IV SA/Po 1078/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.M. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2011r. nr. [...] w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy R.M. reprezentowany przez adwokata W.G. wniósł skargę na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2011r. nr. [...] w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania. Wraz ze skargą złożono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, z którego wynika, iż wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwójką dzieci, Jako jedyny majątek wnioskodawca ujawnił należący do żony samochód osobowy marki Skoda Octavia rok prod. 1998. Z informacji zawartych w formularzu wniosku wynika, iż rodzina skarżącego utrzymuje się umowy zlecenia i prac dorywczych wnioskodawcy (dochód miesięczny ok. [...] zł.), umowy zlecenia żony ([...] zł.) i zasiłków rodzinnych na dzieci (łącznie [...] zł.). Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem z dnia 15 listopada 2011r. (odebranym w dniu 17 listopada 2011r. k. 68 akt) za pośrednictwem pełnomocnika wezwano skarżącego do wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energia elektr., wodę, telefon; dokumentów potwierdzających wysokość: podatku, opłat czynszowych, ubezpieczenia itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; określenia tytułu prawnego do nieruchomości wskazanego jako adres zamieszkania, przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 3 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym oraz dokumentów dotyczących lokat i kont należących do tych osób, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2009-2010 osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, przedłożenia kopii umów zlecenia zrealizowanych od stycznia 2011r., podania informacji dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej tj., przedmiotu działalności, statusu prawnego podmiotu gospodarczego (przedłożyć należy wpis do ewidencji i inne dokumenty dotyczące podmiotu gospodarczego), przedłożenia kopii dokumentacji finansowej prowadzonej działalności gospodarczej za 2011r. sporządzanej dla celów podatkowych oraz informacji z Urzędu Skarbowego o wysokości wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy i podatek VAT. Skarżący nie odpowiedział na powyższe wezwanie. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnił w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył wszystkich żądanych dokumentów, w tym w szczególności dotyczących sytuacji finansowej swojej i żony oraz dokumentów dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej, dokumentów dotyczących zawartych umów zlecenia, będących głównym źródłem utrzymania jak i informacji dotyczących nieruchomości stanowiącej adres zamieszkania. Brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej oznacza więc, że wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. ja