IV SA/Po 1078/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 lutego 2013 r. sprawy ze skargi T. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego oddala skargę T. T. wnioskiem z dnia [...] stycznia 2012 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta P. o umorzenie zobowiązań ustalonych do zwrotu decyzjami z dnia [...]listopada 2010 r. nr [...] i z dnia [...]grudnia 2011 r. nr [...], obejmującymi należności w łącznej kwocie 6.000 zł, odpowiadające wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, tj. M. T., w okresie od [...] listopada 2009 r. do [...] września 2010 r. i od [...] października 2010 r. do [...] września 2011 r. łącznie z ustawowymi odsetkami naliczonymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, iż w najbliższej przyszłości nie jest w stanie spłacić zobowiązania, bowiem w dniu [...] grudnia 2011 r. został skazany nieprawomocnym wyrokiem na karę dożywotniego pozbawienia wolności oraz pozbawienie praw publicznych na okres 10 lat, co wyklucza możliwość pracy na terenie zakładu karnego. W uzupełnieniu wniosku T. T. oświadczył, iż nie posiada żadnego majątku, który mógłby spieniężyć. Prezydent Miasta P. po rozpatrzeniu powyższego wniosku decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] działając na podstawie art. 30 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 10, art. 27 ust. 1, 1a i 2 oraz art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz.U. z 2009r. Nr 1, poz. 7 ze zm. – dalej ustawa) oraz art. 104 i art. 105 §1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej k.p.a.) odmówił umorzenia przedmiotowych zaległości. W uzasadnieniu Prezydent Miasta P.wskazał, iż za sytuację wyjątkową, która decyduje o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami, nie może być uznana sytuacja będąca efektem działań osoby zobowiązanej do alimentów. Odbywanie kary pozbawienia wolności będące następstwem popełnienia przestępstwa nie może być więc premiowane umorzeniem zaległości. T. T. wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że skazano go na karę dożywotniego pozbawienia wolności nieprawomocnym wyrokiem sądu. W związku z tym obowiązuje zasada domniemania niewinności i twierdzenie organu, że odbywanie kary pozbawienia wolności będące następstwem popełnionych przestępstw nie może być premiowane umorzeniem spłaty jest niesłuszne. Skarżący wskazał również, iż kwota zadłużenia jest nie do odzyskania, a złożenie wniosku o umorzenie to wyłącznie przejaw jego dobrej woli, gdyż nie zamierza podjąć pracy w zakładzie karnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpoznaniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało na uznaniowy charakter unormowania zawartego w art. 30 ust. 2 ustawy. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo ustalił sytuację rodzinną i dochodową skarżącego, a wyciągniętych z ustalonego stanu faktycznego wniosków nie można uznać za dowolne. Kolegium podkreśliło, że umorzenie należności alimentacyjnych na podstawie wspomnianego przepisu powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa i rodzinna zobowiązanego uniemożliwia mu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien jednak być skutkiem czynników obiektywnych, tj. takich na które skarżący nie miał i nie ma wpływu. Analizując materiał dowodowy organ odwoławczy stwierdził ,ze skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu, jest młodym i zdrowym człowiekiem i niezależnie od tego, czy będzie przebywał na wolności, czy też zostanie pozbawiony wolności w przyszłości może pracować i spłacić ciążące na nim zobowiązanie. Kolegium podzieliło tym samym pogląd organu I instancji, że ustalony stan faktyczny nie uzasadnia umorzenia przedmiotowych należności. W sprawie nie występują bowiem okoliczności pozwalające na wyjątkowe potraktowanie wnioskodawcy i uwzględnienie jego wniosku. Organ odwoławczy podkreślił, że wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego i świadczeń z nim związanych mają charakter wyjątkowy i jako takie powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający. Umorzenie możliwe jest więc tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego obiektywnie nie pozwala na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku. Sytuacja taka nie zachodzi w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że sytuacja materialna dłużnika może w przyszłości ulec zmianie, dlatego też pochopnie nie można umarzać należności T. T. kwestionując powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu podtrzymując argumentację podnoszoną w odwołaniu. Skarżący wskazał, że w związku z odbywaniem kary dożywotniego pozbawienia wolności zasądzonej prawomocnym wyrokiem skazującym z dnia [...] maja 2012r. nie zamierza podjąć pracy w zakładzie karnym. Brak umorzenia zobowiązań alimentacyjnych spowoduje więc wzrost zadłużenia o należne odsetki i koszty komornicze. Odnosząc się do ustaleń zawartych w decyzji organu odwoławczego, iż jest osoba młodą i zdrową, skarżący wskazał, że ma już 40 lat, ma zniszczoną łękotkę i porusza się o kulach. Ponadto w związku z chorobą obniżającą system odpornościowy jest na silnych lekach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny nie ma więc kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia danego postępowania, lecz jest upoważniony jedynie do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą T. T. umorzenia zobowiązań ustalonych do zwrotu decyzjami z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] i z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], obejmującymi należności w łącznej kwocie 6.000 zł, odpowiadające wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. Materialnoprawną podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowi art. 30 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Oznacza to, że organ ten podejmuje rozstrzygnięcie w warunkach uznania administracyjnego, przy czym ustawodawca w przepisie tym nie zamieścił żadnych przesłanek, które wyznaczałyby ramy podejmowania rozstrzygnięcia w tym zakresie. W tym miejscu należy wskazać, że organ wydający decyzję uznaniową nie jest związany normą prawa materialnego, z tym, że argumentacja organu musi odpowiadać zasadzie wyrażonej w art. 7 k.p.a. W myśl tego przepisu, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stanowisko organu orzekającego w tym zakresie powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, organy obu instancji w rozpatrywanej sprawie powyższym obowiązkom uczyniły zadość. Organy wykazały w swoich decyzjach, powołując konkretne okoliczności, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia skarżącemu jego należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z przepisu art. 30 ust. 2 ustawy można bowiem wywnioskować, iż ustawodawca przewidział trzy rozwiązania dla dłużnika alimentacyjnego. Może on wystąpić o odroczenie spłaty występującego zadłużenia, o rozłożenie go na raty, a w ostateczności o umorzenie występującego zadłużenia. Zamieszczenie w przywołanym przepisie wymienionych możliwości poprawy sytuacji dłużnika alimentacyjnego równoznaczne jest z tym, że stosowane one winny być od najmniej dającego po wywołujący najdalej idący skutek. Z tego też powodu dłużnik alimentacyjny winien w pierwszej kolejności wykorzystać przysługującą mu możliwość odroczenia terminu spłaty występującego zadłużenia lub rozłożyć tę spłatę na raty a dopiero w ostateczności występować o umorzenie występującej należności. Zauważyć należy, że organy I i II instancji odwołały się do okoliczności związanych z sytuacją osobistą i majątkową wnioskodawcy. Organ odwoławczy w motywach decyzji wskazał, że skarżący jest osobą młodą i zdolną podjąć zatrudnienie, zatem organ ten odwołał się do określonego argumentu, który uzasadniał podjęcie takiej decyzji. Zdaniem Sądu argumentacja zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest prawidłowa i organ odwoławczy zasadnie akcentuje wyjątkowość umorzenia oraz to, że w sytuacji osoby występującej o podjęcie takiej decyzji muszą wystąpić szczególne okoliczności. Skarżący w pismach kierowanych do organów administracji, jak również w skardze do tutejszego Sądu akcentuje to, że jest osadzony w zakładzie karnym, gdzie odbywa karę dożywotniego pozbawienia wolności. Powyższe nie stanowi jednak samoistnej przesłanki do umorzenia wnioskodawcy należności wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego. W akceptowanym przez Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie orzecznictwie, przyjmuje się bowiem, że odbywanie kary pozbawienia wolności nie jest okolicznością obiektywną lecz stanowi efekt, zabronionych z punktu widzenia prawa, działań skarżącego i nie może stanowić okoliczności uzasadniających umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 20.10.2011r., sygn. akt I OSK 881/11, wyrok NSA z dnia 14.01.2010r., sygn. I OSK 1166/09 oraz wyrok tut. Sądu z dnia 14.05.2009r., sygn. IV SA/Po 570/08 dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie uzasadnia też umorzenia należności oświadczenie skarżącego, że nie ma zamiaru podjąć pracy w zakładzie karnym podczas odbywania kary dożywotniego pozbawienia wolności. Nie można bowiem wykluczyć, że skarżący w przyszłości jednak podejmie pracę w warunkach odbywania kary, co przy uwzględnieniu faktu, iż ma zapewnione całodobowe utrzymanie, pozwoliłoby na przeznaczenie uzyskiwanych zarobków na spłatę zaległości. Oznacza to, iż umorzenie należności na obecnym etapie można uznać za przedwczesne. Nadto odnosząc się do podnoszonej w skardze kwestii złego stanu zdrowia stwierdzić należy, że skarżący powyższą okoliczność podniósł dopiero na etapie skargi złożonej do sądu, nie przedkładając żadnych dokumentów potwierdzających prawdziwość podnoszonych twierdzeń, a swe najistotniejsze wywody opiera na braku woli i zamiaru podjęcia pracy. Brak chęci zatrudnienia nie jest jednak przesłanką obiektywną, która jak wykazano powyżej, uzasadnia wydania decyzji o umorzeniu zaległości na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy. Skoro więc brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. ja