IV SA/Po 1068/05

| | |Sygn. akt IV SA/Po 1068/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 grudnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) WSA Bożena Popowska Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi G.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ja decyzję Burmistrza O. z dnia [...]roku nr [...] /-/ B.Popowska /-/ P.MIładowski /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak WSA/wyr.1-sentencja wyroku Decyzją z dnia [...] r. Nr [...]działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy O. Z-ca Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. odmówił przyznania skarżącej G. K. prawa do zasiłku rodzinnego na syna T. K. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, rozpoczęcia roku szkolnego oraz podjęcia nauki w szkole poza miejscem zamieszkania na pokrycie wydatków związanych z zapewnieniem dziecku możliwości dojazdu do miejscowości, w której szkoła ma swoja siedzibę. Decyzję podjęto na podstawie art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 7 pkt 5, art. 8. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228 poz. 2255 z późn. zmianami) oraz rozporządzenia Ministra Opieki Społecznej z dnia 02 czerwca 2005 r. W uzasadnieniu decyzji podano, iż wnioskodawczyni nie spełnia warunków do przyznania świadczeń, które określone zostały w art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż ojciec dziecka jest znany i nie zostało mu zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz syna. Składając odwołanie od powyższej decyzji G. K. zwróciła się z o ponowne rozpatrzenie jej wniosku o przyznanie przedmiotowych świadczeń. Wyjaśniła, że jest dla niej niezrozumiałym stwierdzenie o nie zasądzeniu świadczenia alimentacyjnego na rzecz syna od byłego męża i powołując się na wyrok rozwodowy Sądu Okręgowego w K. wskazała, że w jego punkcie 2 zawarto rozstrzygniecie o powierzeniu jej całkowitej opieki nad synem a w punkcie 4 o ponoszeniu przez nią całości kosztów utrzymania syna. G. K.. zwróciła się o jaśniejsze uzasadnienie odmowy przyznania świadczeń rodzinnych. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy, wskazując na jej zgodność z przepisami prawa. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, iż zasady ustalania, przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych określa ustawa o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Kolegium zasądzenie obowiązku ponoszenia kosztów utrzymania przez każdego z rodziców jednego z dwójki ich dzieci nie należy interpretować jako zasądzenie alimentów od każdego z rodziców na rzecz jednego dziecka. Tym samym, w ocenie Kolegium, w sprawie słusznie zastosowano art. 7 ust. 5 przedmiotowej ustawy, który stanowi, że zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne, chyba że powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Skoro do wniosku nie załączono wyroku sądu zasądzającego alimenty, a przy ubieganiu się o dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka kopię wyroku sądu orzekającego o oddaleniu powództwa o ustalenie świadczenia alimentacyjnego, to wnioskowane świadczenia nie mogły zostać przyznane. W skardze na powyższą decyzję G. K. wniosła o jej uchylenie, przytaczając argumentację, którą zawarła w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wyjaśniła, iż jest matką samotnie wychowująca dziecko, a w wyniku wyroku rozwodowego pozbawiona została alimentów na syna, które dotąd otrzymywała. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadną. Zgodnie z art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd bada, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawa materialnego i procesowego. W przedmiotowej sprawie obie zaskarżone decyzje są wadliwe, bowiem zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, co miało wpływ na wynik sprawy. Podstawową wadą obu postępowań było pominięcie przez organy rozpatrujące sprawę w obu instancjach treści wyroku rozwodowego orzekającego rozwiązanie małżeństwa skarżącej. Zgodnie z art. 365 §1 ustawy Kodeks postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a zgodnie z art. 366 tej ustawy wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Tym samym organy państwowe, w tym także orzekające w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia Sądu, będąc faktem i treścią tego orzeczenia związane, co implikuje w sposób bezwzględny uwzględnienie powyższego w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Ratio legis art. 365 §1 ustawy Kodeks postępowania cywilnego polega na tym, iż gwarantuje ona zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 maja 1999 sygn. akt IV SA 2543/98 Lex nr 48643. Zaskarżona decyzja jako podstawę rozstrzygnięcia podaje przepis art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r., zgodnie z którym zasiłek rodzinny nie przysługuje jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców, chyba że: drugi z rodziców dziecka nie żyje (pkt a), ojciec dziecka jest nieznany (pkt b), powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjne od drugiego z rodziców zostało oddalone. Zdaniem organów administracji orzekających w tej sprawie żadna z przesłanek wskazanych w punktach a-c art. 7 pkt 5 przedmiotowej ustawy nie wystąpiła. Zważyć należy, iż z istoty władzy rodzicielskiej, zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy wynika, że każde z rodziców zobowiązane jest do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. W rozpatrywanej sprawie na mocy wyroku rozwodowego, którym orzeczono o rozwiązaniu małżeństwa skarżącej, nastąpiło ustalenie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej nad dwójką małoletnich dzieci. Sąd ten ustalił, za zgodą stron postępowania, iż każdemu z rodziców przyznano władzę rodzicielską nad jednym dzieckiem, obciążając go jednocześnie kosztami utrzymania i wychowania tego dziecka. Powyższe nie oznacza zwolnienia każdego z rodziców z ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka, nad którym opiekę sąd przekazał drugiemu z rodziców, lecz oznacza, iż świadczenie alimentacyjne nie zostało określone kwotowo, a wzajemne obowiązki rodziców zostały w tym zakresie zrównoważone. Również wskazany wyrok rozwodowy żadnego z rodziców z obowiązku tego nie zwolnił. W świetle powyższego zbędnym było ponowne rozstrzyganie o obowiązku alimentacyjnym każdego z rodziców na rzecz drugiego z dzieci i w konsekwencji uzależnianie przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego od przedłożenia takiego wyroku, bowiem skutki prawne wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...]r. są tożsame ze skutkami wyroku orzekającego o oddaleniu powództwa o zasądzenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców. Tym samym przedkładając ten wyrok wraz z wnioskiem o przyznanie zasiłku rodzinnego skarżąca dostarczyła dokumentację wystarczającą do pozytywnego rozpatrzenia tego wniosku. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż art. 77 §1 k.p.a. i art. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych nakazują organom rozpatrującym wnioski o przyznanie przedmiotowych świadczeń zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a więc także i wyrok sądu powszechnego. W świetle powyższego obowiązkiem organu było ustalenie zakresu związania wyrokiem w konkretnej sprawie administracyjnej, co w przypadku wątpliwości co do treści wyroku winno nastąpić poprzez zapoznanie się z aktami sądowymi postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [...]r. sygn. akt [...]. Akta te zawierają materiał dowodowy, w oparciu o który Sąd ten rozstrzygnął w przedmiocie opieki nad małoletnimi dziećmi stron rozwodzących się, w tym na podstawie których uznał, iż w wyniku takiego rozstrzygnięcia poziomy życia każdego z dzieci będą zbliżone. W przeciwnym wypadku Sąd zasądziłby świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka, którego sytuacja mogłaby ulec pogorszeniu. Z naruszeniem wskazanych przepisów proceduralnych obowiązku tego nie dopełniono, bezpodstawnie zobowiązując uzależniając przyznanie świadczeń do przedłożenia wyroku sądowego o oddaleniu powództwa o zasadzenie alimentów na rzecz syna od jego ojca. Na konieczność zmiany przedmiotowej regulacji prawnej zwrócił uwagę ustawodawca - w wyniku nowelizacji ustawy, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2006 r.; do art. 7 pkt 5 dodano lit. d). Na mocy tego przepisu przyznano prawo do zasiłku rodzinnego w przypadku, gdy sąd zobowiązał do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka jednego z rodziców i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. W ocenie Sądu ustawodawca w ten sposób doprecyzował treść przedmiotowego przepisu art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wypełniając tym samym istniejącą "lukę w prawie". Ustawodawca pominął bowiem niektóre sytuacje jako uprawniające do nabycia praw do tego świadczenia, które w świetle celów ustawy służyć miało zapewnieniu wsparcia finansowego osobom samotnie wychowującym dziecko, gdy drugi z rodziców nie ponosi kosztów utrzymania i wychowania dziecka i jednocześnie z przyczyn obiektywnych obowiązek taki na nim nie spoczywa. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzje oraz poprzedzają ją decyzję organu I instancji. Przepisu art. 152 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zastosowano wobec negatywnego charakteru zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji zobligowany jest zastosować się do wskazań wynikających z treści uzasadnienia niniejszego wyroku i przyznać skarżącej wnioskowany zasiłek rodzinny oraz rozpatrzeć wniosek w zakresie wnioskowanych dodatków do tego zasiłku. /-/ B. Popowska /-/ P. Miładowski /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak jf