku zapewnienia wszystkim innym podmiotom, które realizują zadania publiczne z mocy prawa lub na podstawie umowy, nieodpłatnego dostępu do danych zgromadzonych w prowadzonym rejestrze. W ten sposób zamierzano upowszechnić znane już z kilku podstawowych rejestrów centralnych (np. PESEL) rozwiązanie polegające na terytorialnym rozproszeniu miejsc pozyskiwania i udostępniania danych, przy jednoczesnym funkcjonowaniu rejestru centralnego. Wskazując, że takie rozwiązanie było dotąd każdorazowo regulowane w ustawie, przyjęto, iż ten sposób zorganizowania rejestrów będzie możliwy na podstawie późniejszej normy ogólnej - obowiązującej w odniesieniu do wszystkich rejestrów publicznych. Miało to pozwolić na uporządkowanie systemów informacyjnych, ograniczyć liczbę błędów i niespójności danych oraz zwiększyć ich wiarygodność (dane źródłowe) (por. Sejm RP IV kadencji, druk nr 1934; protokoły z posiedzeń Komisji NIF; http://www.sejm.gov.pl).
W kontekście tak określonych celów ustawy określenie "niezbędne" użyte w art. 15 ust. 1 ustawy o informatyzacji wykładać należy nie jako koniecznie potrzebne, względnie nieodzowne dla realizacji danego celu publicznego, lecz jako potrzebne, względnie przydatne dla prawidłowej realizacji celów publicznych. Inaczej rzecz ujmując pojęcie "niezbędność" w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o informatyzacji winna być wykładana jako antonim "zbędności", co oznacza, że organ prowadzący rejestr publiczny mógłby odmówić nieodpłatnego udostępnienia dostępu do żądanych danych zgromadzonych w tym rejestrze tylko w sytuacji, gdyby uzyskanie tegoż dostępu było zbędne dla realizacji określonych zadań publicznych wskazywanych we wniosku. Nie stanowi zaś podstawy dla odmowy nieodpłatnego udostępnienia posiadanych danych stwierdzenie, że wnioskujący podmiot publiczny, względnie realizujący zadania publiczne może uzyskać przedmiotowe dane w inny sposób i we własnym zakresie. Prowadziłoby to bowiem do nieakceptowalnej tak z punktu widzenia zasady racjonalności prawodawcy, jak i celów jakich osiągnięciu służyć miała przedmiotowa ustawa o informatyzacji, gdy organ władzy publicznej (w niniejszej sprawie organ planistyczny) ponosiłby zbędny wysiłek ekonomiczny i organizacyjny dla uzyskania przetworzonych danych zgromadzonych już i zewidencjonowanych w rejestrze publicznym prowadzonym przez inny organ.
Za przyjęciem powyższej wykładni art. 15 ust. 1 ustawy o informatyzacji przemawia pośrednio także § 2 ust. 2 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 września 2005 r. w sprawie sposobu, zakresu i trybu udostępniania danych zgromadzonych w rejestrze publicznym (Dz. U. Nr 205, poz. 1692), gdzie wśród szeregu wymogów jakie spełnić winna zawartość wniosku o udostępnienie danych zgromadzonych w rejestrze publicznym nie umieszczono obowiązku wykazania, że udostępnienie jest niezbędne dla realizacji celów publicznych.
Powyższe rozważania wskazują, że intencją prawodawcy było ograniczenie przesłanek odmowy nieodpłatnego udostępniania danych zgromadzonych w rejestrach publicznych jedynie do sytuacji, gdy udostępnienie takie jest zbędne dla realizacji zadania publicznego, co wynika z porównania wskazanego zadania i jego podstawy prawnej oraz zakresu żądanych danych (§ 2 ust. 2 pkt 4 i 5 rozporządzenia).
Powyższe uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako wydanych z naruszeniem art. 15 ust. 1 ustawy o informatyzacji, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny rozpoznać wniosek Wojewody z uwzględnieniem wykładni art. 15 ust. 1 ustawy o informatyzacji przedstawionej w niniejszym uzasadnieniu.
Marginalnie, odnosząc się do kwestii formatu udzielonej informacji zauważyć należy, że w sytuacji braku możliwości udzielenia informacji w żądanym formacie organ winien poinformować wnioskodawcę o niemożności udostępnienia danych w sposób wskazany we wniosku oraz wskazać, w jaki sposób dane te mogą być udostępnione. Obowiązek taki wynika wprost z art. 9 k.p.a. i co za tym idzie odmowa udzielenia nieodpłatnego dostępu do danych zgromadzonych w rejestrze publicznym tylko z powodu braku możliwości udostępnienia danych w żądanym formacie, bez uprzedniego pouczenia wnioskodawcy o tym w jakim formacie dane te mogą być udostępnione i umożliwienia mu zmodyfikowania wniosku w tym zakresie musiałby być uznana za naruszenie zasady udzielania informacji ustanowionej w tym przepisie mogące mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia i co za tym idzie skutkujące jego uchyleniem.
O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. W myśl pierwszego z wymienionych przepisów, w razie uwzględnienia skargi skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z kolei zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a., niezbędne koszty postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego obejmują także jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepisami odrębnymi, o których mowa wyżej, są przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015 r., poz. 1804 ze zm.). W myśl § 15 tegoż rozporządzenia:
1. Opłaty stanowiące podstawę zasądzania kosztów zastępstwa ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych określonych w rozdziałach 2-4.
2. Opłatę w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej.
3. Opłatę w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki, ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadnia to:
1) niezbędny nakład pracy radcy prawnego, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu;
2) wartość przedmiotu sprawy;
3) wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie;
4) rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.
Mając na względzie powyższe, Sąd określił wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego wedle stawek minimalnych, uznając, że w okolicznościach niniejszej sprawy wynagrodzenie w takiej wysokości będzie adekwatne w szczególności do niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika oraz jego przyczynienia się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. W rezultacie na zasądzoną kwotę kosztów postępowania złożyły się wynagrodzenie reprezentującego skarżącego pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) wyżej powołanego rozporządzenia ([...] zł) oraz uiszczony wpis w kwocie [...]zł., łącznie – [...] zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło