IV SA/Po 1072/10
WyrokWSA w Poznaniu2011-07-27
Skład orzekający: Izabela Bąk-Marciniak, Bożena Popowska, Tomasz Grossmann
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające nieważność decyzji Prezydenta Miasta w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa z powodu błędnej oceny bezskuteczności egzekucji alimentów?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że SKO nie wykazało jednoznacznie, dlaczego uznało, iż organ I instancji rażąco naruszył prawo, opierając się na zaświadczeniach komornika, które nie spełniały ustawowej definicji bezskuteczności egzekucji. W związku z tym uchylił decyzje SKO i nakazał ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem prawidłowej interpretacji kryterium bezskuteczności egzekucji oraz przeprowadzeniem uzupełniającego postępowania dowodowego, jeśli zajdzie taka potrzeba.Stan faktyczny
Skarżąca A.Sz. otrzymała decyzje Prezydenta Miasta Poznania przyznające świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych A. i K. Sz. SKO stwierdziło nieważność tych decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, opierając się na zaświadczeniach komornika wskazujących, że dług alimentacyjny wynosił 0,00 zł. Skarżąca złożyła skargi na decyzje SKO, zarzucając błędną interpretację przepisów i niewłaściwą ocenę dowodów dotyczących bezskuteczności egzekucji alimentów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone decyzje SKO oraz decyzje poprzedzające je, określając, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2011 r. sprawy ze skarg A.Sz. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] października 2010 r.: nr [...] i nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżone decyzje oraz decyzje: Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2010 r. [...]; 2. określa, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane.
IV SA/Po 1072/10
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...].06.2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu (dalej: SKO, organ II instancji) stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania dla skarżącej A.Sz. na rzecz osób uprawnionych A. i K. Sz. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie miesięcznej po [...] zł na okres od dnia 01 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. W tym samym dniu, tj. [...].06.2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia z dniem 01 lutego 2009 r. decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] listopada 2008 r. w sprawie przyznania dla skarżącej A. Sz. na rzecz osób uprawnionych A. i K. Sz. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie miesięcznej po [...] zł na okres od dnia 01 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r.
Pani A.Sz. złożyła wnioski o ponowne rozpatrzenie spraw, nie zgadzając się z decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2010 r. : nr [...] i nr [...]. Skarżąca uzasadnienia ww. decyzji uważa za lakoniczne i niespójne, wskazujące na dowolną interpretację przepisów, co narusza art 11 kodeksu postępowania administracyjnego w tym zakresie. Nie wyjaśniono w nich zasadności przesłanek, które powodowały stwierdzenie nieważności decyzji. Skarżąca zarzuciła również organom administracji naruszenie art. 12 kpa. – zasady szybkości i prostoty postępowania. Nadto, zdaniem skarżącej, doszło do błędnej interpretacji przepisów, poprzez błędną egzegezę przepisu art. 2 ustawy, zawierającego, w opinii skarżącej, jedynie "słowniczek pojęć" legalnych i tym samym nie konstytuującym norm wpływających na sytuację prawną skarżącej. Skarżąca wskazała również, iż z powyższych przepisów nie wynika expressis verbis, że skarżąca nie była uprawniona do świadczeń z tytułu ustawy tylko z tego powodu, iż dług dłużnika alimentacyjnego wobec skarżącej wynosił 0,00 zł. Wreszcie, skarżąca skonstatowała, iż w pierwszym i drugim miesiącu prowadzonej egzekucji nie wyegzekwowano od dłużnika alimentacyjnego pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań.
Decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...], działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (j.t. Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 z późn. zm., dalej ustawa o SKO), art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej: kpa) w związku z art. 2 pkt 1 i art. 156 § pkt 2 i 11 ustawy z dnia 07 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. nr 1, poz. 7 z późn. zm.; dalej: ustawa), SKO utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji SKO podniosło, iż decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] listopada 2008 r. - w dacie jej wydania - w sposób rażący narusza postanowienia art. 2 pkt 2 i 11 ustawy z dnia 07 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, co w konsekwencji doprowadziło do stwierdzenia jej nieważności ze skutkiem prawnym na dzień [...] listopada 2008 r. ( od tego dnia wskazana decyzja Prezydenta Miasta P. w całości została wyeliminowana z obrotu prawnego). SKO podniosło, iż organ I instancji, ustalając dla A. oraz K. Sz. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 01 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. uczynił to pomimo, iż zaświadczenia Komornika Sądowego z dnia 18 sierpnia 2008 r. oraz z dnia 03 października 2008 r. wyraźnie wskazywały, iż należności wierzyciela alimentacyjnego skarżącej A. Sz. z tytułu niezapłaconych przez dłużnika alimentacyjnego P. Sz. zasądzonych przez Sąd alimentów wynoszą 0,00 zł. Zdaniem SKO, powyższe okoliczności w pełni uzasadniają, zgodnie z art. 156 par. 1 pkt 2 i art. 157 par. 1 i 2 kpa, stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] listopada 2008 r. przyznającej świadczenie alimentacyjne na rzecz A. Sz. i K. Sz.
Decyzją z dnia [...] października 2010 r., sygn. [...], działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy o SKO, art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa, w związku z art. 2 pkt 2 oraz art. 24 ust. 1 ustawy, SKO utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu SKO podniosło, iż organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2009 r. z uchylił z mocą wsteczną - od dnia 01 lutego 2009 r. decyzję własną ostateczną z dnia [...] listopada 2008 r.
SKO podkreśliło, że organ I instancji na mocy decyzji z dnia [...] marca 2009 r. uchylił z mocą wsteczną własną decyzję z ostateczną z [...] listopada 2008 r. Zdaniem SKO, powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane z obrazą art. 24 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 2 ustawy oraz art. 16 § 1 kpa. Kolegium wskazało, iż przepis art. 24 ust. 1 ustawy jest podstawą do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła określone prawo (w niniejszej sprawie odnoszące się do A. i K. S., które od dnia 01 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. nabyły prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego) tylko na przyszłość. SKO podkreśliło, iż decyzja ostateczna - a zwłaszcza ta, na mocy której strona postępowania nabyła określone uprawnienia, podlega szczególnej ochronie prawnej (zasada trwałości decyzji ostatecznej - art. 16 § 1 kpa w związku z art. 25 ustawy). Zatem organ uchylający ostateczną decyzję administracyjną - jak w przedmiotowej sprawie - nie może w każdym przypadku zmienić czy też uchylić decyzji ostatecznej własnej, lecz tylko w określonych w przepisach szczególnych przypadkach, które nie można interpretować w sposób rozszerzający, lecz tylko i wyłącznie ściśle i zgodnie z dyspozycją tego przepisu. Organ I instancji w takich przypadkach - jak w niniejszej sprawie - winien ustalić czy w razie konieczności zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej z mocą wsteczną, istnieje taka możliwość, lecz tylko poprzez wszczęcie postępowań w trybach nadzwyczajnych (wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną- art. 145 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, albo stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji przez organ wyższego stopnia - art. 156 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego). Zastosowanie zaś do uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] listopada 2008 r. - i to z mocą wsteczną - art. 24 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi, w opinii SKO, kwalifikowane - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kodeku postępowania administracyjnego - naruszenie powołanego wyżej przepisu. Poza tym należy przypomnieć, iż decyzja organu I instancji z dnia [...] marca 2009 r. stoi w sprzeczności z sytuacją prawną, mającą miejsce po stwierdzeniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nieważności decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] listopada 2008 r., które to rozstrzygnięcie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego już od dnia [...] listopada 2008 r., a więc przed dniem [...] marca 2009 r.
Pismami z dnia 12 lipca 2010 roku, skarżąca wniosła w przepisanym terminie skargi na powyższe decyzje SKO. Skarżąca powołała się na argumentację wskazaną w odwołaniu. Nadto zarzuciła, że SKO nie odniosło się do zarzutów podniesionych w odwołaniu.
Pismami z dnia 22 grudnia 2010 r. SKO złożyło odpowiedzi na skargi, podtrzymując swoją argumentację i wnosząc o oddalenie skarg.
Postanowieniem z dnia 15 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowił połączyć sprawy o sygnaturach akt IV SA/Po 1072/10 i IV SA/po 1073 /10 i tak połączone sprawy prowadzić pod wspólną sygnaturą akt IV SA/Po 1072/10.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa), ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się więc do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa dokonano ustalenia stanu faktycznego a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 kpa, a więc w sposób przekonywujący. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 ppsa).
W niniejszej sprawie kontroli sądowoadministracyjnej podlegają decyzje SKO wydane w postępowaniu nieważnościowym.
Kontrolując zaskarżone decyzje należy mieć na uwadze, iż zostały one podjęte w trybie nadzwyczajnym, który ma służyć wyeliminowaniu z obrotu decyzji o rażących wadach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu (dalej SKO), w podstawie prawnej decyzji powołało się na art. 156 par. 1 pkt 2 kpa.
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność z prawem materialnym zaskarżonych decyzji podjętych w trybie nadzwyczajnym, czyni to jedynie w kontekście przesłanek stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 1 pkt 2 kpa., lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy (zob. wyrok SN z dnia 7 marca 1996 r. sygn. akt IIIARN 70/95 OSNP 1996/18/258). Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 kpa i może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja ta dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wynikających z art. 156 § 1 kpa. Powyższy przepis w pkt 2 nakłada na organ administracji publicznej obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że rażące naruszenie prawa wskazuje na naruszenie elementu przedmiotowego normy prawnej, polegające na zastosowaniu takiej normy do stanu faktycznego sprawy, który znajduje się poza zakresem jej unormowania, bądź na zanegowaniu treści określonego przepisu. Przyjmuje się przy tym, że nie każde - nawet oczywiste - złamanie prawa może być uznane za rażące. Nie jest też decydujący charakter przepisu, jaki został naruszony. O rażącym naruszeniu prawa nie mogą również przesądzać racje ekonomiczne lub gospodarcze. Rażące naruszenie prawa przy wydawaniu decyzji, to kwalifikowane uchybienie, do którego dochodzi, gdy decyzja została wydana wbrew oczywistemu nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, gdy wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa lub ich odmówiono, albo wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem lub uchylono obowiązek.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, w związku ze wskazaną podstawą prawną zaskarżonych decyzji, Sąd orzekający podziela stanowisko SKO, że decyzje Prezydenta Miasta P.: z [...] listopada 2008 r. oraz z [...] marca 2009 r. wydane zostały na podstawie obowiązujących i właściwie wskazanych przepisów prawnych, zatem w przedmiotowej sprawie analizować należy te decyzje pod kątem zaistnienia przesłanek unormowanych w art. 156 par. 1 pkt 2 kpa in fine, tj. pod kątem rażącego naruszenia prawa.
Oceniając zaskarżone decyzje, Sąd stwierdza, że SKO w sposób prawidłowy ustaliło sekwencję zdarzeń oraz w sposób prawidłowy wskazało przepisy obowiązujące w niniejszej sprawie. Równocześnie Sąd stwierdza, że SKO nie przeprowadziło egzegezy zastosowanych w obu sprawach przepisów ustawy, zwłaszcza art. 2 pkt 2 i pkt 11, poprzestając na ich przytoczeniu, co zapewne było przyczyną pobieżnej oceny zaświadczeń i pism komornika w przedmiotowych sprawach. Tymczasem treść tych ostatnich była bezpośrednim motywem uznania, iż decyzje Prezydenta Miasta P. z [...] listopada 2008 r. (dalej też decyzja przyznająca świadczenie) oraz decyzja Prezydenta Miasta P. z [...] marca 2009 r. (dalej też decyzja uchylająca) zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Uwzględniając powyższe, należy zgodzić się ze skarżącą, że uzasadnienia obu decyzji nie wyjaśniają w sposób klarowny i przekonywujący, dlaczego SKO uznało, że organ I instancji wydał nieprawidłowe decyzje, opierając się na zaświadczeniach i pismach komornika. Stwierdzić przy tym trzeba, że owe zaświadczenia i pisma komornika stanowiły podstawę uznania skarżącej za osobę uprawnioną w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy, w związku z tym, że egzekucja okazała się bezskuteczna (art. 2 pkt 2 ustawy). W tym kontekście Sąd podziela pogląd SKO, że uchybienie regułom określonym w wymienionym art. 2 pkt 2 oraz 11, poprzez nieprawidłową kwalifikację sytuacji wierzyciela w postępowaniu w sprawie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, stanowi rażące naruszenie prawa, upoważniające do stwierdzenia nieważności decyzji podjętych z naruszeniem ww. kryteriów. Rzecz jednak w tym, że w kontrolowanych przez Sąd decyzjach SKO nie wykazano w sposób jednoznaczny, dlaczego uznano, że organ I instancji regułom tym uchybił.
Problem sprowadza się zatem do oceny dowodów, w oparciu o które SKO uznało, że organ I instancji wydał decyzję przyznającą świadczenie i decyzję uchylającą z rażącym uchybieniem m. in art. 2 pkt 2 oraz pkt 11 ustawy. Zdaniem Sądu, SKO nie dokonało pełnej oceny zaświadczeń i pism komornika przesłanych organowi I instancji w przedmiotowych sprawach, zgodnie z wymogami kpa (rozdz. 4) i nie dało temu wyrazu w uzasadnieniu decyzji, w myśl reguł zawartych w art. 107 § 3 kpa. Przede wszystkim zaś, wzorcem dla takiej oceny powinna być definicja "bezskuteczności egzekucji", jaką zawiera art. 2 pkt 2 ustawy.
W myśl art. 2 pkt 2 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o "bezskuteczności egzekucji - oznacza to egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu: a) braku podstawy prawnej do pojęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika,
b) braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą (...)". W niniejszych sprawach miarodajne jest kryterium wskazane na pierwszym miejscu, według którego egzekucją bezskuteczną jest egzekucja, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Zgodnie z art. 2 pkt 11 ustawy, pojęcie osoby uprawnionej - oznacza osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Jak z ostatniej definicji wynika, podstawą uznania osoby za uprawnioną jest bezskuteczność egzekucji wobec niej. Stąd kluczowym pojęciem w niniejszych sprawach jest pojęcie ‘bezskuteczności egzekucji".
Przed ustosunkowaniem się do argumentacji SKO, stanowiącej motyw stwierdzenia nieważności zarówno decyzji przyznającej świadczenia, jak i decyzji uchylającej, należy przybliżyć ww. pojęcie ustawowe, w oparciu o doktrynę, a także wskazać, w jaki sposób oceniane winny być zaświadczenia komornika sądowego jako dowody w sprawach o świadczenia alimentacyjne. Przede wszystkim podnosi się, że bezskuteczność egzekucji zachodzi wówczas, gdy doszło do zasądzenia alimentów; i z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Po drugie, egzekucja jest bezskuteczna wówczas, gdy w terminie "ostatnich dwóch miesięcy" nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących alimentów. W literaturze wskazuje się, że na dzień wystawienia zaświadczenia powinna być aktualna ocena, że bezskuteczność egzekucji trwa już od co najmniej dwóch miesięcy. Dlatego w pkt I i II zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych powinien być wprost sformułowany wniosek, że egzekucja jest bezskuteczna (patrz A. Korcz-Maciejko, Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Komentarz, C. H. Beck 2010, s. 49). W literaturze podnosi się jednocześnie, z którym to poglądem zgadza się orzekający Sąd, że końcowa ocena zajścia przesłanki bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych należy do organu wydającego decyzję. Skoro art. 25 ustawy nakazuje w sprawach nieuregulowanych stosować przepisy kpa, to przerzuca on na organ ciężar odpowiedzialności za aktualność faktów prawotwórczych w dniu wydania decyzji, zgodnie z art. 7 kpa, wymagając od niego ustalenia prawdy materialnej (j. w., s. 50).
Odnosząc powyższe do niniejszych spraw, wskazać należy, co podnosiła skarżąca, że SKO uznało egzekucję za skuteczną wobec skarżącej na podstawie informacji zamieszczonych w zaświadczeniach komornika sądowego: z 18 sierpnia 2008 r. i z 03 października 2008 r., iż należności wierzyciela alimentacyjnego p. A. Sz. z tytułu niezapłaconych przez dłużnika alimentacyjnego p. P. Sz. zasądzonych przez Sąd alimentów wynoszą 0,00 zł. Sąd stwierdza, iż taka informacja widnieje w obu zaświadczeniach. Jednak takiego kryterium ustawa nie zna. Przy czym SKO nie wyjaśniło, że kwota należności wierzyciela równa 0, 00 zł. odpowiada kryterium z ustawy. Wątpliwości są tym bardziej uzasadnione, że z innych informacji zamieszczonych w tych samych zaświadczeniach wynika, że w kolejnych miesiącach egzekucja była częściowo skuteczna. I tak, w zaświadczeniu z 18 sierpnia 2008 r. wskazuje się, że w kolejnych miesiącach wyegzekwowano następujące kwoty na rzecz wierzyciela: w czerwcu – 464,91; w lipcu- 156,42 zł, podaje się też kwotę 303, 86 zł, a w 2007 r. egzekucja była częściowo skuteczna- wyegzekwowano kwotę
4.105,85 zł. Z kolei w zaświadczeniu z 03 października 2008 r. wskazuje się, że w kolejnych miesiącach wyegzekwowano następujące kwoty na rzecz wierzyciela: lipiec 156, 42 zł, podaje się też kwotę; 303, 86 zł i sierpień- 464, 91 zł, oraz, że w 2007 r. egzekucja była częściowo skuteczna – 4105, zł.
Zestawienie danych wskazanych w obu zaświadczeniach z definicją "bezskuteczności egzekucji" nasuwa pierwszy wniosek, że w wymienionych miesiącach egzekucja nie była skuteczna. Nadto, jak już podnoszono, nie wiadomo, jak wobec powyższego rozumieć stwierdzenie, iż należności wierzyciela alimentacyjnego wynoszą 0,00 zł. Nie bez znaczenia dla oceny obu zaświadczeń w przedmiotowych sprawach pozostają kolejne pisma komornika sadowego, znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy, dotyczące sytuacji skarżącej. I tak, pismo z dnia 27 stycznia 2009 r. wskazuje na nadpłatę należności alimentacyjnych dłużnika P.SZ. w stosunku do wierzyciela A. Sz. w wysokości 029, 82 zł, a pismo z 03 lutego 2009 r. wskazuje na określone kwoty przekazane ww. wierzycielowi, natomiast pismo z 27 lutego 2009 r. informuje o innej kwocie nadpłaty oraz wskazuje, że: "należy anulować pismo z dnia 29 stycznia 2009 r. (powinno być chyba 27 stycznia 2009 r.)
Podsumowując powyższe ustalenia wynikające z zebranej w toku postępowania przed organem I instancji dokumentacji, z uwzględnieniem treści norm prawnych stanowiących podstawę wydawania decyzji w przedmiocie świadczenia alimentacyjnego, łącznie z definicją "bezskuteczności egzekucji", w żadnej mierze nie można uznać, iż SKO miało podstawy, by stwierdzić, że wobec skarżącej egzekucja w okresie ostatnich dwóch miesięcy była skuteczna, a wobec tego że decyzja przyznająca świadczenie i decyzja uchylająca, z uwagi na rażące naruszenia art. 2 pkt 2 i pkt 11 ustawy, winny być wyeliminowane z obrotu z dniem ich wydania, poprzez stwierdzenie ich nieważności. Nie wynika to też z uzasadnień obu decyzji SKO. Przy czym Sąd nie wypowiada się co do samej okoliczności bezskuteczności czy skuteczności egzekucji wobec skarżącej, w kontekście wymogów z art. 2 pkt 2 ustawy, a tylko co do sposobu prowadzenia przez SKO postępowania wyjaśniającego, łącznie z oceną dowodów, które dały SKO podstawę do uznania, iż obie decyzje organu i instancji rażąco naruszają art. 2 pkt 2 ustawy.
Powyższe jest motywem uchylenia decyzji SKO jak w pkt 1 wyroku.
Należy równocześnie podnieść, że orzekający Sąd nie kwestionuje prawidłowości interpretacji art. 24 ustawy, jakiej dokonało SKO, podejmując decyzję w dniu [...] października 2010 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]. Jest ona zgodna z poglądem, który akceptuje orzekający Sąd, wyrażonym w wyroku z dnia 3 marca 2010 r. (sygn. akt II SA/Sz 1312/09; LEX nr 606684). Skoro jednak podstawą prawną wymienionych decyzji było też stwierdzenie rażącego naruszenia przez organ I instancji art. 2 pkt 2 ustawy, to – w konsekwencji wcześniejszych ustaleń Sądu odnośnie korzystania przez SKO z definicji w tym przepisie zawartej jako wzorca oceny decyzji uchylającej, należało orzec jak w sentencji – pkt 1 wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawy, SKO uwzględni uwagi i wytyczne zawarte w niniejszym uzasadnieniu, w tym zwłaszcza dotyczące stosowania kryterium "bezskuteczności egzekucji" zdefiniowanego w art. 2 pkt 2 ustawy, i odpowiednio je wykorzysta do oceny zaświadczeń i pism komornika sądowego dotyczących sytuacji skarżącej jako wierzyciela alimentacyjnego. Winna ona być spójna i jednoznaczna. Dopiero na tej podstawie SKO oceni decyzje organu I instancji pod kątem rażącego naruszenia prawa. W sytuacji jakichkolwiek wątpliwości co do dowodów w zakresie sytuacji skarżącej jako wierzyciela alimentacyjnego, czy uznania, że zebrane dokumenty nie pozwalają na jednoznaczną ocenę ww. sytuacji, SKO winno przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, zgodnie z regułami kpa, w tym z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. Powyższe winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi z art. 107 §3 kpa.
W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz lit. c ppsa, orzeczono jak w pkt 1 wyroku. O niewykonalności orzeczono na podstawie art. 152 ppsa.
MZ
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło